Cinsiyet Değiştirme Davası: 2026 İtibarıyla Şartlar, Süreç ve Mahkeme

Cinsiyet değiştirme davası, kişinin cinsiyet kimliği ile nüfus kayıtlarındaki cinsiyeti arasındaki uyumsuzluğun hukuki yoldan giderilmesi amacıyla açılan ve Türk Medeni Kanunu m. 40 kapsamında düzenlenen özel bir davadır. Süreç tek aşamadan değil; cinsiyet değişikliğine izin verilmesi ve nüfus sicilinde düzeltme olmak üzere birbirine bağlı iki ayrı yargılamadan oluşur. 2025-2026 döneminde uygulamayı doğrudan etkileyen önemli gelişmeler yaşanmıştır: sağlık kurulu raporlarında 7 uzman hekimli kurul şartı getirilmiş, 21 yaş altına yönelik hormon kısıtlaması uygulamaya girmiş ve Anayasa Mahkemesi 2026 tarihli kararıyla mahkeme izni şartını Anayasa'ya uygun bulmuştur. Bu gelişmeler, sürecin planlanmasını ve zamanlamasını her zamankinden daha kritik hale getirmektedir.

TMK m. 40 - Cinsiyetini değiştirmek isteyen kimse, şahsen başvuruda bulunarak mahkemece cinsiyet değişikliğine izin verilmesini isteyebilir. Ancak, iznin verilebilmesi için, istem sahibinin onsekiz yaşını doldurmuş bulunması ve evli olmaması; ayrıca transseksüel yapıda olup, cinsiyet değişikliğinin ruh sağlığı açısından zorunluluğunu (…) bir eğitim ve araştırma hastanesinden alınacak resmî sağlık kurulu raporuyla belgelemesi şarttır. Verilen izne bağlı olarak amaç ve tıbbî yöntemlere uygun bir cinsiyet değiştirme ameliyatı gerçekleştirildiğinin resmî sağlık kurulu raporuyla doğrulanması hâlinde, mahkemece nüfus sicilinde gerekli düzeltmenin yapılmasına karar verilir.

Cinsiyet Değiştirme Davası Nedir?

Cinsiyet değiştirme davası, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 40 hükmüne dayanan ve kişiye sıkı sıkıya bağlı haklar kapsamında değerlendirilen bir kişisel durum davasıdır. Mevzuat kapsamında düzenleme, bireyin nüfus kütüğündeki cinsiyet bilgisinin yalnızca mahkeme kararıyla değiştirilebileceğini öngörmektedir. Hukuki sonuçları açısından bu süreç, hem tıbbi bir müdahalenin hem de iki ayrı yargılamanın eş güdümle yürütülmesini gerektirir. İlk aşamada mahkemeden cinsiyet değişikliğine izin verilmesi talep edilir; bu izin kararı kesinleştikten sonra tıbbi yöntemlere uygun cinsiyet değiştirme ameliyatı gerçekleştirilir. İkinci aşamada ise ameliyatın resmi sağlık kurulu raporuyla doğrulanması üzerine nüfus sicilinde gerekli düzeltmenin yapılması için ayrı bir dava açılır. Süreç çekişmesiz yargı niteliği taşır ve davalı sıfatı kural olarak Nüfus Müdürlüğü'ne yöneltilir.

Cinsiyet Değiştirme Davası Nasıl Açılır? Adım Adım

Cinsiyet değiştirme süreci yerleşik içtihat doğrultusunda iki ayrı yargılamadan oluşur. Birinci aşamada başvurucu, yerleşim yeri asliye hukuk mahkemesinde cinsiyet değişikliğine izin verilmesi davası açar. Mahkeme, başvurucunun kanuni şartları taşıyıp taşımadığını incelemek üzere kişiyi eğitim ve araştırma hastanesine sevk eder; psikiyatri ve ilgili branşların hazırlayacağı resmî sağlık kurulu raporu üzerine değerlendirme yapar. İzin kararının kesinleşmesinin ardından kişi, kararda öngörülen amaç ve tıbbi yöntemlere uygun olarak cinsiyet değiştirme ameliyatını gerçekleştirir. İkinci aşamada ameliyatın tamamlandığı resmî sağlık kurulu raporuyla belgelenir ve nüfus sicilinde cinsiyet ile gerektiğinde isim düzeltilmesi için yeni bir dava açılır. Mahkeme izni alınmaksızın gerçekleştirilen ameliyatlar nüfus kaydının düzeltilmesi talebinin reddi sonucunu doğurmaktadır.

Süreç Adımları

1. Asliye hukuk mahkemesine cinsiyet değişikliğine izin davası açılır; başvuru bizzat ya da özel yetkili vekâletnameyle avukat aracılığıyla yapılır.
2. Mahkeme, başvurucuyu eğitim ve araştırma hastanesine sevk eder.
3. Hastanenin resmi sağlık kurulu raporu mahkemeye sunulur.
4. Mahkeme, şartların oluşması halinde cinsiyet değişikliğine izin verir; karar kesinleşir.
5. Kesinleşen karara dayanılarak amaç ve tıbbi yöntemlere uygun ameliyat gerçekleştirilir.
6. Ameliyatın tamamlandığına ilişkin yeni bir resmi sağlık kurulu raporu temin edilir.
7. Nüfus sicilinde cinsiyet ve gerektiğinde isim düzeltmesi için ikinci dava açılır.
8. Mahkeme kararı üzerine nüfus kayıtları güncellenir ve yeni kimlik belgesi düzenlenir.

Cinsiyet Değiştirme Davası Prosedürü 

Cinsiyet değiştirme dava prosedürü, Türk Medeni Kanununun 40. maddesi kapsamında "cinsiyet değişikliği için izin verilmesi" ve "cinsiyet değişikliğinin nüfusa tescili istemi" şeklindedir. Buna göre; cinsiyet değiştirmek isteyen kişi öncelikle mahkemeye şahsen başvurarak cinsiyetinin değiştirilmesini talep etmelidir.

İlk aşama, cinsiyet değişikliği ameliyatı olabilmek için cinsiyet değiştirme şartları sağlanarak mahkemeden/hakimden izin alınması aşamasıdır. Verilen izne bağlı olarak, cinsiyet değişikliğine dair mahkemece izin kararı verilmeli ve bu izin kararına istinaden gerekli cinsiyet değişikliği ameliyatı yapılmalıdır. bu amaca uygun bir cinsiyet değiştirme ameliyatı gerçekleştirildiğinin resmi sağlık kurulu raporuyla doğrulanması büyük önem arz etmektedir. Zira açılacak davada mahkemece, cinsiyet değiştirme ameliyatı gerçekleştirildiğinin ancak resmî sağlık kurulu raporuyla doğrulanması hâlinde nüfus sicilinde gerekli düzeltmenin yapılmasına karar verilecektir. İzin verilebilmesi için gerekli görülen bu raporun bir eğitim ve araştırma hastanesi tarafından verilmesi gerekmektedir.

Cinsiyet değiştirme ameliyatının gerçekleştirildiğinin resmi sağlık kurulu raporu ile doğrulanması halinde, mahkemece nüfus sicilinde gerekli düzeltmenin yapılmasına karar verilecektir. Bu aşama da yerine geldikten yani kişinin nüfus sicilinde cinsiyet değişikliğinin yapılmasının ardından cinsiyet değişikliği tamamlanacaktır.

Önemle belirtmek gerekir ki, nüfus sicilinde gerekli düzeltmenin yapılmasına karar verecek olan mahkeme ameliyata izin veren önceki mahkemenin kararını arayacaktır. Bundan dolayı mahkemeden izin alınmaksızın gerçekleştirilen cinsiyet değişikliği hukuken tanınmayacak ve nüfus sicilinde düzeltme yapılması talebi reddedilecektir. Mahkeme izni olmaksızın, yasa dışı yollarla yapılan ameliyatlardan uzak durulması oldukça önem arz etmektedir.

Cinsiyet Değiştirme Davası Ne Kadar Sürer?

Sürecin toplam uzunluğunu belirleyen ana etken, yargılamadan çok hastane değerlendirme sürecidir: hastane aşaması tek başına uygulamada 1 ila 2,5 yıl sürebilmektedir. Dava öncesinde psikiyatrik izlem ve hormon takibi bulunan, tedavi belgelerini dosyaya sunabilen başvurucularda izin davası ortalama 6 ila 12 ayda sonuçlanabilirken; tıbbi sürece hastane sevkiyle başlayan başvurucularda izin aşamasının rapor süreciyle birlikte 1,5-2,5 yılı bulması olağandır. Ameliyat sonrası açılan nüfus kaydının düzeltilmesi davası ise doğrulama raporunun temin süresine bağlı olarak tipik olarak 2 ila 6 ay içinde sonuçlanmaktadır. Uygulamada karşılaşılan sorunlar arasında kurul randevularının uzaması ve konsey gündeminin yoğunluğu yer alır. Hukuki sonuçları açısından sürenin uzaması, kimlik bilgileri ile fiziksel görünüm arasındaki uyumsuzluktan doğan günlük yaşam sorunlarını derinleştirebileceğinden, sürecin baştan profesyonel destekle ve doğru hastane planlamasıyla yürütülmesi önerilmektedir.

Cinsiyet Değiştirme Davası Şartları (TMK m. 40)

TMK m. 40/1 uyarınca cinsiyet değişikliğine izin verilebilmesi için aranan şartlar şunlardır: istem sahibinin on sekiz yaşını doldurmuş olması, evli olmaması ve transseksüel yapıda bulunup cinsiyet değişikliğinin ruh sağlığı açısından zorunluluğunun bir eğitim ve araştırma hastanesinden alınacak resmî sağlık kurulu raporuyla belgelenmesi. Bu şartlar kümülatiftir; tamamı bir arada gerçekleşmeden mahkeme izin veremez. Maddenin ilk halindeki "üreme yeteneğinden sürekli biçimde yoksun bulunma" şartı, Anayasa Mahkemesi'nin 29.11.2017 tarih ve E.2017/130, K.2017/165 sayılı kararıyla iptal edilmiştir (RG 20.03.2018-30366). Buna karşılık nüfus kaydının düzeltilebilmesi için m. 40/2'de aranan fiili ameliyat şartı, AYM'nin aynı tarihli E.2015/79, K.2017/164 sayılı kararıyla Anayasa'ya uygun bulunmuş olup yürürlüktedir.

Cinsiyet Değiştirme Hastane Süreci: Sağlık Kurulu Raporu

Hastane süreci, mahkemenin sevk müzekkeresiyle başlar ve cinsel kimlik konseyinin resmî sağlık kurulu raporunu düzenlemesiyle tamamlanır; uygulamada bu süreç genellikle 1 ila 2,5 yıl sürmektedir. Davacıyı ilk olarak psikiyatri kliniği karşılar: tanısal görüşmeler, psikometrik testler ve en az altı aylık gözlemle transseksüel yapı değerlendirmesi yapılır; çoğu merkez 12-24 aylık bireysel veya grup psikoterapisiyle izlemi sürdürür. Psikiyatrinin uygun görmesi hâlinde endokrinolojiye sevk edilerek hormon tedavisi başlatılır ve izlenir. Eylül 2025 düzenlemesi uyarınca kurul öncesinde yedi branşın (psikiyatri, endokrinoloji, genel cerrahi, üroloji, kadın hastalıkları ve doğum, plastik cerrahi, tıbbi genetik) her biri ayrı muayene yapar. Uygulamada karşılaşılan sorunların başında randevu yoğunluğu ve konseyin her merkezde aktif çalışmaması gelir; sevk öncesinde konseyin fiilen toplandığının teyidi önemlidir. Dava öncesine ait psikiyatrik tanı ve tedavi belgelerinin (yurt dışı belgeleri dâhil) dosyaya sunulması, izlem süresini kısaltabilen önemli bir kolaylaştırıcıdır.

Not: Süreler uygulama tahminidir; hastane, il ve vaka özelliklerine göre değişir. Özel hastane raporları yeterli değildir; rapor tam teşekküllü eğitim ve araştırma hastanesi kurulundan alınmalıdır.

2025-2026 Güncel Gelişmeler: Kurul Şartı, Hormon Kısıtı ve AYM Kararı

2025-2026 döneminde cinsiyet değiştirme davasını doğrudan etkileyen üç önemli gelişme yaşanmıştır: rapor düzenleme usulünün değişmesi, 21 yaş altına yönelik hormon kısıtlaması ve Anayasa Mahkemesi'nin 2026 tarihli norm denetimi kararı.

7 Uzman Hekimli Kurul Şartı (Eylül 2025)

Sağlık Bakanlığı'nın Eylül 2025 tarihli düzenlemesi uyarınca, önceden üç hekim tarafından düzenlenebilen raporlar artık 7 uzman hekimin yer aldığı tam teşekküllü kurul tarafından hazırlanmaktadır. Kurul; genel cerrahi, psikiyatri, endokrinoloji, üroloji, kadın hastalıkları ve doğum, plastik cerrahi ve tıbbi genetik uzmanlarından oluşur ve kurul öncesinde her uzmanın ayrı ayrı muayene yapması şarttır. Bu değişiklik, rapor sürecinin randevu ve koordinasyon yükünü artırdığından sürecin baştan doğru planlanmasını gerektirmektedir.

21 Yaş Altı Hormon Kısıtlaması (TİTCK, 25.06.2025)

Anayasa Mahkemesi'nin 2026 Kararı: Mahkeme İzni Şartı Anayasa'ya Uygun

Anayasa Mahkemesi, 26.03.2026 tarihli ve E.2025/163 sayılı kararıyla (RG 30.06.2026), cinsiyet değişikliğinin mahkeme iznine bağlanmasını öngören TMK m. 40/1 hükmünün iptali istemini reddetmiştir. Antalya 13. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin itiraz yoluyla yaptığı başvuruda AYM; izin şartının kanunla düzenlendiğini, henüz tıbbi müdahale geçirmemiş bireylerin gereksiz operasyonlara maruz kalmasının önlenmesi ve kamu düzeninin korunması amacına elverişli ve ölçülü olduğunu belirtmiştir. Maddenin ikinci fıkrasındaki ameliyat şartına yönelik itiraz ise, aynı hükmün 2017'de esastan incelenmiş olması nedeniyle Anayasa m. 152'deki on yıllık yeniden başvuru yasağı gereği usulden reddedilmiştir. Sonuç olarak 2026 itibarıyla güncel uygulamada mevcut şartlar (reşit olma, bekârlık, kurul raporu, mahkeme izni ve fiili ameliyat) aynen korunmaktadır. Kamuoyuna yansıyan 11. Yargı Paketi taslağında TMK m. 40'ta değişiklik yapılabileceği tartışılmakta ise de bu düzenlemeler yasalaşmadığından yürürlükteki çerçeve uygulanmaya devam etmektedir; dava açmayı düşünen kişilerin güncel mevzuat takibini ihmal etmemesi önem taşır.

Cinsiyet Değişikliği Davası Görevli Mahkeme

Cinsiyet değişikliğine izin verilmesi davası ve nüfus kaydının düzeltilmesi davasında görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Yargıtay'ın yerleşik içtihadı ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 25.12.2013 tarih ve 2013/18-464 E. sayılı kararı ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi kararları bu yöndedir. Her ne kadar HMK m. 382/2-a-2 cinsiyet değişikliğine izin istemini çekişmesiz yargı işi olarak nitelendirse ve HMK m. 383 çekişmesiz yargı işlerinde görevli mahkemeyi kural olarak sulh hukuk mahkemesi olarak belirlese de; 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 36/1-a uyarınca nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davaları yerleşim yeri asliye hukuk mahkemesinde görüleceğinden, cinsiyet değişikliği davaları da asliye hukuk mahkemesinin görev alanına girmektedir.

Cinsiyet Değiştirme Davası Yetkili Mahkeme

Yetki bakımından davacının yerleşim yeri mahkemesi yetkili kılınmıştır; Türkiye'de ikametgâhı bulunmayan kişiler ise MÖHUK uyarınca İstanbul, Ankara veya İzmir mahkemelerinden birinde dava açabilir.

Trans Bireylerde İsim Değişikliği: Cinsiyet Davasından Bağımsız Yol

Trans bireylerde isim değişikliği talebi, cinsiyet değiştirme ameliyatı ön şartına bağlı değildir. Anayasa Mahkemesi'nin H.K. (B.No 2019/42944, 17.06.2021) ve Turgay Karaca (B.No 2018/34343, 27.01.2021) kararları; ameliyat olmadan ad değiştirmek isteyen trans bireylerin taleplerinin salt TMK m. 40'a dayanılarak reddedilmesini, özel hayata saygı hakkının (Anayasa m. 20) ihlali saymıştır. İsim tashihi (TMK m. 27) ile cinsiyet değişikliği (TMK m. 40) farklı hukuki dayanaklara sahiptir ve birbirinden bağımsız ileri sürülebilir. Bu kapsamda hormon tedavisi sürecinde olan ya da ameliyat olmamayı tercih eden trans bireyler, sosyal hayatta kullanılan adı ve belge uyumsuzluklarını haklı sebep olarak ortaya koyarak isim değiştirme davası açabilmektedir. Görevli mahkeme yine yerleşim yeri asliye hukuk mahkemesi, davalı Nüfus Müdürlüğü'dür; ispat bakımından sıkı delil koşulu aranmaz. Cinsiyet değişikliğine izin davasıyla birlikte talep edilmesi mümkünse de Yargıtay uygulamasında bu tür birlikte taleplerde tefrik kararı verildiği görülmektedir.

Cinsiyet Değiştirme Davası Ücreti

Konunun uzmanı avukatlarımız ile görüştükten sonra cinsiyet değiştirme davası ücreti ile ilgili net bilgiyi almanız mümkün olacaktır.

Cinsiyet Değiştirme Davası Kime Karşı Açılır?

Yukarıda da belirttiğimiz TMK m. 40 kapsamındaki şartları sağlamış, ruhsal ve fiziksel olarak cinsiyet değiştirmeleri zorunlu olan her vatandaş ilgili mahkemede cinsiyet değiştirme davası açabilir.

Bunun yanı sıra, çekişmesiz yargı kapsamında değerlendirilen cinsiyet değiştirme davaları, Nüfus Müdürlüğüne karşı açılacak ve davalı taraf Nüfus Müdürlüğü olacaktır.

İzinsiz Ameliyat ve Yurt Dışında Yapılan İşlemler

Mahkeme izni alınmadan — örneğin yurt dışında veya özel bir merkezde — gerçekleştirilen cinsiyet değiştirme ameliyatı, nüfus kaydının doğrudan düzeltilmesini sağlamaz. Uygulamada bu durum "emrivaki" olarak nitelendirilmekte ve doğrudan düzeltim talepleri reddedilebilmektedir. Yargıtay'ın yaklaşımına göre mahkeme, bu tür davalarda olayı adeta izin davası gibi ele alarak davacıyı eğitim ve araştırma hastanesine sevk etmeli; transseksüel yapı, ruh sağlığı açısından zorunluluk ve ameliyatın amaca ve tıbbi yöntemlere uygunluğu hususlarında rapor aldırarak sonuca göre karar vermelidir. Dolayısıyla izinsiz ameliyat mutlak bir ret sebebi olmamakla birlikte, süreci güvence altına almaz ve yargılamayı uzatır.

Yurt dışında alınan kararlar bakımından ayrım önemlidir: yabancı bir mahkeme ilamının Türkiye'de hüküm doğurabilmesi için MÖHUK kapsamında tanıma ve tenfiz davası açılması gerekir. Buna karşılık İngiltere'deki Gender Recognition Certificate (GRC) gibi idari nitelikli belgeler, MÖHUK m. 50'nin aradığı "yabancı mahkeme ilamı" niteliğini taşımadığından bu yola kural olarak elverişli değildir. Ayrıca ameliyat gerçekleşmeden verilen yabancı kararlar, TMK m. 40/2'deki ameliyat şartının Anayasa Mahkemesi'nce kamu düzeni gerekçesiyle korunmuş olması karşısında, MÖHUK m. 54/1-c'deki kamu düzeni engeliyle karşılaşabilir. Çifte vatandaşlar hakkında ise MÖHUK m. 4/1-b uyarınca Türk hukuku esas alınır. Bu durumdaki kişiler bakımından kısa vadede en gerçekçi kazanım, ameliyat şartına bağlı olmayan isim değişikliği davasıdır; cinsiyet hanesi için ise somut duruma göre strateji belirlenmesi gerekir.

Anayasa Mahkemesi'nin 2017/130 Sayılı Kararı: Üreme Yeteneği Şartının Kaldırılması

Anayasa Mahkemesi'nin 29.11.2017 tarihli iki kararı, TMK m. 40'ın bugünkü çerçevesini belirlemiştir. E.2017/130, K.2017/165 sayılı kararla, m. 40/1'deki "üreme yeteneğinden sürekli biçimde yoksun bulunma" ibaresi Anayasa'nın 13., 17. ve 20. maddelerine aykırı bulunarak iptal edilmiştir (RG 20.03.2018-30366): AYM, bu şartın kişiyi cinsiyet değişikliğine erişebilmek için ayrı bir tıbbi müdahaleye zorlaması nedeniyle ölçüsüz olduğunu belirtmiştir. Karar, AİHM'in Y.Y./Türkiye (B.No 14793/08, 10.03.2015) kararında Sözleşme'nin 8. maddesinin ihlal edildiği tespitiyle aynı doğrultudadır. Aynı gün verilen E.2015/79, K.2017/164 sayılı kararla ise m. 40/2'deki ameliyat şartının iptali istemi reddedilmiş; nüfus kayıtlarının kalıcı ve tereddütsüz olması ile kamu düzeninin korunması gerekçesine dayanılmıştır. 2026 itibarıyla tablo nettir: izin aşamasında üreme yeteneğine ilişkin koşul aranmaz; ancak nüfus hanesindeki cinsiyetin değiştirilebilmesi için mahkeme izni ve fiili ameliyat şartları — AYM'nin E.2025/163 sayılı 2026 kararıyla da teyit edildiği üzere — yürürlüktedir.

Cinsiyet Değiştirme Dilekçe Örneği 

Cinsiyet değişikliği davası açıldığında ve işbu davada kanunun aradığı kriterler sağlanmadığında ret kararı verilebilmekte ve yıllarca sürecek istinaf ve temyiz süreçleri yaşanmaktadır. Cinsiyet değiştirme davası dilekçesi ve dava süreci için uzman bir avukat ile takibinde hukuki yarar bulunmaktadır.

Cinsiyet Değiştirme Davasında Vekalet

Cinsiyet değiştirme davalarında vekaletnamede özel yetki bulunması zorunludur.

Cinsiyet Değişikliği Davalarında Avukatın Rolü

Cinsiyet değiştirme davası kişiye sıkı sıkıya bağlı haklardan olduğundan, davayı avukat aracılığıyla takip edecek başvurucunun düzenleyeceği vekaletnamede özel yetki bulunması zorunludur. Genel vekâletnameyle açılan davalarda mahkemeler özel yetki eksikliğinin giderilmesini istemekte; aksi halde dava usulden reddedilebilmektedir. 2026 itibarıyla hukuki gündemde yer alan 11. Yargı Paketi taslağında TMK m. 40 hükmünde değişikliğe gidilebileceği ve TCK'ya "kanuna aykırı cinsiyet değişikliği" başlıklı yeni bir suç tipinin eklenmesinin öngörüldüğü kamuoyuyla paylaşılmıştır. Söz konusu düzenlemeler henüz yasalaşmadığından mevcut TMK m. 40 ve AYM iptal kararının kapsadığı çerçeve uygulanmaktadır; ancak değişiklik gündemde olduğundan dava açmayı düşünen kişilerin güncel mevzuat takibini ihmal etmemesi ve sürece profesyonel hukuki destekle başlaması büyük önem taşımaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Cinsiyet değiştirme davası kaç aşamadan oluşur?

TMK m. 40 kapsamında cinsiyet değiştirme süreci iki ayrı aşamadan oluşur. Birinci aşama mahkemeden cinsiyet değişikliğine izin alınması; ikinci aşama ise ameliyat sonrası nüfus sicilinde düzeltme yapılmasına ilişkin dava aşamasıdır. Bu iki aşama birbirinin ön koşulu olup tek bir davayla sonuçlandırılamaz.

Cinsiyet değiştirme davasında üreme yeteneği şartı hâlâ var mı?

Hayır. Türk Medeni Kanunu m. 40/1'de yer alan "üreme yeteneğinden sürekli biçimde yoksun bulunma" şartı, Anayasa Mahkemesi'nin 29.11.2017 tarih ve E.2017/130, K.2017/165 sayılı kararıyla iptal edilmiş olup 2026 itibarıyla mahkemelerce aranmamaktadır.

Hastane süreci ne kadar sürer? 

Mahkemenin sevkinden kurul raporuna kadar geçen hastane süreci uygulamada genellikle 1 ila 2,5 yıl sürmektedir. Psikiyatrik izlem ve psikoterapi çoğu merkezde 12-24 ay devam eder; hormon izlemi ve 7 branş muayenesi de süreye eklenir. Dava öncesine ait psikiyatrik tanı ve tedavi belgelerinin sunulması bu süreyi kısaltabilir.

18 yaşından küçükler cinsiyet değiştirme davası açabilir mi?

Hayır. TMK m. 40/1 hükmü gereği başvurucunun on sekiz yaşını doldurmuş olması kümülatif şartlardan biridir. Reşit olmayan kişiler bu davayı açamaz; veliler de kişiye sıkı sıkıya bağlı bu hak için başvuruda bulunamaz.

21 yaşın altındakiler hormon tedavisine başlayabilir mi? 

Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu'nun 25.06.2025 tarihli yazısı uyarınca testosteron, GnRH analogları ve 2 mg ve üzeri östrojen içeren ilaçların cinsiyet uyum süreci kapsamında 21 yaş altındaki kişilere reçete edilmesi mümkün değildir. Bu nedenle 18-21 yaş aralığında dava açılabilse de hastane sürecindeki hormon izlemi basamağı fiilen ilerletilememektedir. Düzenlemeye karşı yargı süreci devam etmektedir.

Evli olan kişi cinsiyet değiştirme davası açabilir mi?

TMK m. 40/1 gereği başvurucunun evli olmaması zorunludur. Evli bir kişinin cinsiyet değişikliğine izin verilmesi için önce evliliğinin sona ermesi gerekir. Bu sebeple boşanma davası ile cinsiyet değişikliği davası birbirini izleyen süreçler olarak planlanır.

Cinsiyet değiştirme davasında hangi mahkeme görevlidir?

Yargıtay'ın yerleşik içtihadı ve İstanbul BAM kararları doğrultusunda görevli mahkeme davacının yerleşim yerindeki asliye hukuk mahkemesidir. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 36 ve HMK ilgili hükümleri bu görev tahsisini desteklemektedir.

İsim değişikliği için cinsiyet değiştirme ameliyatı şart mı?

Hayır. Yerleşik içtihat ışığında trans bireyler ameliyat şartı aranmaksızın haklı sebeplere dayanarak isim değişikliği davası açabilir. İsim tashihi TMK m. 27, cinsiyet değişikliği TMK m. 40 kapsamındadır; iki dava birbirinden bağımsız ileri sürülebilir.

Yurt dışında alınan cinsiyet değişikliği kararı Türkiye'de geçerli midir? 

Kendiliğinden geçerli değildir. Yabancı mahkeme ilamları için MÖHUK kapsamında tanıma veya tenfiz davası açılması gerekir; İngiltere'deki Gender Recognition Certificate gibi idari nitelikli belgeler ise mahkeme ilamı olmadığından bu yola kural olarak elverişli değildir. Ameliyatsız verilen yabancı kararlar ayrıca kamu düzeni engeliyle karşılaşabilir. Bu durumdaki kişilerin somut duruma göre hukuki strateji belirlemesi önerilir.

Sonuç ve Hukuki Destek

Cinsiyet değiştirme davası, hem tıbbi hem de hukuki boyutu olan, iki ayrı yargılamayı kapsayan ve kişiye sıkı sıkıya bağlı hakların kullanımına ilişkin nitelik taşıyan özel bir süreçtir. Resmi sağlık kurulu raporlarının temini, mahkemeye sevk işlemleri, kesinleşmiş izin kararı olmaksızın yapılan ameliyatların hukuken tanınmaması, isim tashihi ile cinsiyet değişikliği arasındaki ayrımın doğru kurulması, vekaletnamede özel yetki bulunması zorunluluğu ve 2026 itibarıyla gündemdeki olası mevzuat değişikliklerinin takibi gibi pek çok teknik husus, sürecin profesyonel hukuki destekle yürütülmesini gerekli kılmaktadır. Öner Hukuk ve Danışmanlık olarak İstanbul Bakırköy merkezli ofisimiz; cinsiyet değişikliğine izin davası, nüfus kaydının düzeltilmesi davası ve trans bireylerde isim değişikliği davası süreçlerinde aile hukuku alanındaki deneyimimizle danışmanlık ve dava takip hizmeti sunmaktadır. Süreç hakkında ayrıntılı bilgi ve hukuki değerlendirme almak için iletişim sayfamız üzerinden ofisimize ulaşabilirsiniz.

Hukuki Uyarı: İşbu içerik genel bilgilendirme amaçlı olup, somut olayın özellikleri ve güncel mevzuat değişiklikleri uyarınca farklı sonuçlar doğabilir. Belirli bir uyuşmazlık veya hukuki süreç için profesyonel avukatlık hizmeti almanız önerilir.