Almanya–Türkiye Miras Hukuku: Mirasçılık, Veraset ve Vergi
Almanya’da yaşayan bir yakınınız vefat ettiğinde veya Türkiye’de taşınmaz bırakan bir Alman vatandaşının mirasçısı olduğunuzda, hangi ülkenin hukukunun uygulanacağı doğrudan bu mirasın akıbetini belirler. Türk ve Alman miras hukuku, zümre sistemi gibi birçok noktada benzeşse de sağ kalan eşin payı, saklı pay oranları, mirasın reddi süreleri ve miras vergisi açısından önemli farklar taşır. İki ülke arasındaki ilişki, 1929 tarihli Veraset Anlaşması ile Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) çerçevesinde düzenlenir. Yanlış yürütülen bir veraset ya da tanıma–tenfiz süreci telafisi güç hak kayıplarına yol açabildiğinden, uygulamada her iki hukuk sistemine de hâkim bir değerlendirme büyük önem taşır.
Almanya Türkiye Veraset Anlaşması
Almanya ile Türkiye Cumhuriyeti arasında imzalanan 28.05.1929 tarihli Konsolosluk Anlaşması’nda düzenlenmektedir. Bu anlaşmanın 20. Maddesinin ekinde Veraset Anlaşması düzenlenmiştir. Bu anlaşma Almanya Federal Cumhuriyeti ve Türkiye Cumhuriyeti arasında halen geçerlidir.
Almanya'da Miras Reddi Türkiye'de Geçerli mi?
Almanya'da reddedilen mirasın Türkiye'de geçerli olabilmesi için tanıma ve tenfiz davası açılması gerekmektedir. Uluslararası Miras hukuku davaları ile ilgili maddeler Milletlerarası Özel Hukuk Ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'da bulunmaktadır.
MADDE 20 (1) Miras ölenin milli hukukuna tâbidir. Türkiye'de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır. (2) Mirasın açılması sebeplerine, iktisabına ve taksimine ilişkin hükümler terekenin bulunduğu ülke hukukuna tâbidir. (3) Türkiye'de bulunan mirasçısız tereke Devlete kalır. (4) Ölüme bağlı tasarrufun şekline 7 nci madde hükmü uygulanır. Ölenin millî hukukuna uygun şekilde yapılan ölüme bağlı tasarruflar da geçerlidir. (5) Ölüme bağlı tasarruf ehliyeti, tasarrufta bulunanın, tasarrufun yapıldığı andaki millî hukukuna tâbidir.
MADDE 43 (1) Mirasa ilişkin davalar ölenin Türkiye'deki son yerleşim yeri mahkemesinde, son yerleşim yerinin Türkiye'de olmaması hâlinde terekeye dâhil malların bulunduğu yer mahkemesinde görülür.
MADDE 58 (1) Yabancı mahkeme ilâmının kesin delil veya kesin hüküm olarak kabul edilebilmesi yabancı ilâmın tenfiz şartlarını taşıdığının mahkemece tespitine bağlıdır. Tanımada 54 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi uygulanmaz. (2) İhtilafsız kaza kararlarının tanınması da aynı hükme tâbidir. (3) Yabancı mahkeme ilâmına dayanılarak Türkiye'de idarî bir işlemin yapılmasında da aynı usul uygulanır
Almanya Miras Hukuku
Almanya'da veraset ilamı nasıl alınır?
Bir Türk vatandaşı öldüğü zaman ve Almanya’daki mirasının sadece taşınır mallardan (Örn. banka hesaplarında para) oluşması halinde, Veraset Anlaşmasının 14. maddesine göre mirasçılık hakkının kanıtlanması için bir Türk Mahkemesince verilen veraset kararı yeterlidir. Bu Türk veraset ilamının da, Almanya’da kullanılabilmesi için, Veraset Anlaşmasının 17. maddesine göre Türkiye’nin Almanya’daki bir temsilciliği tarafından tasdik edilmesi gerekmektedir. Bazı durumlarda tasdik yerine Apostil de kabul edilmektedir.
Bir Türk vatandaşı öldüğü zaman ve Almanya’da miras olarak taşınmaz mal (Örn. kat, ev veya arsa) bıraktığı takdirde, mirasçıların Veraset Anlaşmasının 17. maddesine bağlı 14/II. maddesine göre mirasçılık haklarını kanıtlamak üzere Alman Veraset İlamı almaları gerekmektedir. Mirasçının, Almanya’da ikamet ediyor olması durumunda, ölenin son oturduğu yer için yetkili olan Sulh/Veraset Mahkemesine doğrudan başvurarak veraset ilamının çıkartılmasını talep edebilir. Mirasçıların Türkiye’de oturmaları halinde, veraset ilamının çıkartılmasına ilişkin başvurunun, ikamet yerleri için yetkili Almanya’nın Yurtdışı Temsilciliğine (Almanya Büyükelçiliği veya Başkonsoloslukları) yapılması mümkündür.
Bir Alman vatandaşı Türkiye'de veya Almanya'da öldüğü ve Almanya'da miras olarak taşınır veya taşınmaz mal (Örn. arsa veya hesaplarda para) bıraktığı takdirde, mirasçıların Almanya'daki mirasçılık hakkını kanıtlamak üzere Almanya'da düzenlenmiş olan bir veraset ilamını temin etmeleri gerekmektedir. Mirasçıların Türkiye’de oturmaları halinde, veraset ilamının çıkartılmasına ilişkin başvurunun, ikamet yerleri için yetkili Almanya’nın Yurtdışı Temsilciliğine (Almanya Büyükelçiliği veya Başkonsoloslukları) yapılması mümkündür. Mirasçının, Almanya’da ikamet ediyor olması durumunda, ölenin son oturduğu yer için yetkili olan Sulh/Veraset Mahkemesine doğrudan başvurarak veraset ilamının çıkartılmasını talep edebilir.
Bir Alman vatandaşı Türkiye’de veya Almanya’da öldüğü ve Türkiye’de miras olarak taşınmaz mal bıraktığı takdirde, mirasçıların Türkiye’deki mirasçılık hakkını kanıtlamak üzere Türkiye’de düzenlenmiş olan bir veraset ilamını temin etmeleri gerekmektedir. Bunun için mirasçılardan en az bir kişinin Türkiye’deki herhangi bir hukuk mahkemesine başvurması ve veraset ilamı çıkartılması talebinde bulunması yeterlidir.
Bir Alman vatandaşı Türkiye’de veya Almanya’da öldüğü ve Türkiye’de miras olarak taşınır mal bıraktığı takdirde, Veraset Anlaşmasının 14. maddesine göre mirasçının Türkiye’de mirasçılık hakkını kanıtlaması için Almanya’da düzenlenmiş olan bir veraset ilamı yeterlidir.
Mirasçının Almanya’da oturması halinde doğrudan ölenin son oturduğu yer için yetkili bulunan Sulh/Veraset Mahkemesine başvurması gerekir. Bu veraset ilamının Türkiye’de kullanılabilmesi için Veraset Anlaşmasının 17. maddesine göre Almanya’nın Türkiye’deki bir Dış Temsilciliğinde tasdik edilmesi gerekmektedir. Bazı durumlarda tasdik yerine Apostil denen tasdik şerhi de kabul edilmektedir. Mirasçılar, alternatif olarak bir Türk veraset ilamını kabul edip etmeyeceklerinin açıklığa kavuşturulması açısından önceden ilgili Türk kuruluşlarıyla (Örn. Bankalar) görüşebilirler. Bu durumda mirasçıların Türkiye’de veraset ilamı çıkartılması talebinde bulunmaları gerekir. Bunun için mirasçılardan en az bir kişinin herhangi bir hukuk mahkemesine başvurması yeterlidir.
Almanya'da Miras Paylaşımı
Yasal Mirasçılar ve Paylar: Türk–Alman Karşılaştırması
Her iki hukuk da zümre (parantel) sistemine dayanır; ancak sağ kalan eşin payı bakımından önemli bir fark vardır. Türk hukukunda eş, miras bırakanın altsoyu ile birlikte mirasçı olduğunda terekenin 1/4’ünü alır (TMK m.499). Alman hukukunda ise sonuç, eşin mirası kabul edip etmemesine göre iki farklı yoldan belirlenir; bu nedenle “önce malların yarısı, sonra kalanın çeyreği” biçiminde bir paylaşım söz konusu değildir.
Eş mirası kabul ederse (erbrechtliche Lösung — §1371 I BGB)
Eş mirası kabul ettiğinde somut bir kazanç hesabı yapılmaz: yasal miras payı olan 1/4 (§1931 BGB), edinilmiş mallara katılma (Zugewinngemeinschaft) karşılığı götürü bir 1/4 ile artırılır ve eş, altsoyla birlikte terekenin doğrudan 1/2’sini alır. Bu götürü artış, evlilikte fiilen kazanç doğup doğmadığına bakılmaksızın sabittir ve uygulamadaki en yaygın hâldir.
Eş mirası reddederse (güterrechtliche Lösung — §1371 II-III BGB)
Eş mirası reddettiğinde ise gerçek edinilmiş mallara katılma alacağı (Zugewinnausgleich) somut olarak hesaplanır ve eş, buna ek olarak artırılmamış payına dayanan küçük saklı payı (kleiner Pflichtteil, 1/8) talep eder. “Önce denkleştirme, sonra bir pay” mantığı yalnızca bu ikinci yolda devreye girer.
Sık yapılan bir hata da şudur: edinilmiş mallara katılma rejimi, evlilik boyunca tüm malların yarı yarıya ortak olduğu bir düzen değildir. Evlilik süresince her eş kendi malının sahibidir; denkleştirme yalnızca evlilik sona erdiğinde, iki eşin kazançlarındaki farkın yarısı üzerinden yapılır. Sonuç çoğu zaman terekenin yarısı olarak görünse de mekanizma “yarı + çeyrek” değil, “1/4 yasal pay + götürü 1/4”tür.
Not: Alman tarafındaki sonuç, eşin mirası kabul ya da reddetmesine ve seçilen mal rejimine bağlıdır; mal ayrılığı (Gütertrennung) seçilmişse götürü 1/4 artışı uygulanmaz. Edinilmiş mallara katılma rejimi tüm malların yarı yarıya paylaşımı anlamına gelmez; yalnızca kazanç farkı denkleştirilir.
Alman Vatandaşı Türkiye'de Miras Hakkı
Alman vatandaşının Türkiye'de miras hakkı taşınır ve taşınmazlar için ayrı bir şekilde değerlendirilebilir. Taşınmazlar için baktığımızda ister Alman vatandaşı olsun ister Türk vatandaşı olsun Türkiye'de bulunan taşınmazlar için Türk Hukuku uygulanacaktır.
Almanya-Türkiye ilişkileri bağlamında, aslında Türk-Alman Miras Anlaşmasının 15. Maddesi geçerlidir. Bu madde tam olarak şu şekildedir: "Erkek, kadın ve çocuklar gibi taraflar, bir kişinin mirasçılık hakkını tanımak, miras hakkına dair talepleri ve vasiyet taleplerini sadece hareket eden taşınabilir miras hakkında, kişinin ölüm anındaki vatandaşı olduğu devlette bulunan mahkemelere başvurmalıdır. Aynı şekilde taşınmaz mal ile ilgili başvurular, taşınmazın bulunduğu devletin mahkemelerinde yapılmalıdır. Mahkemelerin kararları ise, diğer devlet tarafından tanınmalıdır.
Almanya Miras Vergisi
Almanya-Türkiye ilişkilerinde mirasla ilgili bir diğer önemli sorun, miras vergisidir. Hem Almanya’da hem de Türkiye’de miras vergisi uygulanmaktadır, ancak vergi düzenlemeleri oldukça farklıdır. Detaylı bilgi için ofisimizle iletişime geçebilirsiniz.
Almanya Veraset Vergisi ve İntikal Vergisi Kanunu (ErbStG) miras vergisi ile ilgili tüm detayları içermektedir.
Almanya Miras vergisi oranı olarak adlandırılan oran, mirasçının mirası devralırken ödemek zorunda olduğu, yasal olarak öngörülen vergilerin miktarını ifade eder. Vergilerin kesin miktarı Veraset Vergisi Kanununda düzenlenmiştir. Miras miktarına ve vasiyetçi (mirasbırakan) ile mirasçı arasındaki aile ilişkisine bağlıdır. Örneğin çocuklar için vergi oranı kardeşlere göre daha düşüktür. Bu da akraba olmayan kişiler için uygulanan vergi oranından daha düşüktür.
Almanya ve Türkiye’de Mirasın Reddi: Süreler ve Sonuçlar
Mirasın reddi süreleri iki ülkede farklıdır: Almanya’da kural altı haftadır; miras bırakan veya mirasçı yurt dışındaysa bu süre altı aya çıkar. Türkiye’de ise yasal mirasçılar bakımından süre üç aydır. Süreler hak düşürücü niteliktedir; kaçırılması mirasın kabulü sonucunu doğurabilir.
Mirasın reddi, kayıtsız ve şartsız olmalıdır. Alman hukukunda mirasçı, mirası kabul ettiğinde miras bırakanın yalnızca malvarlığını değil borçlarını da devralır; bu nedenle terekenin borca batık olduğu hâllerde ret büyük önem taşır. Türk hukukunda da terekenin ölüm anında borca batık olması hâlinde miras reddedilmiş sayılabilir.
Almanya’daki Kararların Türkiye’de Tanınması ve Tenfizi
Almanya’da mirasla ilgili verilmiş bir mahkeme kararının Türkiye’de hüküm doğurabilmesi için, kural olarak tanıma veya tenfiz davası açılması gerekir. Yabancı mahkeme ilamı, tenfiz şartlarını taşıdığının Türk mahkemesince tespitiyle kesin delil veya kesin hüküm değeri kazanır (MÖHUK m.58); tenfiz, tanımayı da kapsar ve karara Türkiye’de icra kabiliyeti sağlar.
Sürecin sağlıklı yürümesi için belgelerin apostil şerhi taşıması, yeminli tercümesinin yapılması ve usule uygun sunulması gerekir. Yurt dışı tebligatlar nedeniyle bu davalar zaman zaman uzayabildiğinden, dosyanın konuya hâkim bir avukatla takibi uygulamada süreyi ve hata riskini azaltır.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
S1. Almanya’da ölen yakınımın Türkiye’deki mirasını nasıl alırım?
Önce veraset ilamı (mirasçılık belgesi) alınmalıdır. Türkiye’deki taşınmazlar için Türk hukuku uygulandığından, herhangi bir hukuk mahkemesinden veya noterden veraset ilamı çıkarılır. Ardından malvarlığı tespit edilir, varsa vergi yükümlülükleri yerine getirilir ve intikal yapılır. Almanya’da yaşıyorsanız konsolosluk vekâletnamesiyle süreci Türkiye’deki avukatınız yürütebilir.
S2. Almanya’da reddedilen miras Türkiye’de geçerli olur mu?
Almanya’da verilen mirasla ilgili bir kararın Türkiye’de hüküm doğurması için kural olarak tanıma veya tenfiz davası gerekir. MÖHUK m.58 uyarınca yabancı ilam, tenfiz şartlarını taşıdığının mahkemece tespitiyle kesin hüküm değeri kazanır. Belgelerin apostilli ve yeminli tercümeli olması sürecin sağlıklı ilerlemesi için önemlidir.
S3. Almanya’da mirasın reddi süresi ne kadardır?
Almanya’da kural altı haftadır. Miras bırakan veya mirasçı yurt dışındaysa bu süre altı aya çıkar. Türkiye’de ise yasal mirasçılar için süre üç aydır. Bu süreler hak düşürücü niteliktedir; kaçırılması mirasın kabulü sonucunu doğurabileceğinden, terekenin borç durumu erkenden değerlendirilmelidir.
S4. Türk veraset ilamı Almanya’da geçerli midir?
Tereke yalnızca taşınır mallardan oluşuyorsa, Veraset Anlaşması m.14 uyarınca Türk mahkemesince verilen veraset ilamı yeterlidir. Bu ilamın Almanya’da kullanılabilmesi için m.17’ye göre Türkiye’nin Almanya’daki temsilciliğince tasdik edilmesi gerekir; bazı hâllerde tasdik yerine apostil kabul edilir. Taşınmazlar için ise Alman veraset ilamı gerekir.
S5. Almanya ile Türkiye arasında miras vergisi iki kez mi ödenir?
Almanya ve Türkiye mirası ayrı ayrı vergilendirir ve miras vergisine özgü bir çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması bulunmamaktadır. Bu nedenle aynı tereke unsuru için iki ülkede de vergi gündeme gelebilir. Alman tarafında belirli koşullarda yabancı miras vergisinin mahsubu mümkün olabilir; güncel oranlar ve muafiyetler için hukuki destek alınması önerilir.
S6. Almanya’da yaşıyorum, Türkiye’ye gelmeden miras davası açabilir miyim?
Evet. Konsolosluk aracılığıyla düzenleyeceğiniz bir vekâletname ile davayı Türkiye’deki avukatınız yürütebilir. Veraset ilamının alınması, malvarlığının tespiti, dava dilekçesinin hazırlanması ve duruşmaların takibi vekâletname kapsamında yapılabilir; çoğu aşamada bizzat Türkiye’de bulunmanız gerekmez.
S7. Sağ kalan eşin miras payı Türk ve Alman hukukunda aynı mıdır?
Hayır. Türk hukukunda eş, çocuklarla birlikte mirasçı olduğunda terekenin 1/4’ünü alır (TMK m.499). Alman hukukunda ise yasal mal rejimi (edinilmiş mallara katılma) altında eşin payı, mal rejiminden gelen ek payla birlikte fiilen yaklaşık 1/2’ye ulaşabilir. Sonuç, seçilen mal rejimine göre değişebilir.
Almaya - Türkiye Miras Hukuku Avukatı
Almanya–Türkiye miras süreçleri, iki ayrı hukuk sisteminin, 1929 Veraset Anlaşması’nın ve MÖHUK hükümlerinin birlikte değerlendirilmesini gerektiren, hata payı düşük süreçlerdir. Veraset ilamının doğru ülkeden alınması, ret sürelerinin kaçırılmaması, saklı pay ve vergi konularının baştan planlanması, telafisi güç hak kayıplarının önüne geçer.
Bakırköy ve İstanbul genelinde hizmet veren Öner Hukuk ve Danışmanlık, Almanya–Türkiye eksenli veraset, mirasın reddi, tenkis, muris muvazaası ve tanıma–tenfiz dosyalarında her iki hukuk sistemini birlikte ele alan bir yaklaşımla danışmanlık sunmaktadır. Somut durumunuzun değerlendirilmesi için ofisimizle iletişime geçebilirsiniz.
Almanya'da Türk Avukat
Almanya'da yapılacak miras işlemleriniz için ofisimizle iletişime geçerek detaylı bilgi alabilirsiniz.
Almanya Türkiye Avukat
Türkiye ve Almanya’da miras hukuku konusunda bilgi ve danışmanlık hizmeti almak için Öner Hukuk ve Danışmanlık ofisi olarak bize ulaşabilirsiniz.
Hukuki Uyarı; İşbu içerik genel bilgilendirme amaçlı olup, somut olayın özellikleri ve güncel mevzuat değişiklikleri uyarınca farklı sonuçlar doğabilir. Belirli bir uyuşmazlık veya hukuki süreç için profesyonel avukatlık hizmeti almanız önerilir.
