Mirasın reddi (reddi miras), mirasçının miras bırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine yazılı veya sözlü beyanla mirası kabul etmediğini bildirmesidir; bunun için dava açılmaz, beyan yeterlidir. Yasal mirasçılar için süre, ölümü öğrendikleri tarihten itibaren üç aydır ve hak düşürücüdür (TMK m. 606). Süre geçerse miras kabul edilmiş sayılır; ancak tereke borca batıksa mirasın hükmen reddi yoluna başvurulabilir.
Bu yazıda reddi miras süresinin ne zaman başladığını, üç ay geçerse ne olacağını, işlemin kaç günde sonuçlandığını, ret sonrası mirasın kime kalacağını ve alacaklıların haklarını Türk Medeni Kanunu hükümleriyle açıklıyoruz. Ret beyanı için dilekçe örneği reddi miras dilekçesi sayfamızda, borca batık tereke için hükmen ret yolu ise mirasın hükmen reddi yazımızdadır.
Ret sonrası payların kime geçeceğini görmek için miras hesaplama programı kullanılabilir.
Mirasın Reddi Nedir?
Yasal veya atanmış mirasçılar, miras bırakanın ölümü ile birlikte mirası bir bütün olarak ve kanun gereği kazanırlar (TMK m. 599). Miras, pasifi (borçlar) ve aktifi (haklar) ile birlikte mirasçılara geçer; mirasçıların mirası kazanmak için herhangi bir irade açıklamasında bulunmalarına gerek yoktur. Mirasçılar tereke borçlarından kişisel malvarlıklarıyla ve müteselsilen sorumludur (TMK m. 641). Fakat mirasçılar mirası kabul etmek zorunda değildir.
Yasal ve atanmış mirasçılar mirası reddedebilir (TMK m. 605/1). Mirasçılar mirasın reddine genellikle tereke borçlarının haklardan fazla olması hâlinde başvurur. Mirasın reddinin iki türü vardır: mirasın gerçek reddi ve mirasın hükmen reddi.
Mirasın Gerçek Reddi Nedir?
Mirasın gerçek reddi, yasal veya atanmış mirasçıların süresi içinde ve usulüne uygun olarak, miras bırakanın terekesinde bulunan tüm hak ve borçları kabul etmediklerini sulh hukuk mahkemesine beyan etmeleridir. Ret beyanının kayıtsız ve şartsız olması gerekir (TMK m. 609/2); “borçlar hariç” veya “şu şartla” gibi kayıtlar beyanı geçersiz kılar.
Mirasın Reddi Davası Nedir?
Uygulamada “mirasın reddi davası” veya “reddi miras davası” olarak adlandırılsa da mirasın reddi teknik anlamda bir dava değildir; hasımsız, çekişmesiz yargı işi niteliğinde bir beyandır ve sulh hukuk mahkemesinde tutanakla tespit edilir. Türk Medeni Kanunu’na göre miras, mirasçılara külli halefiyet yoluyla geçer. Bu geçiş borçları da kapsadığından mirasçıya ciddi yükümlülükler doğurabilir; bu nedenle kanun koyucu mirasçılara belirli şartlar altında mirası reddetme imkânı tanımıştır. Alacaklılara karşı açılan ve asliye hukuk mahkemesinde görülen gerçek bir dava olan mirasın hükmen reddi davası ise bundan farklıdır.
Mirasın Reddi Nasıl Yapılır?
Mirasın gerçek reddi nasıl yapılır? Mirasın reddi, miras bırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine mirasçının başvurması ile yapılır. Başvuru sözlü veya yazılı olarak yapılabilir (TMK m. 609/1); yazılı başvuru için reddi miras dilekçesi örneğimizi kullanabilirsiniz. Mirasın reddi için şu şartların oluşmuş olması gerekir:
- Mirasçı sıfatının bulunması
- Miras bırakanın ölümünün gerçekleşmiş olması
- Ret beyanının üç ay içinde yapılması (TMK m. 606)
- Sürenin hak düşürücü nitelikte olması
- Beyanın sulh hukuk mahkemesine yapılması (TMK m. 609)
- Beyanın kayıtsız ve şartsız olması
- Mirasın açık veya örtülü şekilde kabul edilmemiş olması (TMK m. 610)
- Fiilî tasarruflarla terekenin benimsenmemiş olması
- Ret hakkından feragat edilmemiş olması
- Ret beyanının şahsen veya bu konuda özel yetkili temsilci aracılığıyla yapılması (Tüzük m. 39/2)
Sulh hâkimi sözlü veya yazılı ret beyanını bir tutanakla tespit eder; süresi içinde yapılan ret beyanı mahkemenin özel kütüğüne yazılır ve reddeden mirasçı isterse kendisine reddi gösteren bir belge verilir (TMK m. 609/3-4). Başvuruda ölüm belgesi veya nüfus kayıt örneği, mirasçılık belgesi ve kimlik yeterlidir; vekille başvuruda vekâletnamede mirasın reddi için özel yetki bulunmalıdır.
| Hukuki Konu | Değerlendirme | Sonuç |
|---|---|---|
| Mirasın reddi süresi | Ölümün (mirasçılığın) öğrenildiği tarihten itibaren üç ay (TMK m. 606), hak düşürücü | Süre içinde yapılmazsa miras kabul edilmiş sayılır (TMK m. 610/1); tereke borca batıksa hükmen ret gündeme gelir (TMK m. 605/2) |
| Görevli mahkeme | Sulh hukuk mahkemesi (TMK m. 609) | Ret beyanı burada tutanağa geçirilir |
| Yetkili mahkeme | Mirasın açıldığı yer, yani miras bırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesi (TMK m. 576, 609/4) | Beyan bu mahkemenin özel kütüğüne yazılır |
| Mirasçı türü | Üç aylık süre ne zaman başlar | Nereye başvurulur | Süre geçerse |
|---|---|---|---|
| Yasal mirasçı | Miras bırakanın ölümünü öğrendiği tarihten; mirasçı olduğunu daha sonra öğrendiğini ispat ederse o tarihten (TMK m. 606/2) | Son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesi | Miras kabul edilmiş sayılır; borca batıksa hükmen ret |
| Atanmış mirasçı | Ölüme bağlı tasarrufun kendisine resmen bildirildiği tarihten (TMK m. 606/2) | Son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesi | Miras kabul edilmiş sayılır |
| Terekenin yazımı hâlinde (yasal ve atanmış) | Yazım işleminin sona erdiğinin sulh hâkimince bildirilmesinden (TMK m. 607) | Son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesi | Miras kabul edilmiş sayılır |
| Mirasçının mirasçısı | Mirasın kendilerine geçtiğini öğrendikleri tarihten | Son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesi | Miras kabul edilmiş sayılır |
Mirasın Reddi Süresi (3 Ay Kuralı)
Mirasın reddi süresi üç aydır (TMK m. 606/1). Üç ay içinde mirasın reddi isteminde bulunmayan mirasçı mirası kayıtsız şartsız kazanmış olur (TMK m. 610/1). Sürenin başlangıcı mirasçı türüne göre farklıdır.
Yasal mirasçılar için üç aylık süre, miras bırakanın ölümünü öğrendikleri tarihte başlar. Yasal mirasçılar, mirasçı olduklarını daha sonra öğrendiklerini ispat edebilirlerse süre öğrenme tarihinden itibaren işler (TMK m. 606/2).
Atanmış mirasçılar için üç aylık süre, miras bırakanın tasarrufunun kendilerine resmen bildirildiği tarihten itibaren başlar (TMK m. 606/2).
Koruma önlemi olarak terekenin yazımı hâlinde yasal ve atanmış mirasçılar için ret süresi, yazım işleminin sona erdiğinin sulh hâkimi tarafından kendilerine bildirilmesiyle başlar (TMK m. 607).
Önemli sebeplerin varlığı hâlinde sulh hâkimi, yasal ve atanmış mirasçılara tanınmış olan ret süresini uzatabilir veya yeni bir süre tanıyabilir (TMK m. 615). Ağır hastalık, yurt dışında bulunma veya terekenin durumunun geç öğrenilmesi uygulamada ileri sürülen önemli sebeplere örnektir; takdir sulh hâkimine aittir.
3 Aylık Süre Geçerse Ne Olur?
Üç aylık süre beyanda bulunulmadan geçerse mirasçı mirası kayıtsız şartsız kazanmış olur ve tereke borçlarından kişisel malvarlığıyla sorumlu hâle gelir (TMK m. 610/1). Bu aşamada iki yol kalır:
- Hükmen ret: Miras bırakanın ölüm tarihinde terekesi borca batıksa, yani borçları malvarlığından fazlaysa, miras kanun gereği reddedilmiş sayılır (TMK m. 605/2). Bu durumun tespiti için üç aylık süreye bağlı olmaksızın, tereke alacaklılarına karşı asliye hukuk mahkemesinde dava açılabilir; şartlar ve süreç mirasın hükmen reddi yazımızda anlatılmıştır. Mirasçının bu arada tereke mallarını sahiplenmemiş olması gerekir.
- Süre uzatımı veya yeni süre: Mirasçı, ölümü ya da mirasçı olduğunu geç öğrendiğini ispat ederse süre öğrenme tarihinden başlar (TMK m. 606/2); önemli bir sebep varsa sulh hâkiminden yeni süre istenebilir (TMK m. 615).
Tereke borca batık değilse ve yeni süre de tanınmazsa miras kesin olarak kazanılmış sayılır; mirasçı tereke borçlarından diğer mirasçılarla birlikte müteselsilen sorumlu olur (TMK m. 641).
Mirasın Reddi Yetkili Mahkeme
Mirasın reddi beyanı, mirasın açıldığı yer olan miras bırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine yapılır (TMK m. 576/1, 609/4). Süre kaybı yaşamamak için miras bırakanın son yerleşim yeri, başvurudan önce nüfus kayıtlarından doğrulanmalıdır. Miras bırakanı veya mirasçıları yurt dışında olan dosyalar için Almanya–Türkiye miras hukuku yazımıza bakabilirsiniz.
Reddi Miras Kaç Günde Sonuçlanır?
Mirasın reddi bir dava olmadığından duruşma ve yargılama yapılmaz. Dilekçe ve ekleri eksiksizse sulh hukuk mahkemesi ret beyanını tutanağa geçirir, özel kütüğe işler ve talep hâlinde ret belgesini verir. Bu işlem mahkemenin iş yoğunluğuna göre genellikle birkaç gün ile birkaç hafta içinde tamamlanır. Beyanın geçerliliği için önemli olan, tutanak tarihinin değil başvuru tarihinin üç aylık süre içinde olmasıdır. Vekille yapılan başvurularda vekâletnamedeki özel yetki ve mirasçılık belgesi mahkemece kontrol edildiğinden eksik belge süreyi uzatan başlıca sebeptir.
Mirasın Reddinin İptali
Ret beyanı tek taraflı ve şarta bağlanamayan bir irade açıklamasıdır; yapıldıktan sonra geri alınamaz. Ancak mirasçı beyanı yanılma, aldatma veya korkutma gibi irade sakatlığı nedeniyle yapmışsa, bu sebebe dayanarak reddin iptali için dava açabilir. Bundan ayrı olarak TMK m. 617, mirasçının kendi alacaklılarına ret beyanının iptalini isteme hakkı tanır; bu konu aşağıda “Alacaklı Hakları” başlığında açıklanmıştır.
Mirasçıların Ölmüş Olması Halinde Mirasın Reddi Nasıl Yapılır?
Mirasçı, ret süresi dolmadan ve ret beyanında bulunmadan ölmüşse ret hakkı onun mirasçılarına geçer; bu mirasçılar mirası reddedebilir. Mirasçının mirasçıları için üç aylık ret süresi, kendi miras bırakanlarına mirasın geçtiğini öğrendikleri tarihte başlar (TMK m. 608).
Mirasçılardan Birinin veya Hepsinin Mirası Reddetmesi Halinde Miras Nasıl Paylaştırılır?
- Yasal mirasçılardan biri mirası reddederse onun payı, miras açıldığı zaman kendisi sağ değilmiş gibi hak sahiplerine geçer (TMK m. 611/1): altsoyu varsa altsoyuna, yoksa aynı zümredeki diğer mirasçılara. Payların nasıl değişeceği yasal mirasçılar ve miras payları yazımızda açıklanmıştır.
- En yakın yasal mirasçıların tamamı mirası reddederse miras sonraki zümreye geçmez; tereke sulh hukuk mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir. Tasfiye sonunda arta kalan değerler, mirası reddetmemişler gibi hak sahiplerine verilir (TMK m. 612).
- Atanmış mirasçılardan biri mirası reddederse, miras bırakanın ölüme bağlı tasarrufundan aksi anlaşılmadıkça onun payı miras bırakanın en yakın yasal mirasçılarına kalır (TMK m. 611/2).
- Altsoyun tamamı mirası reddederse bunların payı sağ kalan eşe geçer (TMK m. 613). Eşin konumu için mirasçı eşin hakları yazımıza bakabilirsiniz.
Mirasın Reddi Halinde Alacaklı Hakları Nasıl Korunur?
Mirasçıların kişisel alacaklılarının korunması (TMK m. 617): Malvarlığı borcuna yetmeyen mirasçı, alacaklılarına zarar vermek amacıyla mirası reddederse; alacaklıları veya iflas idaresi, kendilerine yeterli güvence verilmediği takdirde, ret tarihinden başlayarak altı ay içinde reddin iptali davası açabilir. Reddin iptaline karar verilirse miras resmen tasfiye edilir; reddeden mirasçının payına düşen değerden önce itiraz eden alacaklıların, sonra diğer alacaklıların alacakları ödenir, artan değer ret geçerli olsaydı bundan yararlanacak mirasçılara verilir. Mirasçının iradesine dayanmayan hükmen rette bu iptal yolu kural olarak uygulanmaz.
Miras bırakanın alacaklılarının korunması (TMK m. 618): Ödemeden aciz bir miras bırakanın mirasını reddeden mirasçılar (gerçek ret veya hükmen ret fark etmez), miras bırakanın alacaklılarına karşı, ölümünden önceki beş yıl içinde ondan almış oldukları ve mirasın paylaşılmasında geri vermekle yükümlü olacakları değer ölçüsünde sorumlu olur. Olağan eğitim ve öğrenim giderleri ile âdet üzere verilen çeyiz bu sorumluluğun dışındadır; iyiniyetli mirasçılar ancak geri verme zamanındaki zenginleşmeleri ölçüsünde sorumludur.
Mirasın Hükmen Reddi Nedir?
Mirasın hükmen reddi, miras bırakanın ölüm tarihinde terekesinin borca batık olduğunun açıkça belli veya resmen tespit edilmiş olması hâlinde mirasın kanun gereği reddedilmiş sayılmasıdır (TMK m. 605/2). Şartları, dava süreci ve sonuçları için mirasın hükmen reddi yazımıza bakabilirsiniz.
Mirasın Hükmen Reddinde Davayı Kimler Açabilir?
Yasal ve atanmış mirasçılar, birlikte hareket etmek zorunda olmaksızın her biri tek başına mirasın hükmen reddi davasını açabilir; mirası açıkça veya örtülü biçimde kabul etmiş mirasçı bu davayı açamaz.
Mirasın Hükmen Reddinde Dava Kimlere Karşı Açılmalıdır?
Dava, tereke alacaklılarına karşı açılır; mirasçılara takip başlatan veya alacak iddia eden alacaklıların davalı gösterilmesi yeterlidir. Ayrıntı için mirasın hükmen reddi davası kime karşı açılır bölümüne bakınız.
Mirasın Hükmen Reddinde Yetkili ve Görevli Mahkeme
Görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesi, yetkili mahkeme davalı alacaklının dava tarihindeki yerleşim yeri mahkemesidir; gerçek retten farklı olarak sulh hukuk mahkemesine beyan yeterli değildir.
Mirasın Hükmen Reddinin Süresi
Mirasın hükmen reddi için kanunda bir süre öngörülmemiştir; gerçek rede ilişkin üç aylık süre burada uygulanmaz. Üç aylık süreyi beyanda bulunmadan geçiren mirasçı, tereke ölüm tarihinde borca batıksa TMK m. 605/2’deki ret karinesinden yararlanır; şart, mirasçının bu arada tereke mallarını sahiplenmemiş olmasıdır (TMK m. 610).
Mirasın Reddi Halinde İcra Takibi Nasıl Yapılır?
Terekenin borçlarından dolayı, ölüm günü ile birlikte üç gün içinde takip geri bırakılır; mirasçı mirası kabul veya reddetmemişse Medeni Kanun’daki ret süresi geçinceye kadar mirasçılara karşı takip geri kalır (İİK m. 53/1). Buna karşılık icra takibi sırasında borçlu ölmüşse ve tereke henüz paylaşılmamış, resmî tasfiyeye tabi tutulmamış ya da mirasçılar arasında aile şirketi kurulmamışsa, borçlu hayatta olsaydı hangi usul uygulanacak idiyse terekeye karşı takip o usule göre devam eder (İİK m. 53/2). Yani “ölmüş kişiye takip yapılamaz” kuralı mutlak değildir: takip terekeye karşı sürdürülebilir, mirasçılara karşı ise ret süresi dolmadan yürütülemez.
Üç aylık süre içinde mirası reddeden mirasçıya karşı, tereke borçları için takip yapılamaz; yapılmışsa ret belgesi icra dairesine sunularak takibin mirasçı yönünden iptali istenir. Ret belgesinin ödeme emrinin tebliğinden itibaren yasal itiraz süresi içinde icra dairesine bildirilmesi önemlidir; takip kesinleştikten sonra sunulan ret kararıyla hacizlerin kaldırılması istenemeyebilir (Yargıtay HGK, E. 2017/748, K. 2020/282, 10.03.2020). Tereke borca batıksa ve ret süresi kaçırılmışsa icra takibine karşı izlenecek yol mirasın hükmen reddi yazımızda açıklanmıştır.
Mirasın Reddi Dilekçesi
Sulh hukuk mahkemesine verilecek ret beyanı için reddi miras dilekçesi örneği, borca batık tereke için açılacak dava için mirasın hükmen reddi dilekçesi örneği sayfalarımıza bakabilirsiniz. Yurt dışında yaşayan mirasçılar vekâletname ile ret beyanında bulunabilir; görüşme ve vekâletname süreci için miras avukatı danışma sayfamız ile miras hukuku hizmet sayfamıza ulaşabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
1. Mirasın reddi süresi kaç gündür?
Süre üç aydır ve hak düşürücüdür (TMK m. 606). Yasal mirasçılar için miras bırakanın ölümünü öğrendikleri, atanmış mirasçılar için tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarihten itibaren işler. Mirasçı olduğunu daha sonra öğrendiğini ispat eden yasal mirasçı için süre öğrenme tarihinden başlar.
2. Reddi miras süresi geçerse ne olur?
Miras kabul edilmiş sayılır ve mirasçı tereke borçlarından kişisel malvarlığıyla sorumlu olur (TMK m. 610/1). Tereke ölüm tarihinde borca batıksa süreye bağlı olmaksızın mirasın hükmen reddi davası açılabilir; önemli bir sebep varsa sulh hâkiminden yeni süre istenebilir (TMK m. 615).
3. Reddi miras iptal edilir mi?
Ret beyanından vazgeçilemez. Yalnızca yanılma, aldatma veya korkutma gibi irade sakatlığı varsa reddin iptali dava edilebilir. Ayrıca mirasçının kendi alacaklıları, alacaklılara zarar vermek amacıyla yapılan reddin iptalini ret tarihinden itibaren altı ay içinde isteyebilir (TMK m. 617).
4. Hükmen reddi miras nedir?
Miras bırakanın ölüm tarihinde terekesinin borca batık olduğu açıkça belli veya resmen tespit edilmişse mirasın kanun gereği reddedilmiş sayılmasıdır (TMK m. 605/2). Üç aylık süreye bağlı değildir; tespiti için alacaklılara karşı asliye hukuk mahkemesinde dava açılır.
5. Reddi miras için dava açmak gerekir mi?
Hayır. Miras bırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine yazılı veya sözlü beyan yeterlidir; duruşma yapılmaz, beyan tutanağa geçirilip özel kütüğe işlenir. Dava, yalnızca borca batık terekede hükmen ret için gerekir.
6. Banka borçları mirasçılara geçer mi?
Ret yapılmazsa evet: mirasçılar miras bırakanın kredi ve kredi kartı borçlarından kişisel malvarlıklarıyla ve müteselsilen sorumlu olur (TMK m. 641). Süresinde ret yapılırsa veya tereke borca batık olduğu için hükmen ret tespit edilirse mirasçı bu borçlardan sorumlu olmaz; TMK m. 618’deki beş yıllık geri verme istisnası saklıdır.
7. Reddi miras için hangi belgeler gerekir?
Ret dilekçesi, miras bırakanın ölüm belgesi veya nüfus kayıt örneği, mirasçılık belgesi (yoksa mahkeme nüfus kaydından mirasçılığı tespit eder) ve kimlik. Vekille başvuruda mirasın reddi için özel yetki içeren vekâletname gerekir.
8. Vekâletname ile reddi miras yapılabilir mi?
Evet. Ret beyanı, bu konuda özel yetkisi bulunan vekil aracılığıyla yapılabilir; vekâletnamede açıkça “mirasın reddi” yetkisi yer almalıdır (Tüzük m. 39/2). Yurt dışındaki mirasçılar konsolosluktan veya noterden bu yetkiyi içeren vekâletname düzenletebilir.
9. Reddi miras sonrası miras kime kalır?
Reddeden yasal mirasçının payı, o sağ değilmiş gibi altsoyuna, altsoyu yoksa aynı zümredeki diğer mirasçılara geçer (TMK m. 611). En yakın mirasçıların tamamı reddederse tereke iflas hükümlerine göre tasfiye edilir (TMK m. 612); altsoyun tamamı reddederse pay sağ kalan eşe geçer (TMK m. 613).
10. Çocuk adına reddi miras nasıl yapılır?
Velayet altındaki çocuk adına ret beyanını veli yapar. Veli ile çocuğun menfaati çatışıyorsa (örneğin ana veya baba mirası kabul edip yalnızca çocuk adına reddetmek istiyorsa) çocuğa temsil kayyımı atanması gerekir (TMK m. 426/2). Vesayet altındaki kişi adına ret için vasinin vesayet makamından ve denetim makamından izin alması zorunludur (TMK m. 463/5).