TR

Vasiyetnamenin Tenfizi Davası: Şartları, Süreç ve Uygulama

Güncelleme: 25 dk okuma
İçindekiler
  1. Vasiyet Tenfizi Nedir?
  2. Vasiyetnamenin Tenfizi Davası
  3. Tenfiz, Açılma, İptal ve Tenkis Davaları Arasındaki Fark
  4. Tenfiz Davası Özeti
  5. Vasiyetname Tenfizi Davasını Kimler Açabilir?
  6. Vasiyetname Tenfiz Davası Zamanaşımı
  7. Vasiyetnamenin Tenfizi Hak Düşürücü Süre
  8. Vasiyetnamenin Tenfizi Arabuluculuk
  9. Vasiyetnamenin Tenfizi Görevli Mahkeme
  10. Vasiyetnamenin Tenfizi Yetkili Mahkeme
  11. El Yazılı Vasiyetnamenin Tenfizi
  12. Yabancı Vasiyetnamenin Tenfizi
  13. Vasiyetnamenin Tenfizi Elbirliği Mülkiyeti
  14. Bekletici Mesele ve Kesinleşme Şartı
  15. Vasiyetnamenin Tenfizi ve Tenkis
  16. Vasiyetnamenin Tenfizi Tapuya Tescili
  17. Tenfiz Hükmü Nasıl Kurulmalı? (Ada–Parsel, Tescil, Teslim)
  18. Tescili Mümkün Olmayan Taşınmazlar: Tespit ve Şerh
  19. Vasiyetnamenin Tenfizi Tapu İptali
  20. Vasiyeti Tenfiz Memuru
  21. Vasiyet Alacaklısı Vasiyetin Tenfizi
  22. Yasal Mirasçı Vasiyetnamenin Tenfizi Davası Açabilir mi?
  23. Vasiyet Tenfiz Davası Ne Kadar Sürer?
  24. Vasiyetname Tenfiz Edilmezse Ne Olur?
  25. Vasiyetnamenin Tenfizi Davası Açmak Zorunlu mu?
  26. Tenfiz Talebi Hangi Hâllerde Reddedilir?
  27. Vasiyetnamenin Tenfizi Bilirkişi Raporu
  28. Vasiyetnamenin Tenfizi Vekaletname Özel Yetki
  29. Vasiyetnamenin Tenfizi Vekalet Ücreti
  30. Vasiyetnamenin Tenfizi Harca Esas Değer
  31. Sıkça Sorulan Sorular
  32. 1. Vasiyetnamenin tenfizi davası açmak zorunlu mu?
  33. 2. Vasiyetnamenin tenfizi davasını kimler açabilir?
  34. 3. Tenfiz davası hangi mahkemede açılır?
  35. 4. Vasiyetnamenin tenfizi ne kadar sürer?
  36. 5. Vasiyetname tapuya nasıl tescil edilir?
  37. Vasiyetnamenin Tenfizi Davasında Avukat Desteği

Vasiyetnamenin tenfizi davası, mirasbırakanın ölümünden sonra vasiyetnamede kendisine belirli bir mal bırakılan vasiyet alacaklısının, bu malın kendi adına geçirilmesini sağlamak için açtığı davadır. Vasiyetname açılıp okunduktan ve iptal ya da tenkis yönünden kesinleştikten sonra dahi, taşınmaz veya hak çoğu zaman kendiliğinden alacaklının adına geçmez; mirasçılar vasiyeti gönüllü olarak yerine getirmezse bunun için ayrı bir tenfiz davası gerekir. Dava, vasiyeti yerine getirme görevlisine, yoksa tüm yasal ve atanmış mirasçılara karşı, mirasbırakanın son yerleşim yeri Asliye Hukuk Mahkemesinde açılır; on yıllık zamanaşımına tabidir ve açılma kararının kesinleşmesi beklenir. Bu rehberde, güncel Yargıtay 7. Hukuk Dairesi kararları ışığında vasiyetnamenin tenfizi davasının şartlarını, sürecini, tapuya tescil aşamasını ve sık yapılan hataları değerlendiriyoruz. Dilekçe örneği için vasiyetname tenfiz dilekçe örneği sayfamıza bakabilirsiniz.

Vasiyet Tenfizi Nedir?

Vasiyetnamenin tenfizi ne demek? Vasiyet tenfizi, mirasbırakanın vasiyetnamesinde belirli bir kişiye bıraktığı malın veya hakkın, ölümünden sonra o kişiye fiilen ve hukuken geçirilmesidir. Türk Medeni Kanunu m. 517 uyarınca mirasbırakan, bir kimseyi mirasçı atamaksızın ona belirli bir mal bırakabilir (belirli mal vasiyeti). Bu kişi “vasiyet alacaklısı”dır ve TMK m. 600 uyarınca “vasiyeti yerine getirme görevlisi varsa ona; yoksa yasal veya atanmış mirasçılara karşı kişisel bir istem hakkına sahip olur”. Yükümlülük yerine getirilmezse vasiyet alacaklısı, vasiyet edilen malın teslimini veya hakkın devrini dava edebilir (TMK m. 600/3).

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi bu hakkı şöyle açıklar: “Vasiyet alacaklısı ise murisin cüzi halefi olduğundan kendisi lehine vasiyet olunan mal veya hak üzerinde doğrudan bir hak kazanamamakta olup sadece kişisel bir istem hakkına sahiptir.” (06.07.2023, 2022/297 E., 2023/3686 K.). Vasiyet borcunu yerine getirmeyen mirasçılara karşı açılan ve vasiyet edilen malın devrini amaçlayan bu dava uygulamada vasiyetnamenin tenfizi (vasiyetnamenin yerine getirilmesi) olarak adlandırılır; Daire yasal dayanak olarak “4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 600 üncü ve devamı maddelerini” gösterir (28.11.2024, 2024/4047 E., 2024/5366 K.).

Doktrinde “tenfiz davası” teriminin Kanun’da bağımsız bir dava türü olarak düzenlenmediği, vasiyet alacaklısının TMK m. 600’e dayanan talebinin aslında bir ifa (tescil veya teslim) davası olduğu savunulur (Akçaal, Vasiyetnamenin Tenfizi Kavramı ve Vasiyetnamenin Tenfizi Davası, 2023). Yargıtay uygulaması ise davayı, vasiyetnamenin hüküm ifade ettiğinin tespiti ile taşınmazda tapu iptali ve tescil, taşınırda teslim sonuçlarını birleştiren karma bir dava olarak ele alır. Terminoloji tartışması sonucu değiştirmez: vasiyet alacaklısı, hakkına ancak bu davayla kavuşur.

Vasiyetnamenin Tenfizi Davası

Vasiyetname tenfiz davası nedir? Vasiyetnamenin tenfizi davası, vasiyet alacaklısının vasiyet borcunun yerine getirilmesini, yani kendisine bırakılan taşınmazın tapuda adına tescilini ya da taşınır malın teslimini sağlamak için vasiyet yükümlülerine karşı açtığı davadır. Davanın temel konusu vasiyet borcunun yerine getirilmesi, yani teslim veya tescildir; vasiyetnamenin geçerliliğine ilişkin bağımsız dava vasiyetnamenin iptali davası, saklı pay ihlali ise tenkis davası olup tenfiz davasından ayrı yürür. Bununla birlikte davalı mirasçılar, vasiyetnamenin hükümsüzlüğünü tenfiz davasında def’i olarak ileri sürebilir (TMK m. 559/2) ve mahkeme bu savunmayı değerlendirir; ayrıntı aşağıda “Bekletici Mesele ve Kesinleşme Şartı” başlığındadır.

Vasiyetnamenin tenfiz kararı, vasiyetnameyi geçerli sayan bir karar değil, vasiyetnamenin hüküm ifade eder hâle geldiğini tespit edip vasiyet konusu malın alacaklıya geçmesini sağlayan bir eda hükmüdür. Hükümde taşınmazın ada, parsel ve bağımsız bölüm bilgileri açıkça yazılarak tapu iptali ve tescile, taşınırlarda teslime karar verilir; aksi hâlde hüküm infaz edilemez (aşağıda “Tenfiz Hükmü Nasıl Kurulmalı?”).

Vasiyetnamenin tenfizi yargılama usulü açısından dava yazılı yargılama usulüne tabidir.

Tenfiz, Açılma, İptal ve Tenkis Davaları Arasındaki Fark

Vasiyetnameyle ilgili dört ayrı süreç birbirine karıştırılmamalıdır: açılma, iptal, tenkis ve tenfiz farklı amaçlara ve farklı mahkemelere tabidir. Aşağıdaki tablo, uygulamada en çok hataya yol açan bu ayrımı özetlemektedir:

Süreç Amaç Görevli mahkeme Süre
Vasiyetin açılması / okunması Vasiyetnamenin ilgililere okunması ve tebliği (TMK m. 596–597) Sulh Hukuk Mahkemesi Teslimden itibaren 1 ay içinde açılır
Vasiyetin iptali Geçersizlik sebebiyle vasiyetnamenin iptali (TMK m. 557–559) Asliye Hukuk Mahkemesi Öğrenmeden 1 yıl; her hâlde 10 (kötüniyetli davalıya karşı 20) yıl — hak düşürücü
Tenkis davası Saklı payın ihlali nedeniyle indirim (TMK m. 560–571) Asliye Hukuk Mahkemesi Öğrenmeden 1 yıl; her hâlde 10 yıl — hak düşürücü
Vasiyetin tenfizi Vasiyetin yerine getirilmesi: tescil veya teslim (TMK m. 600–602) Asliye Hukuk Mahkemesi Öğrenmeden veya muacceliyetten 10 yıl — zamanaşımı

Görüldüğü üzere yalnızca açılma süreci Sulh Hukuk Mahkemesinde görülür; iptal, tenkis ve tenfiz Asliye Hukuk Mahkemesinin görev alanındadır. Süre bakımından da önemli bir ayrım vardır: iptal ve tenkis hak düşürücü süreye, tenfiz ise zamanaşımına tabidir. Açılma sürecinin ayrıntıları için vasiyetnamenin açılması yazımıza bakabilirsiniz.

Tenfiz Davası Özeti

Başlık Tenfiz davasında durum
Davacı Vasiyet alacaklısı (TMK m. 517, 600); yasal mirasçı da kendisine belirli mal bırakılmışsa bu sıfatla dava açabilir
Davalı Vasiyeti yerine getirme görevlisi (TMK m. 550); atanmamışsa tüm yasal ve atanmış mirasçılar
Görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi
Yetkili mahkeme Mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesi — mirasçılara karşı davada kesin yetki (HMK m. 11/1-b)
Ön şart Vasiyetnamenin sulh hukuk mahkemesinde açılıp okunması ve açılma kararının kesinleşmesi; 1 yıllık iptal davası süresinin dolması veya açılmış iptal/tenkis davasının sonuçlanması
Süre Öğrenme veya muacceliyetten itibaren 10 yıl zamanaşımı (TMK m. 602)
Harç Taşınmazın değeri üzerinden nispi harç (Harçlar K. m. 16)
Talep sonucu Ada, parsel ve bağımsız bölüm belirtilerek tapu iptali ve tescil; taşınırda teslim

Vasiyetname Tenfizi Davasını Kimler Açabilir?

Vasiyetnamenin tenfizi davasında davacı vasiyet alacaklısıdır: lehine belirli bir mal vasiyeti yapılan kişi (TMK m. 517). Bu kişinin ayrıca yasal mirasçı olup olmaması önemli değildir; kendisine belirli bir mal bırakılan yasal mirasçı da bu mal yönünden vasiyet alacaklısı sıfatıyla dava açabilir.

Atanmış mirasçının durumu farklıdır. Atanmış mirasçı, mirasbırakanın ölümüyle mirası bir bütün olarak kanun gereğince kazanan küllî haleftir (TMK m. 599); tereke üzerindeki aynî hakları kendiliğinden edindiğinden, doktrindeki ağırlıklı görüşe göre tenfiz davası açmakta hukuki yararı yoktur. Atanmış mirasçının yolu, TMK m. 598/2 uyarınca atanmış mirasçılık belgesi alarak tescil veya paylaşma istemektir. Uygulamada atanmış mirasçıların da tenfiz talebiyle dava açtığı ve mahkemelerin bu talepleri incelediği görülmekle birlikte, doğru yol mirasçılık belgesidir.

Vasiyetnamenin tenfizi davası kime karşı açılır? Dava, vasiyeti yerine getirme görevlisi atanmışsa ona (TMK m. 550, 600/1); atanmamışsa vasiyet borcunu ifa etmekle yükümlü olan yasal ve atanmış mirasçıların tamamına karşı açılır. Vasiyet alacaklısı, kendisine bırakılan malın devrini mirasçılardan değil, tenfiz hükmüyle sağlayacağından mirasçılar davada zorunlu davalıdır.

Uygulamada sık karşılaşılan hata: davanın mirasçıların yalnızca bir kısmına yöneltilmesidir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, vasiyetnamenin yerine getirilmesi davasında husumetin vasiyeti yerine getirme görevlisi ve mirasçıların borçlu sıfatı çerçevesinde eksiksiz yöneltilmesi gerektiğini belirtmektedir (05.12.2022, 2022/6718 E., 2022/7430 K.). Bu nedenle dava öncesinde mirasçılık belgesiyle tüm mirasçıların eksiksiz tespiti kritik önemdedir; davalılardan biri ölmüşse onun mirasçıları davaya dâhil edilir.

Vasiyetname Tenfiz Davası Zamanaşımı

Vasiyetname tenfiz davası on yıllık zamanaşımına tabidir. TMK m. 602’ye göre “vasiyet alacaklısının dava hakkı, ölüme bağlı kazandırmayı öğrenmesinin veya vasiyet borcu daha sonra muaccel olacaksa muaccel olma tarihinin üzerinden on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.” Vasiyet alacağı, tasarruftan aksi anlaşılmıyorsa vasiyet yükümlüsünün mirası kabul etmesi veya ret hakkının düşmesiyle muaccel olur (TMK m. 600/2).

Vasiyetnamenin tenfizi zamanaşımı ne zaman başlar? Kanun başlangıç olarak “öğrenme” tarihini esas alır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, öğrenme tarihinin belirlenmesinde vasiyetnamenin açılıp okunduğu tarihi, açılmada hazır bulunmayanlar bakımından ise tebliğ tarihini esas almıştır (06.12.2023, 2022/(16)1-139 E., 2023/1213 K.). Karar oy çokluğuyla verilmiştir: daha önce bazı daire kararlarında benimsenen ve karşı oyda da savunulan “süre açılma kararının kesinleşmesiyle başlar” görüşü (örneğin 16. HD, 10.04.2019, 2019/1227 E., 2019/2646 K.) HGK çoğunluğunca kabul edilmemiştir. Buna karşılık vasiyetnameye karşı iptal davası açılmışsa, Yargıtay 7. Hukuk Dairesi tenfiz zamanaşımının iptal davasındaki ret kararının kesinleşmesiyle başlayacağını kabul etmektedir (30.04.2024, 2023/5462 E., 2024/2289 K.). Vasiyet borcunun daha sonra muaccel olduğu hâllerde ise süre muacceliyet tarihinden işler (TMK m. 602). Pratik sonuç: süreyi açılma veya tebliğ tarihinden hesaplayıp davayı geciktirmemek gerekir.

Zamanaşımının dolması vasiyetnameyi geçersiz hâle getirmez; vasiyet alacağı varlığını sürdürür. Zamanaşımı hâkim tarafından kendiliğinden gözetilmez; davalı mirasçılar def’i olarak ileri sürerse tenfiz talebi bu nedenle reddedilebilir, ileri sürülmezse dava esastan görülür (TBK m. 161).

Vasiyetnamenin Tenfizi Hak Düşürücü Süre

Vasiyetnamenin tenfizi davası hak düşürücü süreye değil zamanaşımına tabidir; süre yukarıda açıklandığı gibi on yıldır (TMK m. 602). Bu ayrımın pratik sonucu vardır: hak düşürücü süre hâkim tarafından re’sen gözetilir ve geçince hak düşer; zamanaşımı ise yalnızca davalı ileri sürerse dikkate alınır. İptal (TMK m. 559) ve tenkis (TMK m. 571) davalarının süreleri ise hak düşürücüdür.

Vasiyetnamenin Tenfizi Arabuluculuk

Vasiyetnamenin tenfizi davası, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m. 18/B’de sayılan dava şartı arabuluculuk kapsamında değildir; arabulucuya başvurmadan doğrudan dava açılabilir. Taraflar isterse ihtiyari arabuluculukla mirasçıların vasiyeti gönüllü yerine getirmesi konusunda anlaşabilir; anlaşma sağlanamazsa süreç mahkemede devam eder.

Vasiyetnamenin Tenfizi Görevli Mahkeme

Vasiyetnamenin tenfizi davasında Asliye Hukuk Mahkemesi görevlidir; dava malvarlığı hakkına ilişkin çekişmeli bir yargı işidir (Yargıtay 5. HD, 31.10.2022, 2022/12557 E., 2022/14926 K.). Sulh Hukuk Mahkemesinde açılan tenfiz davası görevsizlikle reddedilir. Sulh hukuk mahkemesinin görevi vasiyetnamenin açılıp okunmasıyla sınırlıdır; açılma işi ile tenfiz davası birleştirilemez. Vasiyetnamenin açılması yazımızda bu süreç ayrıntılı anlatılmıştır.

Vasiyetnamenin Tenfizi Yetkili Mahkeme

Vasiyetnamenin tenfizi davası, mirasbırakanın son yerleşim yeri Asliye Hukuk Mahkemesinde açılır. Dava mirasçılara karşı açıldığında bu yetki kesindir: HMK m. 11/1-b uyarınca terekenin kesin paylaşımına kadar mirasçılara karşı açılacak tüm davalarda ölen kimsenin son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir; uygulamadaki tipik tenfiz davası da vasiyet borcunu ifa etmekle yükümlü mirasçılara karşı açıldığından bu kapsamdadır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da miras hukukundan doğan bu davalarda son yerleşim yeri mahkemesinin kesin yetkisini kabul etmiştir (2006/538 E., 2006/619 K.). Davanın vasiyeti yerine getirme görevlisine karşı açıldığı hâlde ise HMK m. 11/1-b’nin lafzı (“mirasçılara karşı”) bu davalıyı doğrudan kapsamadığından yetki, genel yetki kuralı (HMK m. 6, davalının yerleşim yeri) ile miras davalarına ilişkin uygulama birlikte değerlendirilerek belirlenir; tereddütte dava yine son yerleşim yeri mahkemesinde açılmalıdır.

Kesin yetki, davanın başka bir yer mahkemesinde görülemeyeceği, yetkisizliğin dava şartı olarak her aşamada kendiliğinden gözetileceği anlamına gelir. Örneğin mirasbırakan son olarak Bakırköy’de oturuyorsa mirasçılara karşı dava Bakırköy Asliye Hukuk Mahkemesinde açılır. TMK m. 576/2’de son yerleşim yeri mahkemesinde görüleceği belirtilen davalar (iptal, tenkis, paylaştırma ve miras sebebiyle istihkak) arasında tenfiz davası sayılmadığından, kesin yetkinin dayanağı TMK m. 576 değil HMK m. 11’dir. Yabancılık unsuru taşıyan miras davalarında ise MÖHUK m. 43 uyarınca ölenin Türkiye’deki son yerleşim yeri, yoksa terekeye dâhil malların bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir.

El Yazılı Vasiyetnamenin Tenfizi

El yazılı vasiyetnamenin tenfizi, resmî veya sözlü vasiyetnamenin tenfizinden farklı bir usule tabi değildir: her tür vasiyetname teslimden itibaren bir ay içinde sulh hâkimince açılıp okunur (TMK m. 596) ve iptal davası süresi geçtikten ya da iptal davası reddedilip kesinleştikten sonra tenfiz davası açılabilir. El yazılı vasiyetnamede şekil şartlarına (başından sonuna kadar mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış, tarih ve imza içermesi) uyulmaması, tenfiz davasında değil vasiyetnamenin iptali davasında ileri sürülür; ancak mirasçılar bu hükümsüzlüğü tenfiz davasında def’i olarak da ileri sürebilir (TMK m. 559/2). Vasiyetname türleri ve şekil şartları için vasiyetname yazımıza bakabilirsiniz.

Yabancı Vasiyetnamenin Tenfizi

Yurt dışında yaşayan vatandaşlarımızın ya da Türkiye’de taşınmazı bulunan yabancıların düzenlediği vasiyetnameler, miras bırakanın vefatından sonra çoğu zaman Türkiye’deki bir mal varlığını da etkiler. Bu noktada en sık karıştırılan konu, yabancı vasiyetnamenin Türkiye’de ne şekilde işleme konacağıdır. Burada üç ayrı mesele birbirinden ayrılmalıdır: vasiyetnamenin şekli geçerliliği, yabancı mahkeme kararının tanınması veya tenfizi ve Türkiye’deki malın vasiyet alacaklısına geçirilmesi. Almanya–Türkiye arasındaki miras ilişkileri için ayrıca Almanya–Türkiye miras hukuku yazımıza bakabilirsiniz.

Vasiyetnamenin “açılması” mı, yabancı mahkeme kararının “tenfizi” mi?

Vasiyetname yurt dışında yalnızca noterde veya el yazısıyla düzenlenmiş, ancak bir yabancı mahkemece açılmamışsa, ortada tanınacak veya tenfiz edilecek bir yabancı mahkeme kararı yoktur. Bu durumda vasiyetnamenin Türkiye’de sulh hukuk mahkemesinde açılması ve okunması prosedürü işletilir; ardından Türkiye’deki mal için gerekiyorsa tenfiz davası açılır.

Buna karşılık vasiyetname, düzenlendiği ülkenin mahkemesinde açılmış ve buna ilişkin kesinleşmiş bir karar verilmişse, Türkiye’de tanıma veya tenfiz konusu bu mahkeme kararıdır. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, yabancı mahkemenin vasiyetnameyi açma kararının tanınması davasında, murisin ehliyetsizliği def’inin bu aşamada incelenemeyeceği yönündeki ilk derece mahkemesi gerekçesini hukuka uygun bulmuştur (05.10.2023, 2023/2945 E., 2023/4464 K.); ehliyetsizlik iddiası ancak ayrı bir iptal davasının konusu olabilir. Mirasçılar bu aşamada, vasiyetnameyi ister düzenlendiği ülkede ister doğrudan Türkiye’de açtırma seçeneğine sahiptir.

Yabancı vasiyetname Türkiye’de geçerli midir? Uygulanacak hukuk

Yabancı bir vasiyetnamenin Türkiye’de işleme konabilmesi için öncelikle şekil yönünden geçerli olması gerekir. Türk hukukunda bu mesele ikili bir yapıyla çözülür:

  1. MÖHUK m. 20/4 ve m. 7: Ölüme bağlı tasarrufun şekline MÖHUK m. 7 uygulanır; buna göre hukuki işlemler, yapıldıkları ülke hukukunun veya işlemin esasına uygulanan hukukun öngördüğü şekle uygun olarak yapılabilir. Ayrıca ölenin millî hukukuna uygun şekilde yapılan ölüme bağlı tasarruflar da geçerlidir (m. 20/4).
  2. 1961 tarihli Lahey Sözleşmesi: Türkiye’nin taraf olduğu “Vasiyet Tasarruflarının Şekli Konusunda Kanunlar İhtilafına Dair Sözleşme” (RG 17.01.1983, 17391; Türkiye bakımından 22.10.1983’te yürürlükte), vasiyetnameyi mümkün olduğunca ayakta tutma amacıyla birden çok bağlama noktasından (düzenlendiği yer, vatandaşlık, ikametgâh veya mutad mesken, taşınmazın bulunduğu yer hukuku) herhangi birine uygunluğu şekil bakımından geçerlilik için yeterli görür.

Bu nedenle, yabancı bir ülkede o ülkenin hukukuna uygun olarak yapılan vasiyetname, kural olarak Türk hukuku bakımından da şeklen geçerli kabul edilir. Şekil geçerliliği ile malın kazanılması ise farklı meselelerdir: MÖHUK m. 20/1 uyarınca miras ölenin millî hukukuna tabi olmakla birlikte Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır; taşınmaz üzerindeki aynî hakların kazanılması da malın bulunduğu ülke hukukuna tabidir (m. 21/1). Dolayısıyla yabancı bir vasiyetnameyle Türkiye’deki bir taşınmazın vasiyet alacaklısına geçmesi, Türk hukukunun tenfiz ve tescil kurallarına göre gerçekleşir.

Tenfiz/tanıma için aranan şartlar ve belgeler

Yabancı mahkeme kararı söz konusu olduğunda tanıma ile tenfiz birbirinden ayrılmalıdır:

  • Tanıma: Yabancı ilamın Türkiye’de kesin delil veya kesin hüküm olarak kabul edilmesidir (MÖHUK m. 58/1). Vasiyetnamenin açılmasına ilişkin yabancı karar gibi tespit nitelikli kararlar için tanıma yeterlidir. Tanımada karşılıklılık şartı aranmaz; MÖHUK m. 58/1 açıkça m. 54/1-a’nın tanımada uygulanmayacağını düzenler.
  • Tenfiz: Yabancı ilamın Türkiye’de icra edilebilmesidir (MÖHUK m. 50). Tenfiz kararı için m. 54’teki şartlar aranır: (a) Türkiye ile ilamın verildiği devlet arasında karşılıklılık, (b) ilamın Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girmeyen bir konuda verilmiş olması, (c) hükmün Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması, (ç) davalının savunma hakkının ihlal edilmemiş olması. Ayrıca ilam, verildiği devlet hukukuna göre kesinleşmiş olmalıdır.

Münhasır yetki şartının pratik sonucu: Türkiye’deki taşınmazların aynına ilişkin uyuşmazlıklarda Türk mahkemelerinin yetkisi uygulamada münhasır kabul edilir. Bu nedenle yabancı bir mahkemenin Türkiye’deki taşınmazı doğrudan vasiyet alacaklısı adına tescil eden kararı Türkiye’de tenfiz edilemez; yabancı kararın açılma ve mirasçılık yönleri tanındıktan sonra Türkiye’deki taşınmaz için Türk mahkemesinde tenfiz (tescil) davası açılır.

Tenfiz dilekçesine yabancı ilamın o ülke makamlarınca onanmış aslı veya onanmış örneği ile onanmış tercümesi ve kesinleşme belgesi eklenir (MÖHUK m. 53); Lahey Apostil Sözleşmesine taraf devletlerden gelen belgelerde apostil şerhi, diğerlerinde Türk konsolosluğu onayı aranır ve belgeler yeminli tercümesiyle sunulur. Burada incelenen, yabancı kararın esasına uygulanan hukuk değil, kararın Türkiye’de icrası hâlinde doğacak sonuçların kamu düzenini ihlal edip etmeyeceğidir.

Uygulama notu: Yabancılık unsuru taşıyan, birden fazla ülkeyle bağlantılı vasiyetnamelerde her iki ülke hukukuna hâkim bir miras avukatından destek alınması, hak kayıplarının önüne geçer. Öner Hukuk ve Danışmanlık, yabancı vasiyetname ve tenfiz süreçlerinde danışmanlık vermektedir.

Vasiyetnamenin Tenfizi Elbirliği Mülkiyeti

Miras bırakanın, vasiyete konu ettiği taşınmazda dava dışı ortaklarla birlikte elbirliği hâlinde malik olması durumunda, elbirliği mülkiyeti paylı mülkiyete dönüştürülmeden verilecek kararın infazı mümkün değildir. Mirasbırakanın hissesi yönünden elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi (TMK m. 644) için dava açmak üzere süre verilmesi ve bu davanın bekletici sorun yapılması gerekir (Yargıtay 3. HD, 2021/5520 E., 2021/8706 K.). Paylı mülkiyete dönüştürme talebi sulh hukuk mahkemesine yöneltilir; miras ortaklığının giderilmesi süreçleri için miras ortaklığının giderilmesi davası yazımıza bakabilirsiniz.

Bekletici Mesele ve Kesinleşme Şartı

Tenfiz davasının görülebilmesi için vasiyetnamenin açılması kararının kesinleşmesi ve varsa iptal/tenkis davalarının sonuçlanması gerekir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi tenfiz koşullarını şöyle arar: vasiyetnamenin usulünce açılıp okunması ve bir yıllık süre içinde iptal davası açılmamış olması ya da açılan iptal davasının reddedilip kesinleşmesi. Nitekim ilk derece mahkemesinin, asliye hukuk mahkemelerine yazdığı müzekkerelerle bir yıllık süre içinde iptal davası açılmadığını tespit ederek tenfiz koşullarının gerçekleştiğini kabul etmesi onanmış (23.05.2024, 2023/3033 E., 2024/2900 K.); iptal davasının reddedilip kesinleştiği ve vasiyetnamenin açılıp okunduğu dosyada “vasiyetnamenin tenfizine ilişkin yasal koşulların sağlandığı” belirtilmiş (05.06.2024, 2023/2859 E., 2024/3238 K.); iptal davası açılmadığı gerekçesiyle tenfiz ve tescil kararı veren hüküm “usul ve kanuna uygun” bulunmuştur (12.02.2025, 2024/2367 E., 2025/704 K.; aynı yönde 27.05.2025, 2024/5055 E., 2025/2841 K.).

Açılma kararı kesinleşmeden ya da iptal davası için öngörülen bir yıllık süre dolmadan tenfiz hakkında hüküm kurulması bozma sebebidir. Ayrı dava olarak açılmış iptal veya tenkis davası tenfiz davasıyla aynı dosyada birlikte görülemez; birleştirilmişse tefrik edilerek ayrı esasa kaydedilir ve tenfiz davası için bekletici mesele yapılır. Buna karşılık davalı mirasçılar, tenfiz davasında vasiyetnamenin hükümsüzlüğünü veya saklı paylarının ihlal edildiğini def’i olarak ileri sürebilir; Yargıtay, “vasiyetnamenin tenfizi, def’i yoluyla vasiyetnamenin iptali olmazsa tenkis” istemli davada tenkis hesabı yapılarak verilen kabul kararını onamıştır (05.05.2026, 2026/393 E., 2026/2477 K.). Ehliyetsizlik iddiasına dayalı iptal/tenkis talebinin reddiyle asıl tenfiz davasının kabulü de onanmıştır (14.03.2024, 2024/674 E., 2024/1556 K.).

Uygulamada mahkeme, açılma dosyasının kesinleşme şerhli onaylı suretini getirtir, iptal davası açılıp açılmadığını ilgili mahkemelerden sorar ve açılmış bir dava varsa sonucunu bekler. Bu adımların atlanması eksik inceleme nedeniyle bozma sebebidir.

Vasiyetnamenin Tenfizi ve Tenkis

Vasiyetnamenin tenfizi davasının görülebilmesi için, vasiyetnamenin açılıp okunmasından sonra itiraza uğramaması veya itiraz edilmişse buna ilişkin iptal ya da tenkis davalarının kesinleşmesi gerekir; başka bir deyişle tenfiz için hüküm ifade eder hâle gelmiş bir vasiyetname bulunmalıdır. Ayrı dava olarak açılan tenkis talebi tenfiz davasıyla aynı dosyada görülemez; birleşen tenkis davası tefrik edilerek ayrı esasa kaydedilir ve sonucu beklenir. Mirasçıların tenfiz davasında tenkis def’i ileri sürmesi ise mümkündür ve bu hâlde tenkis hesabı aynı davada yapılır (7. HD, 05.05.2026, 2026/393 E., 2026/2477 K.).

TMK m. 571’e göre: “Tenkis davası açma hakkı, mirasçıların saklı paylarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinin üzerinden on yıl geçmekle düşer.” Tenkis davasının şartları için tenkis davası yazımıza bakabilirsiniz.

Vasiyetnamenin Tenfizi Tapuya Tescili

Vasiyetnamenin tenfizi ve tapuya tescili, vasiyetnameyle belirli bir taşınmaz bırakılan kişinin bu taşınmazın mülkiyetini kazanmasının son aşamasıdır. Vasiyet alacaklısı, kendisine vasiyet edilen taşınmaz üzerindeki mülkiyeti ancak bu taşınmazın adına tescili ile kazanır; vasiyetnamenin açılıp okunması tek başına mülkiyeti geçirmez. Tescile iki yoldan ulaşılır:

  1. Gönüllü ifa (birlikte başvuru): Mirasçılar vasiyet borcunu kabul ediyorsa, vasiyet alacaklısı ile yasal ve atanmış mirasçılar tapu müdürlüğüne birlikte başvurur. Tapu Sicili Tüzüğü m. 20/1-b uyarınca bu başvuruda vasiyetnamenin açılıp okunduğuna dair karar ile vasiyetnamenin onaylı bir örneği aranır. Bu yol mirasçıların tamamının katılımını gerektirir; tek bir mirasçının imzadan kaçınması gönüllü ifayı imkânsızlaştırır.
  2. Mahkeme kararıyla tescil (tek başına başvuru): Mirasçılar devre yanaşmazsa vasiyet alacaklısı tenfiz davası açar. Vasiyet alacaklısının tek başına yaptığı tescil başvurusunda Tüzük, taşınmazın tanımlandığı ve tescil hükmünü de içeren tenfiz kararını (veya hâkim tarafından tescil için yazılan yazı ile birlikte tenfiz kararını) ve vasiyetnamenin onaylı bir örneğini arar (Tapu Sicili Tüzüğü m. 20/1-b). Bu nedenle tenfiz davasında talep ve hüküm, tapu müdürlüğünün doğrudan işlem yapabileceği açıklıkta olmalıdır.

Her iki yolda da tapu harcı ve döner sermaye ücreti ödenir; uygulamada veraset ve intikal vergisi yönünden ilişik kesme yazısı gibi işlem şartları da tapu müdürlüğünce aranabilir. Mirasçıların kendi adlarına intikal için ise mirasçılık belgesi yeterlidir (Tüzük m. 20/1-a).

Tenfiz Hükmü Nasıl Kurulmalı? (Ada–Parsel, Tescil, Teslim)

Tenfiz davasının en kritik noktası hükmün infaz kabiliyetidir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, hâkimin “murisin iradesini ayakta tutacak bir yol izlemeli, âzami biçimde murisin iradesini yerine getirmeli, vasiyetin tenfizine imkân sağlamalı” olduğunu belirtirken, “vasiyetnameye konu menkul, gayrimenkul ve taşıtla ilgili bilgilerin açık ve anlaşılır şekilde belirtilmesi gerekirken infazı kabil olmayacak şekilde hüküm tesisi”ni bozma sebebi saymıştır (07.05.2025, 2024/3367 E., 2025/2472 K.). Dolayısıyla dava dilekçesinde yalnızca “vasiyetnamenin tenfizi” istenmemeli; taşınmazlar için il, ilçe, mahalle, ada, parsel ve bağımsız bölüm numarası belirtilerek “muris adına kayıtlı tapunun iptali ile davacı adına tescili”, taşınırlar için “teslimi”, para alacağı için “ödenmesi” açıkça talep edilmelidir. Hâkim taleple bağlı olduğundan (HMK m. 26) eksik talep, infaz edilemeyen hükme yol açar.

Tescili Mümkün Olmayan Taşınmazlar: Tespit ve Şerh

Vasiyet konusu bağımsız bir tapu birimi değilse (örneğin ana taşınmaz üzerindeki bir yapı, kat irtifakı kurulmamış binadaki bir daire ya da ifrazı mümkün olmayan bir alan) doğrudan mülkiyet tescili kurulamaz. Yargıtay, yapıların ana taşınmazdan ayrılmasının mümkün olmadığı dosyada “objektif imkânsızlık nedeniyle sadece vasiyet konusu malın davacıya ait olduğunun tespitinin mümkün olduğu” yönündeki kabulü onamış (09.10.2023, 2022/2915 E., 2023/4511 K.); ifrazı mümkün olmayan alan için müstakil tescil kuran hükmü, tapunun beyanlar hanesine şerh verilmesiyle yetinilecek şekilde düzelterek onamıştır (16.01.2025, 2024/5086 E., 2025/339 K.). Kat irtifakı veya kat mülkiyeti kurulmamış binalarda belirli bir dairenin vasiyet edilmesi hâlinde ise kat mülkiyeti kurulmasının mümkün olup olmadığı araştırılır (7. HD, 26.12.2022, 2022/6826 E., 2022/8049 K.; 08.12.2022, 2021/7363 E., 2022/7598 K.). Bu tür dosyalarda bilirkişi incelemesi ve gerekirse tespit ya da şerh talebinin terditli olarak dilekçeye eklenmesi gerekir.

Vasiyetnamenin Tenfizi Tapu İptali

Tenfiz davasının talep sonucu, taşınmaz söz konusu olduğunda muris adına kayıtlı tapunun iptali ile vasiyet alacaklısı adına tescilidir; Yargıtay, tenfiz davasının “tapu kaydının iptali ile davacı adına tescilini de kapsadığını” belirtir (3. HD, 2016/22701 E., 2018/10013 K.). Bu nedenle dava, uygulamada “vasiyetnamenin tenfizi ve tapu iptali–tescil” davası olarak anılır. Taşınmaz hâlâ muris adına kayıtlıysa ya da mirasçılar adına elbirliğiyle intikal ettirilmişse kayıt doğrudan iptal edilip vasiyet alacaklısı adına tescil edilir. Taşınmaz üçüncü kişiye devredilmişse durum farklıdır: tapu kütüğündeki tescile iyiniyetle dayanarak hak kazanan üçüncü kişinin kazanımı korunur (TMK m. 1023) ve vasiyet alacaklısı mirasçılara karşı tazminat yoluna yönelir. Tapu işlemleri noter onayıyla değil, vasiyet alacaklısı ile mirasçıların tapu müdürlüğüne birlikte başvurusuyla ya da tescil hükmünü içeren kesinleşmiş mahkeme kararıyla yapılır (Tapu Sicili Tüzüğü m. 20/1-b).

Vasiyeti Tenfiz Memuru

Uygulamada “vasiyeti tenfiz memuru” denilen kişinin kanundaki adı vasiyeti yerine getirme görevlisidir (TMK m. 550–556). Mirasbırakan, vasiyetnameyle bir veya birden çok vasiyeti yerine getirme görevlisi atayabilir (TMK m. 550). Görevli, mirasbırakan aksini öngörmemiş veya sınırlı bir görev vermemişse, son arzuların yerine getirilmesi için gerekli bütün işlemleri yapmakla görevli ve yetkilidir; özellikle terekedeki malların, hakların ve borçların listesini düzenler, terekeyi yönetir, tereke alacaklarını tahsil edip borçlarını öder, vasiyetleri yerine getirir, paylaşma planı hazırlar ve terekeyle ilgili davalarda miras ortaklığını temsil eder (TMK m. 552).

Tenfiz davası bakımından önemi şudur: vasiyeti yerine getirme görevlisi atanmışsa vasiyet alacaklısının kişisel istem hakkı ona karşı doğar ve tenfiz davası ona karşı açılır (TMK m. 600/1). Görevli vasiyeti kendiliğinden yerine getirirse davaya gerek kalmaz. Mirasbırakan görevi belirli konularla sınırlamışsa görevli yalnızca o konularda işlem yapabilir.

Vasiyet Alacaklısı Vasiyetin Tenfizi

Vasiyet alacaklısı, lehine ölüme bağlı belirli bir kazandırma yapılan ve bu kazandırmanın yerine getirilmesini isteyebilen kişidir (TMK m. 517, 600). Mirasçı olup olmaması bu sıfatı etkilemez: üçüncü bir kişi de, yasal ya da atanmış bir mirasçı da kendisine belirli bir mal bırakılmışsa o mal yönünden vasiyet alacaklısıdır. Vasiyet alacaklısı mirasçılardan farklı olarak terekenin bütünü üzerinde değil, yalnızca kendisine bırakılan mal veya hak üzerinde ve aynî değil kişisel nitelikte bir talep hakkına sahiptir; bu hakkı mirasçılar gönüllü yerine getirmezse vasiyetin tenfizi davasıyla kullanır. Vasiyet alacaklısı, sulh hukuk mahkemesinden vasiyet alacaklısı belgesi de alabilir; bu belge, ölüme bağlı tasarrufun mirasçılara ve diğer vasiyet alacaklılarına bildirilmesinden başlayarak bir ay içinde itiraz edilmemesi koşuluyla verilir (TMK m. 598/2) ve tek başına mülkiyeti geçirmez.

Yasal Mirasçı Vasiyetnamenin Tenfizi Davası Açabilir mi?

Yasal mirasçı vasiyetnamenin tenfizini isteyebilir mi? Yasal mirasçılar, mirasbırakanın kanunen mirasçısı olan kişilerdir ve mirasın paylaşımı sırasında kendi paylarını talep ederler; bunun için tenfiz davasına ihtiyaçları yoktur. Yasal mirasçı, ancak vasiyetnameyle kendisine ayrıca belirli bir mal veya hak bırakılmışsa, o mal yönünden vasiyet alacaklısı sıfatıyla tenfiz davası açabilir. Diğer yasal mirasçılar ise bu davada davalı konumundadır.

Vasiyet Tenfiz Davası Ne Kadar Sürer?

Vasiyetname tenfiz davası ne kadar sürer? Sürenin sabit bir karşılığı yoktur. Açılma kararı kesinleşmiş, iptal davası açılmamış ve taşınmaz muris adına kayıtlıysa dava birkaç celsede sonuçlanabilir. Buna karşılık iptal veya tenkis davasının bekletici mesele yapılması, elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi, kat mülkiyeti ya da ifraz imkânı için bilirkişi incelemesi ve yurt dışı tebligat süreci uzatır; istinaf ve temyiz aşamaları toplam süreye eklenir. Uygulamada anılan “ortalama 1–2 yıl” ifadesi bu nedenle kesin bir süre değil, tipik dosyalar için bir tahmindir.

Vasiyetname Tenfiz Edilmezse Ne Olur?

Vasiyetname tenfiz edilmezse, vasiyet alacağı yerine getirilmemiş kalır: vasiyet konusu taşınmaz muris veya mirasçılar adına kayıtlı kalmaya devam eder, taşınır mallar teslim edilmez. Vasiyetname geçerli olsa bile lehine kazandırma yapılan kişi hakkını talep etmediği sürece mülkiyet kendiliğinden geçmez. Vasiyet alacaklısı bu durumda mahkemeye başvurarak tenfiz davası açabilir.

Vasiyetnamenin tenfizi davası açılmazsa ne olur? Vasiyetnamenin açılıp okunması ve mirasçılara tebliğ edilmesi, kendiliğinden hak sahibinin malı teslim almasını sağlamaz. Pasif kalmanın iki somut riski vardır: öğrenme veya muacceliyetten itibaren on yıl geçince dava hakkı zamanaşımına uğrar (TMK m. 602) ve bu süre içinde mirasçılar taşınmazı üçüncü kişilere devrederse iyiniyetli üçüncü kişinin kazanımı korunur (TMK m. 1023); vasiyet alacaklısı bu hâlde malı değil tazminatı isteyebilir.

Vasiyetnamenin Tenfizi Davası Açmak Zorunlu mu?

Hayır, her durumda zorunlu değildir. Vasiyet borcunun yükümlüsü olan mirasçılar (veya vasiyeti yerine getirme görevlisi) vasiyeti gönüllü olarak yerine getirirse, yani taşınmazı tapuda vasiyet alacaklısına devreder, taşınırı teslim eder ya da parayı öderse davaya gerek kalmaz. Tenfiz davası, mirasçıların tamamının gönüllü ifaya katılmadığı hâllerde vasiyet alacaklısının elindeki tek yoldur; çünkü vasiyetnamenin açılmasına ilişkin karar icra edilebilir bir hüküm değildir ve tapu müdürlüğü yalnızca vasiyetnameye dayanarak tescil yapmaz. Atanmış mirasçı ise küllî halef olduğundan tenfiz davasına değil, atanmış mirasçılık belgesine ihtiyaç duyar (TMK m. 598/2, 599).

Tenfiz Talebi Hangi Hâllerde Reddedilir?

  • Vasiyet konusu mal terekede değilse: Tescil talebinin kabulü için vasiyet konusu malın mirasbırakanın ölümü anında kesin olarak terekesinde yer alması gerekir (Yargıtay 3. HD, 24.12.2009, 2009/20058 E., 2009/20874 K.); mirasbırakanın tasarruf yetkisi bulunmayan veya mülkiyetine hiç geçmemiş taşınmazlar yönünden yapılan vasiyet hukuki sonuç doğurmaz ve tenfizine karar verilemez (3. HD, 27.04.2010, 2010/26 E., 2010/7444 K.).
  • Vasiyetname iptal edilmişse veya iptal davası derdestse: iptal edilen vasiyetnamenin tenfizi istenemez; derdest dava bekletici mesele yapılır.
  • Hükümsüzlük veya tenkis def’i yerinde görülürse: mirasçılar şekil eksikliği, ehliyetsizlik gibi hükümsüzlük sebeplerini def’i olarak ileri sürebilir (TMK m. 559/2); saklı pay ihlali hâlinde tenfiz, tenkis hesabı oranında sınırlanır.
  • Zamanaşımı def’i ileri sürülmüşse: on yıllık süre dolmuş ve davalı bunu ileri sürmüşse dava reddedilir (TMK m. 602, TBK m. 161).
  • Hukuki yarar yoksa: mirasçılar vasiyeti zaten gönüllü yerine getirmişse ya da davacı atanmış mirasçı sıfatıyla doğrudan tescil isteyebiliyorsa tenfiz davasında hukuki yarar tartışılır.

Vasiyetnamenin Tenfizi Bilirkişi Raporu

Tenfiz davasında bilirkişi incelemesine üç tipik durumda başvurulur: vasiyet konusu taşınmazın ana taşınmazdan ifrazının ya da kat mülkiyetine bağlanmasının mümkün olup olmadığının belirlenmesi (harita/kadastro ve inşaat mühendisi bilirkişi), tenkis def’i ileri sürülmüşse saklı payın ve tenkis oranının hesaplanması, elbirliği mülkiyetindeki taşınmazda muris payının tespiti. Yargıtay, bilirkişi görevlendirmesinde usul hatası bulunan ancak tenkis hesabının basit bir işlemden ibaret olduğu dosyada kabul kararını onamış (7. HD, 05.05.2026, 2026/393 E., 2026/2477 K.); feraiz veya pay hesabının karmaşık olduğu dosyalarda ise denetime elverişli uzman raporu aranır. Rapor hatalı veya eksikse taraflar süresi içinde itiraz ederek ek rapor ya da yeni bilirkişi incelemesi talep edebilir.

Vasiyetnamenin Tenfizi Vekaletname Özel Yetki

Vasiyetnamenin tenfizi davasında özel yetkili vekâletname gerekmez; HMK m. 74’te özel yetki gerektiren işlemler (sulh, feragat, kabul, davadan vazgeçme vb.) sınırlı sayılmış olup tenfiz davası açmak bunlar arasında değildir. Genel dava vekâletnamesi ile dava açılabilir.

Vasiyetnamenin Tenfizi Vekalet Ücreti

Vasiyetnamenin tenfizi vekâlet ücreti, davayı vekille takip eden ve kazanan taraf lehine, karşı tarafa yükletilmek üzere mahkemece hükmedilen ücrettir. Davayı kazanan taraf davasını bir vekil aracılığıyla takip etmişse, haksız çıkan taraf yargılama gideri olarak vekâlet ücretine de mahkûm edilir (HMK m. 323/1-ğ).

Tenfiz davasının konusu taşınmazın değeriyle ölçülebildiğinden vekâlet ücreti, davanın görüldüğü mahkeme için Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin ikinci kısmında belirtilen maktu ücretin altında olmamak kaydıyla nispi olarak belirlenir; ancak hükmedilen ücret kabul veya reddedilen miktarı geçemez (AAÜT m. 13; Yargıtay 3. HD, 2019/195 E., 2019/6725 K.). Dava usulden (örneğin hukuki yarar yokluğundan) reddedilirse davalılar lehine maktu vekâlet ücreti takdir edilir. Avukat ile müvekkil arasındaki ücret ise sözleşmeyle belirlenir ve tarifenin altında kararlaştırılamaz (Avukatlık Kanunu m. 164/4). Ücret ve görüşme usulümüz için miras avukatı danışma sayfamıza bakabilirsiniz.

Vasiyetnamenin Tenfizi Harca Esas Değer

Vasiyetnamenin yerine getirilmesi davaları, Harçlar Kanunu m. 16 uyarınca değer esası üzerinden nispi harca tabidir; tescil ve tapu kaydı iptali gibi taşınmazın aynına ilişkin davalarda taşınmazın değeri esas alınır (Yargıtay 3. HD, 2016/3204 E., 2016/7742 K.). Tenfiz davası tapu kaydının iptali ile davacı adına tescili de kapsadığından nispi harca tabidir (Yargıtay 3. HD, 2016/22701 E., 2018/10013 K.). Harca esas değer olarak taşınmazın dava tarihindeki değeri gösterilir; değer düşük gösterilmişse mahkeme harcı tamamlatır.

Kanun yolu aşamasında ise harç, başvurunun kapsamına göre değişir: davalının istinaf başvurusu yalnızca vekâlet ücreti ve yargılama giderlerine ilişkinse nispi değil maktu istinaf harcı alınır; Yargıtay 7. Hukuk Dairesi bu durumda nispi harca hükmeden Bölge Adliye Mahkemesi kararını düzelterek onamıştır (07.12.2023, 2022/4816 E., 2023/6063 K.). Harç tutarları her yıl değiştiğinden burada rakam verilmemiştir.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Vasiyetnamenin tenfizi davası açmak zorunlu mu?

Mirasçılar vasiyeti gönüllü olarak yerine getirir, yani taşınmazı tapuda vasiyet alacaklısına devreder veya taşınırı teslim ederse dava gerekmez. Mirasçılardan biri bile devre yanaşmazsa tenfiz davası, vasiyet alacaklısının malı adına geçirebilmesinin tek yoludur.

2. Vasiyetnamenin tenfizi davasını kimler açabilir?

Davayı, vasiyetnamede kendisine belirli bir mal veya hak bırakılan vasiyet alacaklısı açar; yasal mirasçı da kendisine ayrıca belirli bir mal bırakılmışsa bu sıfatla dava açabilir. Atanmış mirasçı ise küllî halef olduğundan tenfiz davası yerine atanmış mirasçılık belgesi alır.

3. Tenfiz davası hangi mahkemede açılır?

Görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir; yetkili mahkeme mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir ve dava mirasçılara karşı açıldığında bu yetki kesindir (HMK m. 11/1-b). Vasiyetnamenin açılması ise sulh hukuk mahkemesinde yapılır; iki iş birleştirilemez.

4. Vasiyetnamenin tenfizi ne kadar sürer?

Sabit bir süre yoktur. Açılma kararı kesinleşmiş ve iptal davası açılmamışsa dava kısa sürede sonuçlanabilir; iptal veya tenkis davasının beklenmesi, elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi, bilirkişi incelemesi ve kanun yolu aşamaları süreyi uzatır.

5. Vasiyetname tapuya nasıl tescil edilir?

Mirasçıların tamamı kabul ediyorsa vasiyet alacaklısı ile mirasçılar, vasiyetnamenin açılıp okunduğuna dair karar ve vasiyetnamenin onaylı örneğiyle tapu müdürlüğüne birlikte başvurarak devri yapabilir (Tapu Sicili Tüzüğü m. 20/1-b). Aksi hâlde ada, parsel ve bağımsız bölüm belirtilerek tapu iptali ve tescil talepli tenfiz davası açılır; taşınmazı tanımlayan ve tescil hükmünü içeren kesinleşmiş ilam tapu müdürlüğüne sunularak tescil yapılır.

Vasiyetnamenin Tenfizi Davasında Avukat Desteği

Vasiyetnamenin tenfizi davası, açılma dosyasının kesinleşmesi, iptal ve tenkis süreçleriyle ilişkisi, husumetin tüm mirasçılara eksiksiz yöneltilmesi, elbirliği mülkiyeti ve ifraz sorunları ile hükmün tapu müdürlüğünde doğrudan infaz edilebilecek açıklıkta kurulması gibi birçok usul ayrıntısı içerir; küçük bir eksiklik yılların kaybına yol açabilir. Öner Hukuk ve Danışmanlık olarak İstanbul’da yürüttüğümüz miras hukuku çalışmalarında, yerli ve yabancı vasiyetnamelerin tenfizi ile buna bağlı tapu iptali–tescil süreçlerinde hukuki değerlendirme ve dava takibi hizmeti sunuyoruz. Sürecinize ilişkin hukuki değerlendirme için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Hukuki Uyarı; İşbu içerik genel bilgilendirme amaçlı olup, somut olayın özellikleri ve güncel mevzuat değişiklikleri uyarınca farklı sonuçlar doğabilir. Belirli bir uyuşmazlık veya hukuki süreç için profesyonel avukatlık hizmeti almanız önerilir.

Yorumlar (0)

    Yorum yazın

    Yorumlar incelendikten sonra yayınlanır. Kişisel bilgilerinizi (TC no, adres, dosya numarası) yazmayın.