Mirasta Saklı Pay: Oranlar ve Hesaplama

Türk Medeni Kanunu, miras bırakanın belirli mirasçılarını kanunla koruyan "saklı pay" adı verilen zorunlu miras paylarını tanımıştır. Mirasbırakan, bu paylar dışında kalan kısmında istediği gibi tasarruf edebilir; ancak saklı pay sahiplerinin haklarına dokunmaya yetkili değildir. Saklı pay oranları, mirasçının türüne (çocuk, eş, anne-baba) göre farklılık gösterir ve TMK m. 506'da ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Bu makalede, saklı payın ne olduğunu, kimlerin saklı payı olduğunu, oranlarını, hesaplama yöntemini ve ihlali durumunda neler yapılacağını detaylı biçimde açıklayacağız. 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuat ve Yargıtay içtihadı ışığında, Bakırköy ve İstanbul'da miras hukuku danışması almak isteyenler için hazırlanan rehberdir.

Saklı Pay Nedir?

Mirasbırakan, terekesine ilişkin tasarruflarda bulunurken, söz konusu mirasçıların özel olarak korunmuş miras paylarını ihlal etmemek zorundadır.

Mirasta saklı pay nedir? Medenî Kanunun mirasbırakanın tasarruflarına karşı özel olarak koruduğu zorunlu miras paylarına “saklı pay” denilmektedir.

Yasal miras payı ve saklı pay farkı:

• Yasal miras payı = Kanunun normal şartlarda verdiği pay.
• Saklı pay = Her halükarda korunması gereken asgari pay.

Saklı Paylı Mirasçılar

Saklı paylı mirasçı ne demek? Zorunlu miras payı bulunan mirasçılara da “saklı pay sahibi mirasçılar” denilmektedir.

Saklı pay mirasçıları kimlerdir? Saklı pay hakkı olan mirasçılar TMK m. 506'da açıkça belirtilmiştir:

• • Altsoy (çocuklar, torunlar, torunların çocukları): Mirasbırakanın doğrudan çocukları, bunların ölmesi halinde torunları.
  • Evlatlık: Mirasbırakan tarafından evlat edinilen kişi, altsoy gibi aynı saklı pay hakkına sahiptir.
  • Anne ve Baba: Mirasbırakanın ebeveynleri, hukuki olarak evli olup olmadıklarına bakılmaksızın.
  • Sağ Kalan Eş: Mirasbırakanın evli olduğu ve boşanmamış eşi.

Saklı pay sahibi mirasçılar yukarıda belirttiğimiz gibi Miras bırakanın Altsoyu (Çocuklar, torunlar,), Sağ kalan eş ve anne babadır.

Saklı Pay Oranları

Saklı pay oranları, mirasbırakanın yasal miras payının belirli yüzdeleridir. Her mirasçı türü için oranlar farklıdır ve aşağıdaki şekilde tanımlıdır:

1. Altsoy (Çocuklar, Torunlar) İçin Saklı Pay

Çocuklar ve bunların soyu (torunlar) için saklı pay, yasal miras payının yarısıdır (1/2). Mirasbırakanın sadece iki çocuğu varsa (sağ kalan eş yoksa), her çocuğun yasal miras payı terekenin 1/2'sidir. Bu durumda her çocuğun saklı payı, yasal miras payının 1/2'si olan 1/4 oranında olacaktır. Yani çocuk, terekenin en azından 1/4'ünü almalıdır ve mirasbırakan bu kesimi başkasına veremez.

ÖRNEK: Terekesi 2 milyon TL olan mirasbırakanın 2 çocuğu vardır. Sağ kalan eşi yoktur. Yasal miras payı: her çocuk 1 milyon TL. Saklı payı: her çocuk 500 bin TL (1 milyonun 1/2'si). Mirasbırakan, tüm malvarlığını vasiyetname ile bir kişiye bıraksa da, her çocuğun en az 500 bin TL alması gerekir. Bu durumda her çocuk tenkis davası açarak hakkını talep edebilir.

Evlatlık (Evlat Edinme): Evlatlıklar da altsoy gibi muamele görmüş ve saklı pay oranı yasal miras payının yarısıdır (1/2). Bu, evlat edinme kararının hukuki sonucudur.

2. Anne ve Baba İçin Saklı Pay

Anne ve babadan her biri için saklı pay, yasal miras payının dörtte biridir (1/4). Mirasbırakanın alt soyu (çocuğu) yoksa, miras ikinci zümreye (anne, baba) geçer. Bu durumda annenin ve babanın yasal miras payları eşit biçimde 1/2'şer olacak, saklı payları da 1/2'nin 1/4'ü olan 1/8 şeklinde hesaplanacaktır.

ÖRNEK: Mirasbırakanın çocuğu yok, sadece annesi ve babası sağ. Tereke 4 milyon TL. Her ebeveynin yasal miras payı: 2 milyon TL. Saklı payı: her biri için 500 bin TL (2 milyonun 1/4'ü). Mirasbırakan tüm malvarlığını kardeşlerine veya başkasına bıraksa da, annesi ve babası her biri en az 500 bin TL almalıdır.

3. Sağ Kalan Eş İçin Saklı Pay

Eşin saklı payı, mirasçılığının hangi zümreyle olduğuna bağlı olarak değişir:

• Çocuklar varsa: Eşin saklı payı, yasal miras payının yarısıdır (1/2).
• Çocuk yoksa, anne-baba varsa: Eşin saklı payı, yasal miras payının yarısıdır (1/2).
• Çocuk yoksa, anne-baba da yoksa (tek başına mirasçı): Eşin saklı payı, yasal miras payının dörtte üçüdür (3/4).

ÖRNEK 1: Mirasbırakanın eşi ve 1 çocuğu var. Terekesi 1.2 milyon TL. Yasal miras payları: eş 600 bin TL, çocuk 600 bin TL. Saklı paylar: eş 300 bin TL (600 bin'in 1/2'si), çocuk 300 bin TL (600 bin'in 1/2'si). Her ikisi en az bu miktarı almalıdır.

ÖRNEK 2: Mirasbırakanın sadece eşi sağ. Çocuğu, anne-babası yoktur. Tereke 800 bin TL. Eşin yasal miras payı: tüm tereke (800 bin TL). Eşin saklı payı: 600 bin TL (800 bin'in 3/4'ü). Eş en az bu miktarı almalıdır.

Torun saklı pay oranı çocukların saklı pay oranı ile aynıdır. Çünkü ikisi de altsoydur.

Kardeş saklı pay - Kardeşler arasında saklı pay 2007'deki değişiklikle kaldırılmıştır. Yani kardeşin saklı pay hakkı yoktur. Miras bırakanın kardeşi saklı pay ihlali için tenkis davası açamaz.

Yeğen saklı pay hakkı bulunmamaktadır. Miras bırakanın yeğeni saklı pay için tenkis davası açamaz.

Saklı Pay Hesaplama Örnek

Saklı pay oranı nasıl hesaplanır? Saklı pay hesaplamak üç ana adımda yapılır:

1. Net Terekeyi Belirle: Mirasbırakanın ölüm tarihindeki aktif değerleri (gayrimenkul, taşınır, parasal kıymetler, alacaklar) ile pasifler (borçlar, cenaze masrafları, vergi) arasındaki fark hesaplanır. Bilirkişi bu hesabı yapar. Net tereke, saklı pay oranlarının temelini oluşturur.
2. Yasal Miras Paylarını Hesapla: Uygulanacak zümre kuralına (1., 2. veya 3. zümre) göre her mirasçının yasal payını belirle. Örneğin çocuk varsa 1. zümre kuralları uygulanır: altsoylar eşit paylaşır, eş ayrı pay alır.
3. Saklı Payları Uygula: Her mirasçının yasal payına TMK m. 506'daki oranları uygulayarak saklı paylarını hesapla. Örneğin yasal payı 1 milyon TL olan çocuğun saklı payı 500 bin TL'dir (1 milyonun 1/2'si).

 Saklı pay hesaplama robotu yakında sitemizde aktif hale gelecektir.

Mirasta Saklı pay yüzde kaçtır? Saklı pay sahibine göre bu oran değişmektedir. Saklı pay, çocuklar için yasal miras payının yarısı iken, anne ve baba için dörtte biridir.

Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi Saklı Pay

Ölünceye kadar bakma sözleşmesi ile saklı pay ihlal edilebilir mi? Ölünceye kadar bakma sözleşmesi ivazlı bir sözleşmedir, yani bir karşılığı vardır. Bu nedenle, görünürde bir bağış (hibe) işlemi gibi değerlendirilmez. Dolayısıyla doğrudan saklı payı ihlal eden bir tasarruf sayılmaz. Eğer sözleşme gerçek bir bakım ilişkisi amacı taşımıyorsa, yani bakım yükümlülüğü hiç yerine getirilmemiş veya sadece mal kaçırma amacıyla yapılmışsa, o zaman durum değişir. Detaylı bilgi için Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi Saklı Pay makalemizi okuyabilirsiniz.

Vasiyetnamede Saklı Pay İhlali

Vasiyetname ile saklı pay ihlal edilirse saklı payı ihlal edilen mirasçı tenkis davası açabilecektir.

TMK m. 560 - Saklı paylarının karşılığını alamayan mirasçılar, mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısmı aşan tasarruflarının tenkisini dava edebilirler.

Vasiyetname ile saklı payı ihlal edilen mirasçı, vasiyetnamenin iptali ve tenkis davasını birlikte açabilir. Ancak vasiyetnamenin iptali için belirli şartların bulunması gerekmektedir.

Reddi Miras Saklı Pay 

Mirası reddeden kişi saklı paydan da vazgeçmiş sayılacaktır.

Saklı Pay Hakkından Feragat

Mirasbırakan, bir mirasçısı ile karşılıksız veya bir karşılık sağlanarak mirastan feragat sözleşmesi yapabilir. Feragat eden, mirasçılık sıfatını kaybeder. Bir karşılık sağlanarak mirastan feragat, sözleşmede aksi öngörülmedikçe feragat edenin altsoyu için de sonuç doğurur.

Mirastan feragat halinde saklı pay hakkından da feragat edilmiş olur.

Saklı Pay Altsoya Geçer mi? Saklı pay hakkı tüm altsoylar için geçerlidir. Yani çocuğun babadan önce ölmesi halinde dedenin mirası toruna kalacaktır.

Saklı Pay Nasıl Bertaraf Edilir?

Mirasbırakanın vasiyet veya miras sözleşmesi yoluyla yapmış olduğu ölüme bağlı kazandırmalar ile saklı pay ihlal edilebilir.

Saklı Pay Davası*

Mirasbırakanın saklı payı ihlal eden ölüme bağlı veya sağlar arası kazandırmalarının yasal sınıra indirilmesi amacıyla açılan davaya tenkis davası denilmektedir.

Saklı pay ihlal edilirse ne olur? Saklı pay ihlali halinde saklı payı ihlal edilen mirasçı tenkis davası açabilir.

Saklı pay nasıl alınır? TMK 560. maddesinde "Saklı paylarının karşılığını alamayan mirasçılar, mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısmı aşan tasarruflarının tenkisini dava edebilirler" denilmektedir.

Saklı pay tenkis davası açmak mirasçının saklı payının ihlal edilmiş olması gerekmektedir. Tenkis davası için ofisimizle iletişime geçebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular 

Saklı payı ihlal eden bir vasiyetname geçerli midir?

Evet, vasiyetname geçerli olur; ancak saklı payı ihlal eden kısmı tenkis yolu ile düzelttilebilir. Vasiyetnamenin tamamı iptal olmaz, sadece saklı pay ihlal edilen miktarı indirilir. Hukuki olarak "kısmi tenkis" yapılır.

Mirastan feragat ettikten sonra saklı payını talep edebilir mi?

Hayır. Mirastan feragat eden kişi, aynı zamanda saklı payını da kaybeder. Feragat, mirasçılık sıfatını tamamen ortadan kaldırır. Bu noktada dikkatli olmak gerekir.

Evlatlık da saklı pay hakkına sahip midir?

Evet. Evlat edinilen kişi, altsoy gibi muamele görmüş ve saklı pay oranı yasal miras payının yarısı (1/2) olarak uygulanır. Evlat edinme hukuki etkisi çok önemlidir.

Kardeşlerin saklı payı var mıdır?

10 Mayıs 2007'den sonraki ölümlerde kardeşlerin saklı payı yoktur. Ancak bu tarihten önce ölen mirasçılara ilişkin tereke hesaplamalarında eski kurallar uygulanır. Tarafların bu tarihi doğru tespit etmesi çok önemlidir.

Torun saklı payını talep edebilir mi?

Torunun babası (mirasbırakanın çocuğu) mirasbırakanın hayatta olup olmadığına bağlı olarak değişir. Çocuk sağ ise torun saklı pay talebinde bulunamaz; çocuk ölmüş ise torun onun yerine saklı payını talep edebilir. Bu kuralı "büyütme" diyoruz.

Ölünceye kadar bakma sözleşmesi saklı payı ihlal edebilir mi?

Evet, ivazlı bir sözleşme olsa da, net etkisi saklı payı ihlal ederse mirasçılar tenkis davası açabilir. Bakım yükümlülüğünün yerine getirilip getirilmediği önemlidir. Sahte bakım sözleşmeleri mahkemeler tarafından dikkatle incelenir.

2007'den önceki ölümlerde kardeş saklı payı nasıl hesaplanır?

1 Ocak 2002'den 10 Mayıs 2007'ye kadar ölen mirasçılara ilişkin tereke paylaşımında kardeşlerin de saklı payı vardır. Eski Medeni Kanun kuralları uygulanır; kardeşin saklı payı yasal miras payının 1/3'ü olmuştur. Tarih doğru tespit edilmesi kritiktir.

Miras Payı ve Saklı Pay Avukat Desteği

Saklı pay uyuşmazlıkları, miras hukuku alanında en sık karşılaşılan sorunların başında gelir. Mirasbırakanın yapılan tasarrufları, saklı paylarını ihlal edip etmediğinin belirlenmesi teknik ve hukuki bir analiz gerektirir. Bakırköy ve İstanbul genelinde miras uyuşmazlıklarında danışmanlık hizmeti sunan Öner Hukuk ve Danışmanlık, saklı pay ihlali tespiti, tenkis davası açılması ve terekesinin adilane biçimde paylaşılması konularında uzmanlaşmıştır. Somut olayınızın özelliklerine göre profesyonel hukuki değerlendirme almak için iletişime geçebilirsiniz.

Hukuki Uyarı; İşbu içerik genel bilgilendirme amaçlı olup, somut olayın özellikleri ve güncel mevzuat değişiklikleri uyarınca farklı sonuçlar doğabilir. Belirli bir uyuşmazlık veya hukuki süreç için profesyonel avukatlık hizmeti almanız önerilir.