Vasiyetnamenin açılması, mirasbırakanın ölümünden sonra ele geçen vasiyetnamenin, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın sulh hukuk mahkemesince ilgililerin huzurunda açılıp okunması ve kendilerine ilişkin kısımlarının mirasçılara tebliğ edilmesidir (TMK m. 595-597). Açılma, vasiyetnamenin geçerliliğini denetleyen bir dava değil, mirasçıları ve lehine kazandırma yapılan kişileri bilgilendirmeye yönelik bir çekişmesiz yargı işidir; vasiyetnamenin iptali, tenkisi ve tenfizi ise açılmadan sonra asliye hukuk mahkemesinde açılacak ayrı davaların konusudur. Açılma ve tebliğ tarihi, iptal ve tenkis davaları için öngörülen bir yıllık hak düşürücü sürelerin başlangıcını belirlediğinden uygulamada büyük önem taşır.
Bu rehberde; vasiyetnamenin açılmasının hangi mahkemede ve hangi süre içinde yapıldığı, aşamaları, mirasçıların hak ve yükümlülükleri, açılma kararının iptal ve tenkis davası süreleriyle ilişkisi, açılma kararına itiraz yolu, harç ve masraflar ile güncel Yargıtay kararları ışığında uygulamada karşılaşılan sorunlar ele alınmaktadır.
| Vasiyetnamenin açılması bir bakışta | |
|---|---|
| Dayanak | TMK m. 595-597; Velayet, Vesayet ve Miras Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Tüzük m. 36 |
| Niteliği | Çekişmesiz yargı işi; vasiyetnamenin geçerliliği incelenmez |
| Görevli ve yetkili mahkeme | Mirasbırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesi |
| Süre | Teslimden itibaren bir ay içinde açılır (hâkimin işlem süresidir, hak düşürücü süre değildir) |
| Kim başvurur? | Vasiyetnameyi elinde bulunduran herkes teslimle yükümlüdür; noter vasiyetnameleri savcılık aracılığıyla mahkemeye ulaşır; mirasçılar ve lehtarlar da başvurabilir |
| Sonuç | Vasiyetname okunur, tutanağa bağlanır ve ilgililere tebliğ edilir; iptal ve tenkis için 1 yıllık süreler kural olarak bu tarihten işlemeye başlar |
| Kanun yolu | Kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde istinaf (HMK m. 387) |
| Masraf | Maktu harç ve gider avansı; tebliğ giderleri terekeye aittir (TMK m. 597) |
Vasiyetname Ne Demek?
Mirasbırakanın son istek ve arzuları ile mirasının paylaşım esaslarını belirleyen yazılı belgeye veya olağanüstü hâllerde sözlü beyana “vasiyetname” denir. Vasiyetname resmî (noter veya sulh hâkimi önünde), el yazılı ya da sözlü olarak yapılabilir; türü ne olursa olsun mirasbırakanın ölümünden sonra sulh hukuk mahkemesince açılması gerekir. Vasiyetname türleri, şekil şartları ve geçerliliği için vasiyetname yazımıza bakabilirsiniz.
Vasiyetnamenin Açılması
Türk Medeni Kanunu’nun 595. maddesine göre mirasbırakanın ölümünden sonra ele geçen vasiyetnamesinin, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın hemen sulh hâkimine teslim edilmesi zorunludur. Vasiyetnameyi düzenleyen veya muhafaza eden görevli ya da mirasbırakanın arzusu üzerine saklayan veya başka surette ele geçiren ya da ölenin eşyası arasında bulan kimse, ölümü öğrenir öğrenmez teslim görevini yerine getirmekle yükümlüdür; aksi takdirde bu yüzden doğacak zarardan sorumludur. Sulh hâkimi, teslim edilen vasiyetnameyi derhâl inceler, gerekli koruma önlemlerini alır; olanak varsa ilgilileri dinleyerek terekenin yasal mirasçılara geçici olarak teslimine veya resmen yönetilmesine karar verir.
Türk Medeni Kanunu’nun 596. maddesine göre vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın tesliminden başlayarak bir ay içinde mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi tarafından açılır ve ilgililere okunur. Açılma işleminin yapılabilmesi için vasiyetnamenin geçerli olup olmadığına bakılmaz; şekil eksikliği taşıyan, ehliyetsiz bir kişi tarafından yapıldığı iddia edilen ya da daha sonra geri alınmış bir vasiyetname de açılır. Yargıtay, mirasbırakanın önceki vasiyetnamesinden döndüğüne ilişkin noterde düzenlenen rücu beyanının da ölüme bağlı tasarruf niteliği taşıdığını ve geçerli olup olmadığına bakılmaksızın açılması gerektiğini belirterek, “yapılacak bir işlem olmadığı” gerekçesiyle verilen kararı bozmuştur (3. HD, 10.02.2021, E. 2020/11817, K. 2021/1181). Bilinen mirasçılar ve diğer ilgililer, vasiyetnamenin açılması sırasında diledikleri takdirde hazır bulunmak üzere çağrılır; mirasçı ve ilgililerin gelmemesi hâlinde de vasiyetname açılır. Mirasbırakanın sonradan ortaya çıkan vasiyetnameleri için de aynı işlemler yapılır.
Açılma işleminin amacı, Yargıtay’ın yerleşik ifadesiyle, “mirasçıları ve lehine kazandırma yapılan kişileri bilgilendirme ve yasal haklarını kullanmayı temine yönelik” bir işlemdir (HGK, 05.10.2022, E. 2020/231, K. 2022/1258). Sulh hâkimi bu işlemde vasiyetnamenin geçerliliğini, mirasbırakanın ehliyetini veya saklı payların ihlal edilip edilmediğini inceleyemez; bu konulardaki uyuşmazlıklar ancak iptal, tenkis ve tenfiz davalarında çözülür.
Vasiyetnamenin Açılması Davasının Aşamaları
Uygulamada “vasiyetnamenin açılması davası” olarak anılan bu iş, bir dava değil çekişmesiz yargı işidir; mahkemeye verilen dilekçe de dava dilekçesi değil talep dilekçesidir. Çekişmesiz yargı işlerinde basit yargılama usulü uygulanır ve hâkim gerekli araştırmayı kendiliğinden yapar (HMK m. 385). İş, dört aşamada ilerler:
1. Sulh Hakimine Teslim Aşaması (TMK m. 595)
Vasiyetnameyi düzenleyen veya muhafaza eden görevli (örneğin noter), mirasbırakanın talebi üzerine saklayan ya da başka bir şekilde elinde bulunduran kişi yahut ölenin eşyası arasında vasiyetnameyi bulan herkes, mirasbırakanın ölümünü öğrenir öğrenmez teslim yükümlülüğü altındadır. Bu yükümlülüğe aykırı davranan kişi, doğacak zarardan TMK m. 595/2 gereği şahsen sorumlu olur; mirasbırakanın ölümünden sonra vasiyetnameyi kasten ortadan kaldıran veya bozan kişi ayrıca mirastan yoksun kalır (TMK m. 578/1-4). Noterde düzenlenen veya noterde saklanan vasiyetnameler bakımından süreç kendiliğinden işler: noter, nüfus idaresinden ölümün bildirilmesi üzerine vasiyetnamenin onaylı örneğini, yetkili sulh hâkimine verilmek üzere Cumhuriyet savcılığına tevdi eder (Noterlik Kanunu m. 69). El yazılı vasiyetnamenin mahkemeye ulaşması ise onu bulan kişinin teslimine bağlıdır.
2. Hakimin Re’sen İnceleme ve Tedbir Aşaması
Sulh hâkimi, kendisine teslim edilen vasiyetnameyi derhâl inceler ve gerekli koruma önlemlerini alır. Olanak varsa ilgilileri de dinleyerek terekenin yasal mirasçılara geçici olarak teslimine veya resmen yönetilmesine karar verir (TMK m. 595/3). Bu aşamada vasiyetnamenin maddi ve şekli geçerliliği değerlendirilmez. Vasiyetçinin öldüğüne dair kesin delil bulunmadan vasiyetname verilmişse, açılma bu delilin sağlanmasına kadar geri bırakılır (Tüzük m. 36/1).
3. Açılma ve İlgililere Okuma Aşaması (TMK m. 596)
Hâkim, teslim tarihinden itibaren bir ay içinde belirlediği gün ve saatte vasiyetnameyi açar ve ilgililere okur. Bilinen mirasçılar ile diğer ilgililer (vasiyet alacaklıları, vasiyetname ile menfaat sağlanan üçüncü kişiler), Tebligat Kanunu hükümlerine göre çağrılır. İlgili tarafların duruşmaya gelmemesi vasiyetnamenin açılmasına engel değildir; davete rağmen hiçbir mirasçı gelmese dahi vasiyetname açılır (Tüzük m. 36/3). Açılma, bir tutanakla belgelenir; vasiyetnamenin içeriğine, imzasına ve tarihine dokunulmadan boş bir yerine okunduğu tarih yazılıp hâkim, zabıt kâtibi ve hazır bulunan ilgililerce imzalanarak mahkeme mührüyle mühürlenir ve açılan vasiyetname hâkim tarafından güvenilir bir yerde saklanır (Tüzük m. 36). Vasiyetnamenin ilgililerin önünde değil, yalnızca gerekçeli kararda içeriğinden söz edilerek “açılmış sayılması” usule aykırıdır; Yargıtay, vasiyetnamenin açılıp okunduğunun tutanağa geçirilmesini ve tutanağın hazır bulunanlarca imzalanmasını aramaktadır (7. HD, 09.12.2024, E. 2024/529, K. 2024/5569).
4. İlgililere Tebliğ Aşaması (TMK m. 597)
Açılma duruşmasının ardından, mirasta hak sahibi olan her kişiye vasiyetnamenin kendisine ilişkin kısımlarının onaylı bir örneği hâkim tarafından tebliğ edilir. Tebliğ giderleri terekeye aittir. Nerede olduğu bilinmeyen ilgililere ise ilan yoluyla tebligat yapılır. Bu tebligat, açılmada hazır bulunmayan ilgililer bakımından vasiyetnameye karşı açılacak iptal ve tenkis davalarındaki hak düşürücü sürelerin başlangıç noktasını oluşturur. Tebligatın vasiyetname örneği eklenerek yapılması gerekir; vasiyetname içeriğini bildirmeyen bir karar tebliği bu işlevi görmez.
Vasiyetnamenin Açılması Davası Hangi Mahkemede Açılır?
TMK m. 595 ve m. 596 uyarınca vasiyetnamenin açılmasında görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesi, yetkili mahkeme ise mirasbırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesidir. Çekişmesiz yargı işlerinde kural olarak talepte bulunanın oturduğu yer mahkemesi yetkili ise de kanun aksine hüküm koyabilir (HMK m. 384); TMK m. 596 bu yetkiyi mirasbırakanın yerleşim yeri mahkemesine özgülemiştir ve bu yetki kesin niteliktedir. Yurt dışında ölen mirasbırakanın vasiyetnamesinin Türkiye’de açılması, ölenin Türkiye’deki son yerleşim yeri, bu yoksa terekeye dâhil malların bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden istenir (MÖHUK m. 43). Vasiyetname yabancı bir mahkemece açılmışsa Türkiye’de bu kararın tanınması gündeme gelir; ayrıntı için vasiyetnamenin tenfizi yazımıza bakabilirsiniz.
Vasiyetnamenin Açılması Süresi: 1 Aylık Kanuni Süre
TMK m. 596 hükmü gereği vasiyetname; geçerli olup olmadığına bakılmaksızın, sulh hâkimine tesliminden başlayarak bir ay içinde mirasbırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk hâkimi tarafından açılır ve ilgililere okunur.
| Önemli: Sürenin Başlangıcı Teslim Tarihidir - 1 aylık süre vasiyetnamenin sulh hâkimine teslim edildiği tarihte başlar; mirasbırakanın ölüm tarihinde değil. - Birden fazla vasiyetname bulunması hâlinde her biri için süre, ayrı ayrı kendi teslim tarihinden itibaren işler. - Sonradan ortaya çıkan vasiyetname için de aynı işlem ayrıca yapılır. |
|---|
Bu bir aylık süre, mahkemenin işlemi tamamlaması için öngörülen bir işlem süresidir; hak düşürücü süre değildir. Vasiyetnamenin bir ay içinde açılamaması (örneğin tebligatların tamamlanamaması nedeniyle) açılmayı geçersiz kılmaz ve mirasçıların haklarını düşürmez; uygulamada tebligat süreçleri nedeniyle açılma çoğu zaman bir ayı aşmaktadır. Vasiyetnamenin ölümden yıllar sonra bulunması hâlinde de açılma yapılır; bu durumda iptal ve tenkis için bir yıllık süreler, ilgililer vasiyetnamenin içeriğini daha önce başka bir yolla tam olarak öğrenmemişse, açılma ve tebliğle işlemeye başlar.
Vasiyetnamenin geçersiz olduğu sonradan anlaşılsa bile açılma işlemi yapılır; çünkü TMK m. 596 hükmü, açılma için geçerlilik koşulu aramamaktadır. Geçersizlik iddiası ancak ayrı bir vasiyetnamenin iptali davasında ileri sürülebilir.
Vasiyetnamenin Açılmasından Sonra İlgililere Tebliği
Türk Medeni Kanunu’nun 597. maddesine göre mirasta hak sahibi olanların her birine, gideri terekeye ait olmak üzere, vasiyetnamenin kendilerine ilişkin kısımlarının onaylı bir örneği hâkim tarafından tebliğ edilir. Nerede olduğu bilinmeyen ilgililere vasiyetnamenin kendilerine ilişkin kısımları ilan yolu ile tebliğ olunur. Tebliğ, hem yasal mirasçılara hem de vasiyetnameyle lehine kazandırma yapılan kişilere yapılır. Mirasçılardan biri kısıtlıysa tebligat vasisine yapılmalıdır; Yargıtay, kısıtlı olduğu açıkça anlaşılan mirasçıya doğrudan yapılan ve vasiyetname eklenmeyen tebligatı geçersiz sayarak açılma kararının kesinleşme şerhini kaldırmıştır (7. HD, 09.12.2024, E. 2024/529, K. 2024/5569).
Vasiyetnamenin Açılmasının Tenkis ve İptal Davasıyla İlişkisi
Vasiyetnamenin açılması, tek başına bir hak değişikliği yaratmaz; mirasçılar mirası, atanmış mirasçılar da dâhil olmak üzere, mirasbırakanın ölümüyle kanun gereği kazanır (TMK m. 575, 599) ve vasiyet alacaklısının istem hakkı da ölümle doğar (TMK m. 600). Açılmanın asıl hukuki sonucu, vasiyetnameye karşı açılabilecek davaların sürelerini işletmeye başlamasıdır:
- Vasiyetnamenin iptali davası: Vasiyetnamenin şekil eksikliği, ehliyet yokluğu, irade sakatlığı veya hukuka/ahlaka aykırılık nedenleriyle iptal edilmesi talebini içerir (TMK m. 557). Dava hakkı, davacının tasarrufu, iptal sebebini ve hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamenin açılma tarihinden itibaren iyiniyetli davalılara karşı on, iyiniyetli olmayanlara karşı yirmi yıl geçmekle düşer (TMK m. 559).
- Tenkis davası: Vasiyetname ile saklı paylı mirasçıların TMK m. 506’da güvence altına alınan saklı pay miktarına tecavüz edildiği iddiasıyla açılır; saklı pay oranında tasarrufun indirilmesi talep edilir (TMK m. 560 vd.). Dava hakkı, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin üzerinden on yıl geçmekle düşer (TMK m. 571).
| Kritik Nokta: Süre Vasiyetname Açılıp Tebliğ Edilmeden İşlemez - Tenkis davası ve vasiyetnamenin iptali davası için 1 yıllık hak düşürücü süreler, vasiyetname usulüne uygun şekilde açılıp ilgililere tebliğ edilmediği sürece işlemeye başlamaz (HGK, 05.10.2022, E. 2020/231, K. 2022/1258). - Açılmada hazır bulunanlar için süre açılıp okunduğu tarihte, hazır bulunmayanlar için tebliğ tarihinde başlar. - Salt duyum, söylenti veya vasiyetnameden söz edilmiş olması öğrenme sayılmaz; kanuni ölçüt tasarrufun, iptal sebebinin ve hak sahipliğinin öğrenilmesidir (TMK m. 559, 571) ve Yargıtay bunu kural olarak açılma ve tebliğ tarihine bağlar. |
|---|
| Dava / işlem | Süre | Sürenin başlangıcı | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Vasiyetnamenin iptali | Öğrenmeden 1 yıl; her hâlde 10 yıl (kötüniyetli davalıya karşı 20 yıl) | Tasarrufun, iptal sebebinin ve hak sahipliğinin öğrenilmesi (Yargıtay uygulamasında açılıp okunma veya tebliğ tarihi); 10/20 yıl için açılma tarihi | TMK m. 559 |
| Tenkis | Öğrenmeden 1 yıl; her hâlde 10 yıl | Saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesi (Yargıtay uygulamasında açılıp okunma veya tebliğ tarihi); 10 yıl için açılma tarihi | TMK m. 571 |
| Atanmış mirasçılık / vasiyet alacaklısı belgesi | Bildirimden itibaren 1 ay içinde itiraz edilmemesi | Tasarrufun mirasçılara ve vasiyet alacaklılarına bildirilmesi | TMK m. 598/2 |
| Vasiyetnamenin tenfizi | 10 yıl zamanaşımı | Kazandırmanın öğrenilmesi veya muacceliyet | TMK m. 602 |
Vasiyetnamenin Açılma Zamanının Önemi
Tenkis davası ve ölüme bağlı tasarrufların iptali davası için kanuni ölçüt, saklı payın zedelendiğinin ya da tasarrufun, iptal sebebinin ve hak sahipliğinin öğrenilmesidir (TMK m. 559, 571); Yargıtay uygulamasında bu öğrenme tarihi olarak vasiyetnamenin açılıp okunduğu veya tebliğ edildiği tarih esas alınır. Yargıtay’ın önceki uygulamasında bir yıllık sürenin, açılma kararının kesinleşmesinden itibaren işleyeceği de kabul edilmiştir (3. HD, 25.06.2018, E. 2016/20372, K. 2018/7054). Hukuk Genel Kurulu ise yerleşik uygulama olarak, ölüme bağlı tasarrufun ve iptal sebebinin öğrenildiği tarih için vasiyetnamenin açılıp okunduğu tarihi veya hazır olmayanlar için tebliğ tarihini esas almış; mirasçının vasiyetnameden başka bir vesileyle haberdar olduğu iddia edilse dahi, haberdar olunan metnin aslıyla uyumu denetlenemeyeceğinden bu ölçütün benimsendiğini belirtmiştir (HGK, 05.10.2022, E. 2020/231, K. 2022/1258). 7. Hukuk Dairesi de öğrenmenin, vasiyetnamenin açılıp okunarak tamamından haberdar olunmasıyla gerçekleşeceğini, mirasçının daha önce verdiği bir dilekçede vasiyetnameden söz etmesinin tek başına “öğrenme” sayılamayacağını kabul etmiştir (15.05.2025, E. 2024/4654, K. 2025/2660). Bu kararlar, salt duyum veya vasiyetnameden söz edilmesinin yetmediğini, içeriğin ve iptal sebebinin öğrenilmesinin arandığını gösterir; vasiyetnamenin tam içeriğinin açılmadan önce başka bir yolla eksiksiz öğrenildiği ispatlanırsa bunun süreye etkisi somut olaya göre ayrıca değerlendirilir. Uygulamada ihtiyatlı yol, bir yıllık süreyi içeriğin fiilen öğrenildiği en erken tarihten, en geç açılma duruşması veya tebliğ tarihinden hesaplamak ve davayı bu süre içinde açmaktır; açılma kararının kesinleşmesini beklemek hak kaybına yol açabilir.
Vasiyetnamenin Açılması ile İptali Arasındaki Fark
Açılma, sulh hukuk mahkemesinde görülen çekişmesiz bir yargı işidir; vasiyetnamenin varlığını ve içeriğini ilgililere bildirir, geçerliliği hakkında bir hüküm içermez ve maddi anlamda kesin hüküm oluşturmaz (HMK m. 388). İptal ise asliye hukuk mahkemesinde, menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı tarafından vasiyetnameden yararlananlara karşı açılan çekişmeli bir davadır ve vasiyetnamenin TMK m. 557’deki sebeplerle hükümsüzlüğünü konu alır. Açılma dosyasında iptal, tenkis, tenfiz veya mirasçılık belgesi talep edilmesi mümkün değildir; sulh hâkimi bu talepleri inceleyemez. Buna karşılık açılma kararı, iptal davasında davanın süresinde açılıp açılmadığının belirlenmesinde esas alınır. İptal sebepleri ve süreç için vasiyetnamenin iptali davası yazımıza bakabilirsiniz.
Vasiyetname Açılmadan İptal Davası Açılabilir mi?
Mirasbırakan hayattayken vasiyetnamenin iptali davası açılamaz; mirasçılar ve vasiyet alacaklıları henüz hak sahibi değildir. Mirasbırakanın ölümünden sonra ise iptal davası açılabilmesi için açılma kararının kesinleşmesi şart değildir: Yargıtay, davacının açılma duruşmasında vasiyetnameden haberdar olmasının ardından bir yıl içinde açtığı davada, iptal davası için açılma dosyasının kesinleşmesinin beklenmesine gerek bulunmadığını kabul etmiştir (3. HD, 22.01.2018, E. 2017/17153, K. 2018/390). Vasiyetnamenin hiç açılmamış olması da iptal davasının reddini gerektirmez; 7. Hukuk Dairesi, davalıların “vasiyetname henüz açılmadığından üzerinde işlem yapılamaz” savunmasına rağmen, tarih içermeyen el yazılı vasiyetnamenin iptaline ilişkin kararı onamıştır (11.12.2025, E. 2025/1825, K. 2025/5327). Bununla birlikte iptal ve tenkis davasına bakan mahkeme, öncelikle vasiyetnamenin açılıp açılmadığını araştırır (HGK, 05.10.2022, E. 2020/231, K. 2022/1258); vasiyetname açılmamışsa uygulamada açılma işleminin sonucu bekletici mesele yapılmaktadır. Vasiyetnamenin tenfizi davası bakımından ise açılma kararının kesinleşmesi ve iptal davası süresinin dolması aranır (3. HD, 25.06.2018, E. 2016/20372, K. 2018/7054).
Vasiyetnamenin Açılmasına İtiraz
Bilinen mirasçılar ve diğer ilgililer vasiyetnamenin açılması sırasında diledikleri takdirde hazır bulunmak üzere çağrılmalıdır. Bu çağrı Tebligat Kanunu hükümlerine göre yapılmalıdır. Açılma kararına karşı kanun yolu istinaftır: çekişmesiz yargı işlerinde verilen kararlara karşı hukuki yararı bulunan ilgililer, kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurabilir (HMK m. 387). Yargıtay, bölge adliye mahkemelerinin göreve başladığı 20.07.2016 tarihinden sonra verilen açılma kararlarının temyiz değil istinaf yoluna tabi olduğunu belirterek “temyiz” başlıklı dilekçeyi kanun yolu değerlendirmesi için mahkemesine iade etmiştir (7. HD, 28.06.2022, E. 2022/3788, K. 2022/4586).
İtiraz, vasiyetnamenin geçerliliğine değil, açılma işleminin usulüne ilişkin olabilir: ilgililerin usulüne uygun çağrılmaması, tebligatın yapılmaması veya vasiyetname örneği eklenmeden yapılması, açılmanın tutanağa bağlanmaması gibi. Tebligat eksikliği açılma işlemini kendiliğinden hükümsüz kılmaz; ancak taraf teşkili sağlanmadan verilen kararın kesinleştiğinden söz edilemez. Yargıtay, kısıtlı mirasçıya vasisi aracılığıyla tebligat yapılmadan verilen açılma kararının kesinleşme şerhini kaldırmış ve kararı bozmuştur (7. HD, 09.12.2024, E. 2024/529, K. 2024/5569). Bu durumda hak düşürücü süreler, usulüne uygun tebligat yapılıncaya kadar o ilgili bakımından işlemez.
Vasiyetname Açıldıktan Sonra Mirasçılar Ne Yapmalı?
Vasiyetnamenin açılıp tebliğ edilmesiyle her ilgilinin konumuna göre izlemesi gereken yol farklıdır:
- Yasal mirasçılar: Vasiyetnamenin geçersiz olduğunu düşünüyorlarsa bir yıl içinde iptal davası; vasiyetname saklı paylarını zedeliyorsa bir yıl içinde tenkis davası açmalıdır. Vasiyetnamede mirasçılıktan çıkarma hükmü varsa çıkarılan mirasçı, çıkarmanın iptali ve terditli tenkis davasını aynı süre içinde açmalıdır; dava açılmazsa çıkarma kesinleşir ve mirasçılık belgesi buna göre düzenlenir.
- Atanmış mirasçılar: Vasiyetnamenin bildirilmesinden itibaren bir ay içinde itiraz edilmemişse sulh hukuk mahkemesinden atanmış mirasçılık belgesi alabilirler (TMK m. 598/2).
- Vasiyet alacaklıları: Kendilerine bırakılan malın teslimini mirasçılardan isteyebilir; mirasçılar vasiyeti gönüllü olarak yerine getirmezse, açılma kararının kesinleşmesi ve bir yıllık iptal süresinin dolması ya da iptal davasının sonuçlanmasının ardından asliye hukuk mahkemesinde vasiyetnamenin tenfizi davası açabilirler.
- Tüm ilgililer: Vasiyetnamenin kapsamadığı tereke kısmı yasal mirasçılara geçer; mirasçılık belgesi alınarak intikal işlemleri yapılır.
Vasiyetnamenin Açılması Harç ve Masrafları
Vasiyetnamenin açılması çekişmesiz yargı işi olduğundan maktu başvurma ve karar harcına tabidir; nispi harç ödenmez. Başvuru sırasında tebligat ve ilan giderleri için gider avansı yatırılır; ancak vasiyetnamenin ilgililere tebliğ giderleri kanun gereği terekeye aittir (TMK m. 597/1) ve tereke masrafı olarak paylaşımda gözetilir. Noter vasiyetnamesinin savcılık aracılığıyla mahkemeye ulaşması hâlinde mahkeme işlemi kendiliğinden başlatır; mirasçıların ayrıca başvurması gerekmez, ancak açılmanın hızlanması için mirasçı listesi ve adreslerin bildirilmesi yararlıdır. Harç tutarları her yıl Harçlar Kanunu’na bağlı tarifeyle yeniden belirlenir.
Vasiyetnamenin Açılması Dava Dilekçesi
Vasiyetnamenin açılması talep dilekçesinde; mirasbırakanın kimliği, ölüm tarihi ve son yerleşim yeri, vasiyetnamenin türü (noter vasiyetnamesi ise noterlik, tarih ve yevmiye numarası; el yazılı ise aslının eklendiği), bilinen mirasçılar ve vasiyetnameden yararlananların ad ve adresleri ile vasiyetnamenin açılıp okunmasına ve ilgililere tebliğine karar verilmesi talebi yer alır. Vasiyetnamenin el yazılı mı yoksa noterde düzenlenmiş mi olduğu, açılma işleminin niteliğini değiştirmez; her iki tür de aynı usulle açılır. Ancak el yazılı vasiyetnamede aslının mahkemeye teslimi ve koruma altına alınması, noter vasiyetnamesinde ise onaylı örneğin savcılık aracılığıyla ulaşmış olup olmadığının kontrolü önem taşır. Dilekçeye nüfus kayıt örneği ve mirasçılık belgesi (varsa) eklenir. Dilekçenin hazırlanması ve sonrasında işleyecek bir yıllık sürelerin yönetimi için bir miras avukatından yardım almanızı önermekteyiz.
Güncel Yargıtay Kararları Işığında Vasiyetnamenin Açılması
Miras hukuku uyuşmazlıkları hâlen Yargıtay 7. Hukuk Dairesi tarafından temyizen incelenmektedir; önceki yıllarda bu uyuşmazlıklara 2., 3. ve 14. Hukuk Daireleri bakmıştır. Aşağıdaki kararlar, açılma işleminin niteliği, usulü ve süreler üzerindeki etkisi bakımından yerleşik uygulamayı yansıtmaktadır.
| Yargıtay HGK, 05.10.2022 T., E. 2020/231, K. 2022/1258 Konu: İptal ve tenkis davasında bir yıllık sürenin başlangıcı Özet: Vasiyetname usulünce açılıp ilgililere tebliğ edilmeden bir yıllık süre işlemeye başlamaz. Yerleşik uygulamada ölüme bağlı tasarrufun ve iptal sebebinin öğrenildiği tarih olarak vasiyetnamenin açılıp okunduğu tarih veya hazır olmayanlar için tebliğ tarihi esas alınır; HGK, mirasçının vasiyetnameden başka bir vesileyle haberdar olduğu iddia edilse dahi, haberdar olunan metnin aslıyla uyumu denetlenemeyeceğinden bu ölçütü benimsemiştir. Pratik Sonuç: Açılma kararının kesinleşmesi beklenmeksizin, en geç açılma duruşması veya tebliğ tarihinden itibaren bir yıl içinde dava açılmalıdır. |
|---|
| Yargıtay 7. HD, 09.12.2024 T., E. 2024/529, K. 2024/5569 Konu: Açılma işleminde tebligat eksikliği ve kesinleşme Özet: Kısıtlı mirasçıya vasisi aracılığıyla tebligat yapılmadan, vasiyetname örneği eklenmeden ve açılma tutanağa bağlanmadan verilen karar bozulmuş; taraf teşkili sağlanmadan verilen kararın kesinleştiğinden söz edilemeyeceği belirtilerek kesinleşme şerhi kaldırılmıştır. Pratik Sonuç: Usulsüz tebligat, açılmayı kendiliğinden hükümsüz kılmaz; ancak o ilgili bakımından karar kesinleşmez ve hak düşürücü süreler işlemez. |
|---|
| Yargıtay 7. HD, 22.12.2025 T., E. 2025/1754, K. 2025/5548 Konu: Vasiyetnameyle mirastan ıskat ve mirasçılık belgesinin iptali Özet: 1990 tarihli düzenleme şeklindeki vasiyetnameyle bir mirasçı mirasçılıktan çıkarılmış; vasiyetname açılıp okunmuş ve çıkarılan mirasçı süresinde iptal davası açmamıştır. Daire, TMK m. 511/2 gereğince çıkarılanın payının altsoyuna geçmesi gerektiğini, bu nedenle çıkarılan kişiyi mirasçı olarak gösteren mirasçılık belgesinin iptali ile yeni belge düzenlenmesine ilişkin kararı onamıştır. Pratik Sonuç: Vasiyetname açıldıktan sonra çıkarma hükmüne karşı süresinde iptal davası açılmazsa çıkarma, TMK m. 511-512 ve 559 çerçevesinde kesinleşir ve mirasçılık belgesi buna göre düzeltilir. |
|---|
| Yargıtay 7. HD, 11.12.2025 T., E. 2025/1825, K. 2025/5327 Konu: El yazılı vasiyetnamede tarih eksikliği nedeniyle iptal; açılmamış vasiyetname savunması Özet: Davalılar vasiyetnamenin henüz açılmadığını ve mirasbırakanın içinde bulunduğu üzüntü nedeniyle şekil şartlarını bilmesinin beklenemeyeceğini savunmuş; ilk derece mahkemesi, TMK m. 538 uyarınca bulunması zorunlu tarihin vasiyetnamede yer almaması nedeniyle vasiyetnameyi iptal etmiş, bu karar istinaf ve temyiz aşamalarında onanmıştır. Pratik Sonuç: El yazılı vasiyetnamede tarihin bulunmaması şekil eksikliği nedeniyle iptal sebebidir; vasiyetnamenin henüz açılmamış olması savunması iptal davasının reddini gerektirmemiştir. |
|---|
| Yargıtay 3. HD, 10.02.2021 T., E. 2020/11817, K. 2021/1181 Konu: Rücu beyanının açılması Özet: Mirasbırakanın önceki vasiyetnamesinden döndüğüne ilişkin noterde düzenlenen beyan ölüme bağlı tasarruf niteliğindedir; geçerli olup olmadığına bakılmaksızın açılması, mirasçılara vasiyetname ekli tebligat yapılması ve açılmanın tutanağa geçirilmesi gerekir. Pratik Sonuç: Dönme beyanları da dâhil her ölüme bağlı tasarruf açılır; sulh hâkimi “yapılacak işlem yok” diyerek açılmayı reddedemez. |
|---|
Sıkça Sorulan Sorular
1. Vasiyetname ne zaman açılır?
Mirasbırakanın ölümünden sonra, vasiyetnamenin sulh hâkimine tesliminden itibaren bir ay içinde açılır (TMK m. 596). Süre ölüm tarihinden değil teslim tarihinden işler ve hak düşürücü nitelikte değildir.
2. Vasiyetnamenin açılması davası hangi mahkemede görülür?
Mirasbırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesinde görülür. İptal, tenkis ve tenfiz davaları ise asliye hukuk mahkemesinin görev alanındadır.
3. Vasiyetname açılmadan iptal davası açılabilir mi?
Mirasbırakanın ölümünden sonra, açılma kararının kesinleşmesi beklenmeden iptal davası açılabilir. Mahkeme vasiyetnamenin açılıp açılmadığını araştırır ve gerekirse açılmayı bekletici mesele yapar; ancak vasiyetnamenin açılmamış olması tek başına davanın reddini gerektirmez.
4. Vasiyetnamenin açılmasından sonra ne yapılmalı?
Vasiyetnameyi geçersiz sayan veya saklı payı zedelenen mirasçılar, en geç açılma duruşması ya da tebliğ tarihinden itibaren bir yıl içinde iptal veya tenkis davası açmalıdır. Atanmış mirasçılar mirasçılık belgesi alır; vasiyet alacaklıları gerekirse tenfiz davası açar.
5. Vasiyetnamenin açılmasına nasıl itiraz edilir?
Açılma kararına karşı, kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulur (HMK m. 387). İtiraz, çağrı ve tebligat usulüne ilişkin olabilir; vasiyetnamenin geçerliliğine yönelik iddialar ise ayrı bir iptal davasında ileri sürülür.
6. Vasiyetnamenin açılması ne kadar sürer?
Kanun bir aylık süre öngörmekle birlikte uygulamada mirasçıların tespiti, yurt içi ve yurt dışı tebligatlar ile ilan süreçleri nedeniyle açılma işlemi birkaç ayı bulabilmektedir. Kararın kesinleşmesi, tebligatların tamamlanması ve iki haftalık istinaf süresinin geçmesine bağlıdır.
7. Vasiyetnamenin açılması için avukat zorunlu mu?
Zorunlu değildir; ancak açılma işlemi, sonrasında işleyecek bir yıllık iptal ve tenkis sürelerinin başlangıcını belirlediğinden, tebligatların takibi ve açılacak davaların planlanması için avukat desteği önerilir.
| Profesyonel Hukuki Destek İhtiyacınız Var mı? Bakırköy’deki Öner Hukuk ve Danışmanlık ofisimiz; vasiyetnamenin açılması, tenkis davası, vasiyetnamenin iptali, mirasçılık belgesi ve mirastan ıskat süreçlerinde miras hukuku alanında danışmanlık ve dava takibi hizmeti sunmaktadır. İletişim: 0501 027 96 99 | E-posta: info@oner.av.tr Online hukuki danışmanlık talebi için iletişim sayfamızı ziyaret edebilirsiniz. | | --- |
Hukuki Uyarı; İşbu içerik genel bilgilendirme amaçlı olup, somut olayın özellikleri ve güncel mevzuat değişiklikleri uyarınca farklı sonuçlar doğabilir. Belirli bir uyuşmazlık veya hukuki süreç için profesyonel avukatlık hizmeti almanız önerilir.