Almanya’da yaşayan bir yakınınız vefat ettiğinde veya Türkiye’de taşınmaz bırakan bir Alman vatandaşının mirasçısı olduğunuzda, hangi ülkenin hukukunun uygulanacağı doğrudan bu mirasın akıbetini belirler. Türk ve Alman miras hukuku, zümre sistemi gibi birçok noktada benzeşse de sağ kalan eşin payı, saklı pay, mirasın reddi süreleri ve miras vergisi açısından önemli farklar taşır. İki ülke arasındaki ilişki, 1929 tarihli Türk-Alman Konsolosluk Sözleşmesi’ne ekli Tereke (Veraset) Anlaşması ile Türkiye’de Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK), Almanya’da ise AB Miras Tüzüğü ve Alman Medeni Kanunu (BGB) çerçevesinde düzenlenir. Yanlış yürütülen bir veraset, ret ya da tanıma–tenfiz süreci telafisi güç hak kayıplarına yol açabildiğinden, her iki hukuk sisteminin birlikte değerlendirilmesi uygulamada büyük önem taşır.
⚖️ Miras Payınızı Hemen Hesaplayın
Eş, çocuk, anne-baba ve kardeş durumuna göre Türk hukukundaki yasal miras payınızı ve saklı payınızı saniyeler içinde öğrenin.
Miras Hesaplama Programını Aç →
Almanya Türkiye Veraset Anlaşması
Türkiye ile Almanya arasında 28.05.1929 tarihinde imzalanan Konsolosluk Sözleşmesi’nin 20. maddesine ekli bir Tereke (Veraset) Anlaşması bulunmaktadır. Almanya Büyükelçiliği’nin açıklamasına göre bu anlaşma Almanya Federal Cumhuriyeti ve Türkiye Cumhuriyeti bakımından halen geçerlidir.
Anlaşmanın temel kuralı, terekenin taşınır ve taşınmaz olarak ayrılmasıdır. Anlaşmanın 14. maddesi uygulanacak hukuku belirler ve terekenin bölünmesine (Nachlassspaltung) yol açar: taşınır terekeye mirasbırakanın ölüm anında vatandaşı olduğu devletin hukuku, taşınmaz terekeye ise taşınmazın bulunduğu ülkenin hukuku uygulanır (OLG Hamm, 21.03.2019, 10 W 31/17; BGH, 12.09.2012, IV ZB 12/12). Anlaşmanın 15. maddesine göre mirasçılığın tespiti, miras talepleri (Erbschaftsansprüche), vasiyetten doğan talepler ve saklı pay talepleri; taşınır terekede mirasbırakanın vatandaşı olduğu devletin, taşınmaz terekede taşınmazın bulunduğu devletin mahkemelerinde görülür. Alman Federal Mahkemesi (BGH), 21.10.2015 tarihli IV ZR 68/15 sayılı kararında bu kavramı dar yorumlamıştır: miras talepleri ancak tarafların maddi miras hakkının uyuşmazlık konusu olduğu davalarda söz konusudur; miras hukukunun yalnızca ön soru olarak ortaya çıkması veya mirasçılar arasındaki her uyuşmazlık bu kapsama girmez (karara konu dosyada, kardeşler arasında Türkiye’deki bir evin satış bedelinin paylaşımı bu kapsamda sayılmamıştır).
Mirasbırakanın ölüm tarihinde hem Türk hem Alman vatandaşı olması hâlinde Tereke Anlaşması’nın uygulanıp uygulanmayacağı ayrıca değerlendirilmelidir; bu yazıdaki senaryolar tek vatandaşlıklı (yalnızca Türk veya yalnızca Alman vatandaşı) mirasbırakanlar esas alınarak anlatılmıştır.
Almanya, 17.08.2015 ve sonrasında gerçekleşen ölümlere uygulanan 650/2012 sayılı AB Miras Tüzüğü’ne tabidir; Tüzük kural olarak mirasbırakanın son mutad meskeni hukukunu esas alır (m. 21, 83). Ancak Tüzük’ün 75. maddesi, üye devletlerin taraf olduğu mevcut uluslararası anlaşmaların uygulanmasını etkilemediğinden, Türk-Alman Tereke Anlaşması Tüzük’ün yürürlüğe girmesinden sonra da uygulanmaya devam etmektedir (OLG Hamm, 10 W 31/17). Bu nedenle Almanya’da yaşayan bir Türk vatandaşının Almanya’daki taşınırları bakımından da kural olarak Türk hukuku esas alınır (ret süresi gibi konularda hangi hukukun uygulanacağı bu nedenle ayrıca incelenmelidir).
Türk hukukunda ise MÖHUK m. 20/1 uyarınca miras ölenin millî hukukuna tabidir; Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında her durumda Türk hukuku uygulanır.
Almanya’da Miras Reddi Türkiye’de Geçerli mi?
Almanya’da mirasın reddi, tereke mahkemesine (Nachlassgericht) yapılan bir beyandır. Bu beyanın Türkiye’deki tereke bakımından nasıl sonuç doğuracağı tek cümleyle cevaplanabilecek bir konu değildir; 1929 Tereke Anlaşması mirasın reddinin hangi ülkede yapılacağını açıkça düzenlememektedir. Mirasın reddinin MÖHUK m. 20/1 uyarınca ölenin millî hukukuna mı, yoksa m. 20/2’deki “mirasın açılması sebeplerine, iktisabına ve taksimine” ilişkin hükümler kapsamında terekenin bulunduğu ülke hukukuna mı tabi olacağı ise kanun metninden açıkça anlaşılmamaktadır.
Uygulamada Almanya’da mirasın reddine ilişkin verilen mahkeme kararlarının Türkiye’de tanınması ve tenfizi istenebilmektedir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi’nin 09.04.2025 tarihli, E. 2024/3352, K. 2025/1811 sayılı kararına konu dosyada, ilk derece mahkemesi Köln mahkemesinin mirasın reddine ilişkin kararının MÖHUK m. 50 ve 54’teki tenfiz şartlarını taşıdığını kabul ederek tanınmasına ve tenfizine karar vermiş, istinaf başvurusu esastan reddedilmiş ve Yargıtay kararı onamıştır; davalı temyizde reddin ölümden bir buçuk yıl sonra yapıldığını ve MÖHUK m. 20’yi ileri sürmüştür. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi’nin 29.02.2024 tarihli, E. 2023/1145, K. 2024/1232 sayılı kararına konu dosyada ise Almanya’da mirası reddeden eş ve çocuklar hakkındaki ret kararlarının tanınmasını mirasbırakanın kardeşi istemiş; ilk derece mahkemesi davayı kabul etmiş, ancak bölge adliye mahkemesi en yakın yasal mirasçıların tamamı mirası reddettiğinden kardeşin mirasçı konumuna geçmediği (TMK m. 612) ve hukuki yararı bulunmadığı gerekçesiyle davayı usulden reddetmiş; Yargıtay bu kararı onamıştır.
Bu nedenle en güvenli yol, Türkiye’deki tereke için Türk hukukundaki süre ve usule de uymaktır: Türk hukukunda ret süresi üç aydır ve yasal mirasçılar için ölümü öğrenme tarihinden işler (TMK m. 606); ret, sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır (TMK m. 609). Almanya’da yaşayan mirasçı bu beyanı, aşağıda açıklandığı gibi vekil aracılığıyla Türkiye’de de verebilir. Uluslararası miras hukukuna ilişkin hükümler Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’da yer almaktadır:
MADDE 20 (1) Miras ölenin millî hukukuna tâbidir. Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır. (2) Mirasın açılması sebeplerine, iktisabına ve taksimine ilişkin hükümler terekenin bulunduğu ülke hukukuna tâbidir. (3) Türkiye’de bulunan mirasçısız tereke Devlete kalır. (4) Ölüme bağlı tasarrufun şekline 7 nci madde hükmü uygulanır. Ölenin millî hukukuna uygun şekilde yapılan ölüme bağlı tasarruflar da geçerlidir. (5) Ölüme bağlı tasarruf ehliyeti, tasarrufta bulunanın, tasarrufun yapıldığı andaki millî hukukuna tâbidir.
MADDE 43 (1) Mirasa ilişkin davalar ölenin Türkiye’deki son yerleşim yeri mahkemesinde, son yerleşim yerinin Türkiye’de olmaması hâlinde terekeye dâhil malların bulunduğu yer mahkemesinde görülür.
MADDE 58 (1) Yabancı mahkeme ilâmının kesin delil veya kesin hüküm olarak kabul edilebilmesi yabancı ilâmın tenfiz şartlarını taşıdığının mahkemece tespitine bağlıdır. Tanımada 54 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi uygulanmaz. (2) İhtilafsız kaza kararlarının tanınması da aynı hükme tâbidir. (3) Yabancı mahkeme ilâmına dayanılarak Türkiye’de idarî bir işlemin yapılmasında da aynı usul uygulanır.
Almanya Miras Hukuku
Almanya’da veraset ilamı nasıl alınır?
Aşağıdaki açıklamalar, Almanya Büyükelçiliği’nin miras bilgilendirmesine dayanmaktadır.
Bir Türk vatandaşı öldüğünde Almanya’daki mirası yalnızca taşınır mallardan (örneğin banka hesaplarındaki para) oluşuyorsa, Almanya’da mirasçılığın kanıtlanması için Türk mahkemesince verilen veraset ilamı yeterlidir. Bu ilamın Almanya’da kullanılabilmesi için Türkiye’nin Almanya’daki bir temsilciliği tarafından tasdik edilmesi gerekir; bazı durumlarda tasdik yerine apostil de kabul edilmektedir.
Bir Türk vatandaşı öldüğünde Almanya’da taşınmaz mal (örneğin daire, ev veya arsa) bıraktıysa, mirasçıların bu taşınmaz için Alman veraset ilamı (Erbschein) almaları gerekir. Almanya’da oturan mirasçı, yetkili tereke mahkemesine doğrudan başvurabilir. Türkiye’de oturan mirasçılar, başvurularını ikamet yerleri için yetkili Alman dış temsilciliği (Almanya Büyükelçiliği veya başkonsoloslukları) aracılığıyla yapabilir.
Bir Alman vatandaşı Türkiye’de veya Almanya’da öldüğünde Almanya’da taşınır veya taşınmaz mal bıraktıysa, mirasçıların Almanya’daki mirasçılık haklarını kanıtlamak için Almanya’da düzenlenmiş veraset ilamı temin etmeleri gerekir. Türkiye’de oturan mirasçılar başvurularını yetkili Alman dış temsilciliği aracılığıyla, Almanya’da oturan mirasçılar ise doğrudan tereke mahkemesine yapabilir.
Bir Alman vatandaşı Türkiye’de veya Almanya’da öldüğünde Türkiye’de taşınmaz mal bıraktıysa, mirasçıların Türkiye’deki mirasçılık haklarını kanıtlamak için Türkiye’de düzenlenmiş mirasçılık belgesi temin etmeleri gerekir. Mirasçılık belgesi sulh hukuk mahkemesinden veya noterden alınabilir (TMK m. 598); ancak belgenin yabancılar tarafından talep edilmesi, nüfus kayıtlarının yeterli olmaması veya belge verilmesinin yargılamayı gerektirmesi hâlinde noter belge veremez ve sulh hukuk mahkemesine başvurulur (Noterlik Kanunu m. 71/B). Mirasbırakanın Türkiye’de son yerleşim yeri yoksa terekeye dâhil malların bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir (MÖHUK m. 43). Yargıtay 5. Hukuk Dairesi’nin 02.03.2026 tarihli, E. 2025/13170, K. 2026/3621 sayılı kararında, Almanya’da oturan mirasçıların mirasçılık belgesi istemine ilişkin işte, mirasbırakanın Türkiye’de son yerleşim yeri bulunmadığından terekenin bulunduğu Mersin’deki sulh hukuk mahkemesi yetkili görülmüştür. Ayrıntılar için veraset ilamı yazımıza bakabilirsiniz.
Bir Alman vatandaşı Türkiye’de veya Almanya’da öldüğünde Türkiye’de taşınır mal bıraktıysa, mirasçılığın Türkiye’de kanıtlanması için Almanya’da düzenlenmiş veraset ilamı yeterlidir. Bu ilamın Türkiye’de kullanılabilmesi için Almanya’nın Türkiye’deki bir dış temsilciliğinde tasdik edilmesi gerekir; bazı durumlarda tasdik yerine apostil de kabul edilmektedir. Mirasçılar, Türk kuruluşlarının (örneğin bankaların) Alman ilamını kabul edip etmeyeceğini önceden sorabilir; kabul edilmezse Türkiye’de sulh hukuk mahkemesinden mirasçılık belgesi alınması gerekir.
| Hukuki Durum | Değerlendirme | Sonuç |
|---|---|---|
| Türk vatandaşı, Almanya’da yalnızca taşınır mal (örn. banka parası) bırakmış | Taşınır terekede ölenin vatandaşı olduğu devletin belgesi yeterli | Türk mirasçılık belgesi alınır; Türk temsilciliğince tasdik/apostil ile Almanya’da kullanılır |
| Türk vatandaşı, Almanya’da taşınmaz (ev/arsa) bırakmış | Taşınmaza bulunduğu ülkenin hukuku uygulanır | Alman tereke mahkemesinden (Nachlassgericht) veraset ilamı alınır; Türkiye’deki mirasçı Alman temsilciliğine başvurabilir |
| Alman vatandaşı, Almanya’da taşınır/taşınmaz bırakmış | Almanya’da düzenlenmiş veraset ilamı esas alınır | Alman ilamı temin edilir; Türkiye’deki mirasçı temsilcilik aracılığıyla başvurabilir |
| Alman vatandaşı, Türkiye’de taşınmaz bırakmış | Türkiye’deki taşınmaza Türk hukuku uygulanır (MÖHUK m. 20/1) | Türkiye’de mirasçılık belgesi alınır; belgeyi yabancılar talep ediyorsa veya nüfus kayıtları yeterli değilse noter veremez, sulh hukuk mahkemesine başvurulur |
Almanya’da ve Türkiye’de Hangi İşlem Nereye Yapılır?
| İşlem | Almanya’da | Türkiye’de |
|---|---|---|
| Veraset ilamı / mirasçılık belgesi | Tereke mahkemesi (Nachlassgericht); Türkiye’den Alman temsilciliği aracılığıyla | Sulh hukuk mahkemesi (veya noter; belgeyi yabancılar talep ediyorsa noter veremez) |
| Mirasın reddi | Tereke mahkemesine beyan; imza Alman noterince veya Türkiye’deki Alman temsilciliğince onaylanır | Sulh hukuk mahkemesine beyan; yurt dışından ret yetkisini içeren vekâletname ile |
| Ret süresi | Alman hukuku uygulanıyorsa 6 hafta; şartları varsa 6 ay (BGB §1944) | Türk hukuku uygulanıyorsa 3 ay (TMK m. 606) |
| Yabancı kararın tanınması | — | Asliye hukuk mahkemesinde tanıma-tenfiz davası (MÖHUK m. 50 vd.) |
| Veraset ve intikal vergisi beyanı | Alman vergi dairesi (ErbStG) | Türk vergi dairesi; ölüm yurt dışında gerçekleşmişse 4, 6 veya 8 ay (VİVK m. 9/1-b) |
Almanya’da Miras Paylaşımı
Yasal Mirasçılar ve Paylar: Türk–Alman Karşılaştırması
Her iki hukuk da zümre (parantel) sistemine dayanır; ancak sağ kalan eşin payı bakımından önemli bir fark vardır. Türk hukukunda eş, miras bırakanın altsoyu ile birlikte mirasçı olduğunda terekenin 1/4’ünü, anne-baba zümresiyle birlikte mirasçı olduğunda 1/2’sini alır (TMK m. 499). Alman hukukunda eşin yasal payı, altsoyla birlikte 1/4, ikinci zümre (anne-baba ve altsoyu) veya büyükanne-büyükbabayla birlikte 1/2’dir (BGB §1931/1). Bu pay, eşlerin mal rejimine göre artabilir; sonuç ayrıca eşin mirası kabul edip etmemesine göre değişir.
Hangi hukukun uygulanacağı da sonucu değiştirir: Türk vatandaşının Almanya’daki taşınmazına Alman miras hukuku uygulansa bile, aşağıdaki götürü artış ancak eşler arasında Alman yasal mal rejimi (Zugewinngemeinschaft) uygulanıyorsa devreye girer. OLG Hamm’ın 21.03.2019 tarihli, 10 W 31/17 sayılı kararında, eşler arasındaki mal rejimine Türk hukuku uygulandığı için artış yapılmamış; eşe terekenin 1/4’ü, dokuz çocuğun her birine 1/12’si verilmiştir. Eşler arasında hangi mal rejiminin uygulanacağı ise evlilik tarihine ve eşlerin yaşadığı yere göre somut olayda ayrıca belirlenmelidir.
Eş mirası kabul ederse (erbrechtliche Lösung — §1371 I BGB)
Eşler arasında Alman yasal mal rejimi (edinilmiş mallara katılma, Zugewinngemeinschaft) uygulanıyorsa, katılma alacağı somut olarak hesaplanmaz; eşin yasal payı terekenin götürü 1/4’ü kadar artırılır (§1371/1 BGB). Böylece eş, altsoyla birlikte terekenin 1/2’sini (yasal pay 1/4 + götürü 1/4), ikinci zümreyle birlikte ise 3/4’ünü alır. Bu artış, evlilikte fiilen kazanç doğup doğmadığına bakılmaksızın uygulanır.
Eş mirası reddederse (güterrechtliche Lösung — §1371 II-III BGB)
Eş mirasçı olmazsa ve kendisine vasiyet de bırakılmamışsa ya da mirası reddederse, gerçek edinilmiş mallara katılma alacağını (Zugewinnausgleich) somut olarak hesaplatarak isteyebilir; buna ek olarak, artırılmamış yasal payına göre hesaplanan saklı payı da talep edebilir (§1371/2-3 BGB). Alman hukukunda saklı pay, yasal payın değerinin yarısıdır (§2303 BGB); altsoyla birlikte artırılmamış pay 1/4 olduğundan bu saklı pay 1/8 olur ve uygulamada “küçük saklı pay” (kleiner Pflichtteil) olarak adlandırılır. Ancak eş, mirasbırakanla yaptığı sözleşmeyle yasal mirasçılıktan veya saklı paydan feragat etmişse, mirası reddetmesi hâlinde saklı payı bu yoldan isteyemez (§1371/3 BGB).
Sık yapılan bir hata da şudur: edinilmiş mallara katılma rejimi, evlilik boyunca tüm malların yarı yarıya ortak olduğu bir düzen değildir. Evlilik süresince her eş kendi malının sahibidir; denkleştirme yalnızca evlilik sona erdiğinde, iki eşin kazançlarındaki farkın yarısı üzerinden yapılır. Alman yasal mal rejimine tabi eşlerde, altsoyla birlikte sonuç terekenin yarısı olarak görünse de mekanizma “1/4 yasal pay + götürü 1/4”tür.
| Durum | Türk Hukuku (eşin payı) | Alman Hukuku (eşin payı) |
|---|---|---|
| Eş + altsoy, mirası kabul | 1/4 (TMK m. 499) | 1/4 (§1931); Alman yasal mal rejiminde götürü 1/4 ile birlikte 1/2 |
| Eş + altsoy, mal ayrılığı (Gütertrennung) | 1/4 | Bir veya iki çocuk varsa eş ve çocuklar eşit pay alır; üç ve daha fazla çocukta 1/4 (§1931/4) |
| Eş + altsoy, mirası ret | Reddeden eşin payı, miras açıldığında sağ değilmiş gibi diğer hak sahiplerine geçer (TMK m. 611); mal rejiminin tasfiyesinden doğan alacak ayrıca istenebilir | Alman yasal mal rejiminde: gerçek katılma alacağı + küçük saklı pay (1/8) |
| Eş + ana-baba zümresi | 1/2 (TMK m. 499) | 1/2 (§1931/1); Alman yasal mal rejiminde götürü 1/4 ile birlikte 3/4 |
Not: Alman tarafındaki sonuç, eşin mirası kabul ya da reddetmesine ve eşler arasında uygulanan mal rejimine bağlıdır. Türk saklı pay kuralları ve tenkis davası için mirasta saklı pay yazımıza bakabilirsiniz.
Alman Vatandaşı Türkiye’de Miras Hakkı
Alman vatandaşının Türkiye’deki mirası, taşınır ve taşınmaz mallar için ayrı değerlendirilir. Türkiye’de bulunan taşınmazlara, mirasbırakan ister Alman ister Türk vatandaşı olsun, Türk hukuku uygulanır (MÖHUK m. 20/1). Alman vatandaşının Türkiye’deki taşınırları ise kural olarak Alman hukukuna tabidir.
Tereke Anlaşması’nın 15. maddesine göre mirasçılığın tespiti, miras talepleri, vasiyetten doğan talepler ve saklı pay talepleri; taşınır terekede mirasbırakanın ölüm anında vatandaşı olduğu devletin mahkemelerinde, taşınmaz terekede taşınmazın bulunduğu devletin mahkemelerinde açılır. Ancak BGH, 21.10.2015 tarihli IV ZR 68/15 sayılı kararında bu kavramı dar yorumlamış; miras taleplerinin ancak tarafların maddi miras hakkının uyuşmazlık konusu olduğu davalarda söz konusu olduğunu kabul etmiştir. Türk mahkemesinde Alman hukukunun uygulanması gerektiğinde, mahkeme Alman hukukunun içeriğini kendiliğinden araştırır; Yargıtay 14. Hukuk Dairesi’nin 05.07.2017 tarihli, E. 2016/13302, K. 2017/5712 sayılı kararında, Almanya’da düzenlenen mirasçılıktan çıkarmaya ilişkin dosyada, MÖHUK m. 2/1 gereğince uygulanacak Alman hukuku hükümlerinin Adalet Bakanlığı Uluslararası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü’nden sorulması, cevap alınamazsa tarafların yardımına başvurulması gerektiği belirtilerek karar bozulmuştur.
Yabancı uyruklu mirasçıların Türkiye’deki taşınmazları edinmesi ayrıca Tapu Kanunu m. 35’e tabidir. Güncel düzenlemeye göre Cumhurbaşkanınca belirlenen ülkelerin vatandaşları, kanuni sınırlamalara uyulmak kaydıyla Türkiye’de taşınmaz edinebilir; sınırlamaları aşacak şekilde miras yoluyla edinilen taşınmazlar, verilen süre içinde tasfiye edilmezse bedele çevrilerek bedeli hak sahibine ödenir. Mirasbırakanın çok önceki bir tarihte öldüğü bir dosyada (mirasbırakan 1968’de ölmüştür) Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 21.03.2019 tarihli, E. 2016/8239, K. 2019/2548 sayılı kararında, Alman vatandaşı mirasçı bakımından ölüm tarihi itibarıyla karşılıklılık durumunun araştırılmamasını eksik inceleme sayarak kararı bozmuştur. Karşılıklılığın bulunmaması yalnızca taşınmazların edinimini etkiler; mirasçılık sıfatı terekedeki taşınırlar bakımından devam eder (Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 02.10.2023, E. 2022/1744, K. 2023/4294).
Almanya Miras Vergisi
Almanya-Türkiye ilişkilerinde mirasla ilgili bir diğer önemli konu miras vergisidir. Her iki ülkede de miras vergisi uygulanır ve iki ülke arasında miras ve veraset vergisine ilişkin bir çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması bulunmamaktadır; Alman Maliye Bakanlığı’nın anlaşma listesine göre (01.01.2025 itibarıyla) Almanya’nın bu alandaki anlaşmaları yalnızca birkaç ülkeyle sınırlıdır ve Türkiye bunlar arasında yer almaz. Bu nedenle aynı tereke unsuru için iki ülkede de vergi gündeme gelebilir.
Almanya’da miras vergisi Veraset ve Bağış Vergisi Kanunu (Erbschaft- und Schenkungsteuergesetz, ErbStG) ile düzenlenir. Mirasçılar, mirasbırakanla kişisel ilişkilerine göre üç vergi sınıfına ayrılır: I. sınıfta eş ve kayıtlı hayat arkadaşı, çocuklar ve üvey çocuklar ile bunların altsoyu, miras yoluyla edinimde ayrıca anne-baba ve diğer üstsoy; II. sınıfta kardeşler, kardeşlerin birinci derece altsoyu, üvey anne-baba, damat ve gelin, kayınpeder ve kayınvalide ile boşanmış eş; III. sınıfta diğer tüm mirasçılar yer alır (ErbStG §15). Vergi oranı hem vergi sınıfına hem de vergiye tabi tutarın büyüklüğüne göre kademeli olarak değişir (ErbStG §19).
Almanya’da tam mükellef olan mirasçı, yurt dışındaki tereke için yabancı ülkede ödediği ve Alman vergisine karşılık gelen vergiyi, talep etmesi ve kanundaki şartlar gerçekleşmesi hâlinde Alman miras vergisinden mahsup ettirebilir (ErbStG §21). Türkiye’de ise veraset ve intikal vergisi beyannamesi, ölüm yabancı bir ülkede gerçekleşmişse, mükellefler Türkiye’de bulunuyorsa ölümü takip eden altı ay, ölümün gerçekleştiği ülkede bulunuyorsa dört ay, başka bir yabancı ülkede bulunuyorsa sekiz ay içinde verilir (VİVK m. 9/1-b).
Almanya ve Türkiye’de Mirasın Reddi: Süreler ve Sonuçlar
Mirasın reddi süreleri iki ülkede farklıdır. Aşağıdaki Alman süreleri, mirasa Alman hukukunun uygulandığı hâllerde (örneğin Alman vatandaşı mirasbırakanın taşınır terekesi veya Almanya’daki taşınmazlar) geçerlidir; Türk vatandaşı mirasbırakanın Almanya’daki taşınırlarına Tereke Anlaşması’nın 14. maddesi uyarınca Türk hukuku uygulandığından, bu hâlde hangi sürenin işleyeceği somut olayda ayrıca değerlendirilmeli ve tereddüt varsa en kısa süre esas alınmalıdır. Almanya’da ret süresi altı haftadır ve mirasçının mirasın kendisine geçtiğini ve mirasçılık sebebini öğrenmesiyle başlar; vasiyetname veya miras sözleşmesiyle mirasçı olunmuşsa süre, tasarrufun tereke mahkemesince bildiriminden önce başlamaz. Mirasbırakanın son yerleşim yeri yalnızca yurt dışındaysa veya mirasçı sürenin başladığı anda yurt dışında bulunuyorsa süre altı aydır (BGB §1944). Süre içinde reddedilmeyen miras kabul edilmiş sayılır (BGB §1943). Türkiye’de ise ret süresi üç aydır; yasal mirasçılar için mirasçı olduklarını daha sonra öğrendikleri ispat edilmedikçe mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten işler (TMK m. 606).
Mirasın reddi kayıtsız ve şartsız olmalıdır. Alman hukukunda mirasçı, mirası kabul ettiğinde mirasbırakanın yalnızca malvarlığını değil borçlarını da devralır; bu nedenle terekenin borca batık olduğu hâllerde ret büyük önem taşır. Türk hukukunda da ölüm tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır (mirasın hükmen reddi, TMK m. 605/2).
| Konu | Türk Hukuku | Alman Hukuku |
|---|---|---|
| Ret süresi (kural) | 3 ay | 6 hafta (Alman hukuku uygulanıyorsa) |
| Ret süresi (yurt dışı unsur) | 3 ay (yurt dışı için kendiliğinden uzama yok; önemli sebeplerin varlığında sulh hâkimi süreyi uzatabilir veya yeni süre tanıyabilir, TMK m. 615) | 6 ay (mirasbırakanın son yerleşim yeri yalnız yurt dışındaysa veya mirasçı sürenin başında yurt dışındaysa) |
| Sürenin başlangıcı | Ölümü öğrenme (yasal mirasçı) | Mirasın geçtiğini ve sebebini öğrenme |
| Başvuru mercii | Sulh hukuk mahkemesi | Tereke mahkemesi (Nachlassgericht) |
| Borca batık tereke | Ölüm tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır (TMK m. 605/2) | Süresinde ret gerekir |
Almanya’dan Mirasın Reddi Nasıl Yapılır? (Konsolosluk Vekâletnamesi)
Yurt dışındaki mirasçının ret beyanı, hangi ülkedeki tereke için ret yapılacağına göre farklı usule tabidir.
Türkiye’deki tereke için (Almanya’da yaşayan mirasçı): Türk hukukunda ret, sulh hukuk mahkemesine yapılan beyandır (TMK m. 609). Almanya’da yaşayan mirasçı, Türk konsolosluğunda mirası reddetme yetkisini de içeren bir vekâletname düzenleyerek ret beyanını Türkiye’deki vekili aracılığıyla Türkiye’deki yetkili sulh hukuk mahkemesine verebilir. Ret beyanının üç aylık süre içinde mahkemeye ulaşması gerektiğinden, vekâletnamenin zaman kaybetmeden düzenlenmesi önemlidir. Dilekçe örneği için reddi miras dilekçesi yazımıza bakabilirsiniz.
Almanya’daki tereke için (Türkiye’de yaşayan mirasçı): Alman hukukunda ret, tereke mahkemesine yapılan beyanla gerçekleşir; beyan tereke mahkemesinde tutanağa geçirilerek veya resmî onaylı şekilde verilir (BGB §1945). Almanya Büyükelçiliği’nin bilgilendirmesine göre, yazılı ret beyanındaki imza Almanya’da bir noter tarafından, yurt dışında ise yetkili Alman dış temsilciliği tarafından onaylanmalıdır; başka makamlarca yapılan imza onayı kabul edilmez ve ret geçersiz olur. Alman konsolosluk memurlarının düzenlediği belgeler Alman noterinin belgeleriyle eş değerdir (Konsolosluk Kanunu §10/2). Vekil aracılığıyla ret için resmî onaylı vekâletname gerekir ve bu vekâletname ret süresi içinde tereke mahkemesine sunulmalıdır (BGB §1945/3). Almanya’da mutad meskeni olan mirasçı, kendi bulunduğu yerin tereke mahkemesine de beyanda bulunabilir (FamFG §344/7).
Almanya’daki Kararların Türkiye’de Tanınması ve Tenfizi
Almanya’da mirasla ilgili verilmiş bir mahkeme kararının Türkiye’de kesin hüküm veya kesin delil etkisi doğurabilmesi için tanıma veya tenfiz kararı gerekir. Yabancı mahkeme ilamı, tenfiz şartlarını taşıdığının Türk mahkemesince tespitiyle kesin delil veya kesin hüküm değeri kazanır; ihtilafsız kaza kararlarının tanınması ve yabancı ilama dayanılarak Türkiye’de idari bir işlem yapılması da aynı usule tabidir (MÖHUK m. 58). Tenfiz şartları MÖHUK m. 54’te sayılmıştır; tanımada karşılıklılık şartı aranmaz. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi’nin yukarıda anılan E. 2024/3352, K. 2025/1811 sayılı kararı, Almanya’daki ret kararının bu yolla tanınmasına ilişkindir. Almanya’da mirasın reddi kural olarak tereke mahkemesine yapılan bir beyandır (BGB §1945) ve her ret beyanı bir mahkeme ilamı niteliği taşımaz; anılan Yargıtay kararında Köln’de verilmiş belirli bir ret kararı tanıma ve tenfiz incelemesine konu olmuştur. Bu karardan, Almanya’daki her ret beyanının Türkiye’de aynı usulle sonuç doğuracağı sonucu çıkarılamaz.
Sürecin sağlıklı yürümesi için kararın kesinleştiğinin (veya kesinleşme yerine geçen bir belgeyle) belgelenmesi, apostil şerhi taşıması, yeminli tercümesinin yapılması ve usule uygun sunulması gerekir. Yurt dışı tebligatlar nedeniyle bu davalar zaman zaman uzayabilir.
Almanya’da Yapılan Vasiyetname ve Miras Sözleşmesi Türkiye’de Geçerli mi?
Ölüme bağlı tasarrufun şekli bakımından MÖHUK m. 20/4 uyarınca m. 7 uygulanır; ayrıca ölenin millî hukukuna uygun şekilde yapılan ölüme bağlı tasarruflar da geçerlidir. Tasarruf ehliyeti ise tasarrufun yapıldığı andaki millî hukuka tabidir (MÖHUK m. 20/5). Yargıtay 7. Hukuk Dairesi’nin 18.09.2023 tarihli, E. 2023/3082, K. 2023/3837 sayılı kararında, Almanya’da Alman mevzuatının öngördüğü şekle uygun olarak düzenlenen miras sözleşmesinin iptali istemiyle açılan davanın reddi onanmıştır. Vasiyetnamenin Türkiye’de açılıp okunması için vasiyetnamenin açılması, vasiyetten doğan hakkın mirasçılara karşı talep edilmesi için vasiyetnamenin tenfizi yazılarımıza bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. Almanya’da ölen yakınımın Türkiye’deki mirasını nasıl alırım?
Önce Türkiye’de mirasçılık belgesi (veraset ilamı) alınmalıdır. Belge sulh hukuk mahkemesinden veya noterden alınabilir (TMK m. 598); ancak belgeyi yabancılar talep ediyorsa, nüfus kayıtları yeterli değilse veya yargılama gerekiyorsa noter belge veremez ve sulh hukuk mahkemesine başvurulur (Noterlik Kanunu m. 71/B). Mirasbırakanın Türkiye’de son yerleşim yeri yoksa terekenin bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir (MÖHUK m. 43). Ardından malvarlığı tespit edilir, vergi yükümlülükleri yerine getirilir ve intikal yapılır. Almanya’da yaşıyorsanız konsoloslukta düzenleyeceğiniz vekâletnameyle süreci Türkiye’deki avukatınız yürütebilir.
2. Almanya’da reddedilen miras Türkiye’de geçerli olur mu?
Bu konuda kesin bir kural yoktur. Almanya’daki ret kararlarının Türkiye’de tanınması ve tenfizi istenebilmektedir; Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E. 2024/3352, K. 2025/1811 sayılı kararına konu dosyada böyle bir tanıma-tenfiz kararını onamıştır. Ancak bu dava zaman alabilir ve sonucu somut dosyaya bağlıdır. Türkiye’deki tereke bakımından en güvenli yol, Türk hukukundaki üç aylık süre içinde sulh hukuk mahkemesine de ret beyanında bulunmaktır (TMK m. 606, 609).
3. Almanya’da mirasın reddi süresi ne kadardır?
Almanya’da süre altı haftadır ve mirasın geçtiğini ve mirasçılık sebebini öğrenmeyle başlar. Mirasbırakanın son yerleşim yeri yalnızca yurt dışındaysa veya mirasçı sürenin başladığı anda yurt dışında bulunuyorsa süre altı aydır (BGB §1944). Bu süreler mirasa Alman hukukunun uygulandığı hâller içindir. Türkiye’de ise süre üç aydır. Süre kaçırılırsa miras kabul edilmiş sayılır; bu nedenle terekenin borç durumu erkenden değerlendirilmelidir.
4. Türk veraset ilamı Almanya’da geçerli midir?
Almanya Büyükelçiliği’nin açıklamasına göre, Türk vatandaşının Almanya’daki terekesi yalnızca taşınırlardan oluşuyorsa Türk veraset ilamı yeterlidir; ilamın Türkiye’nin Almanya’daki temsilciliğince tasdik edilmesi gerekir, bazı hâllerde apostil de kabul edilir. Almanya’daki taşınmazlar için ise Alman veraset ilamı gerekir.
5. Almanya ile Türkiye arasında miras vergisi iki kez mi ödenir?
İki ülke arasında miras vergisine ilişkin bir çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması bulunmamaktadır. Bu nedenle aynı tereke unsuru için iki ülkede de vergi gündeme gelebilir. Almanya’da tam mükellef olan mirasçı, yurt dışında ödenen vergiyi talep üzerine ve kanundaki şartlarla Alman vergisinden mahsup ettirebilir (ErbStG §21).
6. Almanya’da yaşıyorum, Türkiye’ye gelmeden miras davası açabilir miyim?
Evet. Konsolosluk aracılığıyla düzenleyeceğiniz bir vekâletname ile davayı Türkiye’deki avukatınız yürütebilir. Mirasçılık belgesinin alınması, malvarlığının tespiti, dava dilekçesinin hazırlanması ve duruşmaların takibi vekâletname kapsamında yapılabilir; mirasın reddi gibi işlemler için uygulamada vekâletnamede bu yetkinin ayrıca yer alması aranır.
7. Sağ kalan eşin miras payı Türk ve Alman hukukunda aynı mıdır?
Hayır. Türk hukukunda eş, çocuklarla birlikte mirasçı olduğunda terekenin 1/4’ünü alır (TMK m. 499). Alman miras hukukunun uygulandığı hâllerde eşin yasal payı da 1/4’tür (§1931 BGB); ancak eşler arasında Alman yasal mal rejimi uygulanıyorsa bu pay götürü 1/4 artışla 1/2’ye çıkar (§1371/1 BGB). OLG Hamm’ın 2019 tarihli kararında, eşlerin mal rejimine Türk hukuku uygulandığı için bu artış yapılmamıştır.
8. Almanya’da yaşıyorum, Türkiye’deki mirası nasıl reddederim?
Türk konsolosluğunda mirası reddetme yetkisini de içeren bir vekâletname düzenleyerek ret beyanını Türkiye’deki vekiliniz aracılığıyla, ölümü öğrenmenizden itibaren üç ay içinde Türkiye’deki yetkili sulh hukuk mahkemesine verebilirsiniz (TMK m. 606, 609). Almanya’da yaptığınız ret, Türkiye’deki tereke için kendiliğinden yeterli kabul edilmeyebilir.
9. Alman vatandaşı Türkiye’de taşınmaz miras alabilir mi?
Türkiye’deki taşınmazın mirasçılara geçişine Türk hukuku uygulanır. Yabancı mirasçının taşınmaz edinmesi ise Tapu Kanunu m. 35’teki sınırlamalara tabidir; sınırlamaları aşacak şekilde miras yoluyla edinilen taşınmazlar, verilen süre içinde tasfiye edilmezse bedele çevrilir ve bedeli mirasçıya ödenir. Mirasbırakanın çok önceki bir tarihte öldüğü dosyalarda Yargıtay, ölüm tarihi itibarıyla karşılıklılık durumunun araştırılmasını gerekli görmüştür (14. Hukuk Dairesi, E. 2016/8239, K. 2019/2548); karşılıklılık bulunmasa bile mirasçılık taşınırlar bakımından devam eder (7. Hukuk Dairesi, E. 2022/1744, K. 2023/4294).
Almanya - Türkiye Miras Hukuku Avukatı
Almanya–Türkiye miras süreçleri, iki ayrı hukuk sisteminin, 1929 Tereke Anlaşması’nın, AB Miras Tüzüğü’nün ve MÖHUK hükümlerinin birlikte değerlendirilmesini gerektirir. Mirasçılık belgesinin doğru ülkeden alınması, iki ülkedeki ret sürelerinin kaçırılmaması, saklı pay ve vergi konularının baştan planlanması, telafisi güç hak kayıplarının önlenmesine yardımcı olur.
Bakırköy’deki büromuz, Almanya–Türkiye bağlantılı dosyalarda Türkiye’deki mirasçılık belgesi, mirasın reddi, tenkis, muris muvazaası ve tanıma–tenfiz işlemlerinde hukuki destek sunmaktadır. Somut durumunuzun değerlendirilmesi için miras hukuku sayfamızı inceleyebilir veya yurt dışından görüşme için miras avukatı danışma sayfamıza bakabilirsiniz.
Almanya’da Türk Avukat
Büromuz Türkiye’de faaliyet göstermekte olup Alman mahkemeleri önünde temsil yetkisine sahip değildir. Almanya’daki tereke mahkemesi ve noter işlemleri bakımından, Türkiye’deki dosyanızla bağlantılı olarak hangi belgelerin hangi ülkede alınması gerektiği konusunda yol gösterilir; Almanya’da yürütülmesi gereken işlemler için orada yetkili makamlara veya avukatlara başvurulması gerekir.
Almanya Türkiye Avukat
Türkiye’deki miras işlemleriniz ve Almanya bağlantılı miras dosyanızın Türk hukuku yönünden değerlendirilmesi için Öner Hukuk ve Danışmanlık ofisine ulaşabilirsiniz.
Hukuki Uyarı; İşbu içerik genel bilgilendirme amaçlı olup, somut olayın özellikleri ve güncel mevzuat değişiklikleri uyarınca farklı sonuçlar doğabilir. Belirli bir uyuşmazlık veya hukuki süreç için profesyonel avukatlık hizmeti almanız önerilir.