Mirasbırakanın ölümüyle birlikte terekesi üzerinde kanun veya ölüme bağlı tasarruf gereğince mirasçılık sıfatı kazanan kişiye “mirasçı” denir. Mirasçılar, kanuni mirasçılar ve atanmış mirasçılar olmak üzere ikiye ayrılır; mirasbırakanın belirli bir malı vasiyet ettiği kişi ise mirasçı değil, vasiyet alacaklısıdır. Miras paylaşımında en sık yapılan hata, kimin ne kadar pay alacağını yanlış hesaplamaktır. Bu durum ciddi hak kayıplarına ve uzun süren dava süreçlerine yol açabilir. Peki kanuni mirasçılar kimlerdir ve miras payı nasıl hesaplanır? Türk Medeni Kanunu’nda yürürlükte olan oranlara göre tüm detayları bu rehberde bulacaksınız. Özellikle eş, çocuk ve diğer mirasçıların payları çoğu zaman karıştırılır. Yanlış bir işlem yapmadan önce doğru bilgiyi öğrenmek ve gerekirse bir miras hukuku avukatından destek almak büyük önem taşır.
Kanuni Mirasçı Ne Demek?
Ölen kişinin mirasına hak kazanacak olan yasal mirasçılara “kanuni mirasçı” denilir.
Kanuni mirasçılık TMK m. 495-501 arasında belirtilmiştir. Bu maddelerde belirtilmiş kişiler ve devlet kanuni miras hakkına sahiptir.
Kanuni Mirasçılar Kimlerdir? (2026 Güncel Rehber)
Yasal Mirasçılar Kimlerdir? Ölen kişinin kanuni mirasçıları, mirasbırakanın altsoyu (evlatlık dahil), anne-baba ve onların altsoyu, büyük anne-büyük baba ve onların altsoyu, sağ kalan eş ve mirasçı bulunmazsa devlettir (TMK m. 495-501).
Türk hukuk sisteminde kanuni mirasçılığın belirlenmesinde zümre sistemi uygulanmaktadır. Peki zümre sistemi nedir? Mirasın hangi mirasçıya kalacağını belirten sisteme “zümre sistemi” denir. Zümre sisteminde bazı kurallar bulunmaktadır. Bunlar;
- Türk Medeni Kanunu’ndaki sisteme göre, mirasın bir sonraki zümreye geçebilmesi için önceki zümreden hiçbir mirasçının kalmaması gerekir.
- Zümre içinde mirasçılık kök içinde halefiyet ilkesine göre belirlenir: aynı kökte bulunan mirasçılar kendilerine düşen kök payını eşit olarak paylaşır, mirasbırakandan önce ölen mirasçının yerini ise kendi altsoyu alır. Bu nedenle her mirasçı diğerleriyle doğrudan eşit pay almaz; önce hangi kökten mirasçı olduğu belirlenir.
1- Birinci Zümre Mirasçılar
Türk Medeni Kanunu’nun 495. maddesine göre; birinci zümre mirasçıları mirasbırakanın altsoyudur. Altsoy, çocuklar ve onların çocuklarından oluşur. Çocuklar mirası eşit bir şekilde paylaşırlar. Evlilik dışında doğan çocuk, baba yönünden soybağının tanıma veya hâkim hükmüyle kurulmuş olması hâlinde evlilik içi hısımlar gibi mirasçı olur (TMK m. 498). Evlatlık ve altsoyu ise evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur; evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığı da devam eder; buna karşılık evlat edinen ve hısımları evlatlığa mirasçı olmaz (TMK m. 500). Eğer çocuklar miras bırakandan önce ölmüşlerse, onların yerini her derecede halefiyet yoluyla kendi altsoyları alır. Bu zümredeki mirasçıların sağ kalan eş ile birlikte mirasçı olması halinde mirasın dörtte üçünü (3/4) alırlar.
En yakın kanuni mirasçı birinci zümrede yer alan mirasçılardır: altsoy mirasçılarının bulunması hâlinde ikinci ve üçüncü zümredeki mirasçılar mirastan pay alamaz. Sağ kalan eş ise hangi zümreyle birlikte mirasçı olduğuna göre ayrıca pay alır.
2- İkinci Zümre Mirasçıları
İkinci zümre mirasçıları mirasbırakanın ana ve babası ve onların altsoyudur. Miras bırakandan önce ölmüş olan ana ve babanın yerini onların altsoyu alır. Yani mirasbırakanın kardeşleri de ikinci zümre mirasçısıdır. Ancak ana ve babadan sonra gelir. İkinci zümredeki kişilerin mirasçı olabilmesi için birinci zümreden kimsenin bulunmaması gerekir. İkinci zümre mirasçıları sağ kalan eş ile birlikte mirasçı olması halinde mirasın yarısını (1/2) alırlar.
3- Üçüncü Zümre Mirasçıları
Üçüncü zümre mirasçıları mirasbırakanın büyükana, büyükbaba ve bunların altsoyudur. Yani üçüncü zümre mirasçıları, nine, dede, amca, dayı, hala ve teyze ve bunların altsoyudur. Bu zümredeki kişilerin mirasçı olabilmesi için birinci ve ikinci zümreden kimsenin bulunmaması gerekir. Mirasbırakandan önce ölmüş olan büyük ana veya büyük babanın yerini her derecede halefiyet yoluyla kendi altsoyu alır; bir taraftaki büyük ana veya büyük babadan biri altsoy bırakmadan ölmüşse payı aynı taraftaki mirasçılara, o taraftakilerin ikisi de altsoy bırakmadan ölmüşse miras diğer taraftaki mirasçılara kalır (TMK m. 497). Üçüncü zümre mirasçıları sağ kalan eş ile birlikte mirasçı olması halinde mirasın dörtte birini (1/4) alırlar. Sağ kalan eş varsa halefiyet büyük ana ve büyük babaların çocuklarıyla sınırlıdır: ölmüş büyük ana veya büyük babanın payı kendi çocuğuna, çocuğu yoksa o taraftaki büyük ana veya büyük babaya geçer; bir taraftaki büyük ana ve büyük babanın her ikisi de ölmüşse onların payları diğer tarafa geçer. Bu durumda kuzenler mirasçı olamaz (TMK m. 497, 499/3).
Sağ Kalan Eşin Miras Payı
Sağ kalan eşin miras payı nasıl hesaplanır? Sağ kalan eşin miras hakkı belirlenirken hangi zümreyle mirasçı olduğuna bakılacaktır.
- Birinci zümre ile mirasçı olan eşin miras payı mirasın dörtte biridir. (1/4)
- İkinci zümre ile mirasçı olan eşin miras payı mirasın yarısıdır. (1/2)
- Üçüncü zümre ile mirasçı olan eşin miras payı mirasın dörtte üçüdür. (3/4) Kalan 1/4, büyük ana ve büyük babalar ile onların çocukları arasında TMK m. 497’deki kurallara göre paylaşılır.
- Altsoy, ana-baba zümresi ile büyük ana-büyük babalar ve onların çocukları bulunmazsa sağ kalan eş mirasın tamamını alır; bu durumda kuzenler bulunsa bile mirasçı olamaz (TMK m. 497, 499/3).
Kanuni Miras Payları
Çocukların miras payı belirlenirken sağ kalan eş var mı yok mu önce ona bakılması gerekir. Sağ kalan eşe mirasın 1/4 ü verildikten sonra kalan 3/4 çocuklara eşit paylaştırılır. Mirasbırakanın geriye yalnızca sağ kalan eşi ve bir çocuğu kalmışsa, mirasın 1/4’ü sağ kalan eşe, kalan 3/4’ü ise çocuğa ait olur.
Eşin kanuni miras payı yukarıda belirttiğimiz gibi hangi zümre ile birlikte mirasçı olduğuna bağlıdır.
Kanuni Mirasçılar Saklı Pay
TMK m. 506’da mirasçıların saklı pay oranları belirtilmiştir.
Saklı pay aşağıdaki oranlardan ibarettir:
- Altsoy için yasal miras payının yarısı,
- Ana ve babadan her biri için yasal miras payının dörtte biri,
- Sağ kalan eş için, altsoy veya ana ve baba zümresiyle birlikte mirasçı olması halinde yasal miras payının tamamı, diğer hallerde yasal miras payının dörtte üçü.
Saklı payın ne olduğu, hesaplama örnekleri ve ihlal hâlinde açılacak dava için mirasta saklı pay ve tenkis davası yazılarımıza bakabilirsiniz.
Miras Payı Nasıl Hesaplanır? (Adım Adım Anlatım - 2026)
Miras payı hesaplama, Türk Medeni Kanunu’na göre mirasçıların zümresine ve sağ kalan eşin durumuna göre yapılır. Aşağıdaki miras payı hesaplama formülü adımlarını doğru uygularsanız hatasız bir hesaplama yapabilirsiniz:
1. Mirasçıların Kim Olduğunu Belirleyin
İlk adım, kanuni mirasçıları net şekilde tespit etmektir:
- Altsoy (çocuklar, torunlar, evlatlık)
- Sağ kalan eş
- Anne-baba (altsoy yoksa)
- Kardeşler (anne veya baba mirasbırakandan önce ölmüşse, onun yerine halefiyet yoluyla)
- Büyük anne-büyük baba ve onların altsoyu (birinci ve ikinci zümrede mirasçı yoksa)
2. Sağ Kalan Eşin Durumunu Tespit Edin
Eşin miras payı, birlikte mirasçı olduğu gruba göre değişir:
- Eş + çocuklar → 1/4 eşe
- Eş + anne-baba zümresi → 1/2 eşe
- Eş + büyük anne-büyük baba zümresi → 3/4 eşe
- Eş tek başına (altsoy, anne-baba zümresi, büyük anne-büyük babalar ve onların çocukları yoksa; kuzenler olsa bile) → tamamı eşe
3. Terekeyi (Mirasın Toplamını) Belirleyin
Miras hesaplamadan önce:
- Taşınmazlar (ev, arsa)
- Banka hesapları
- Araçlar
- Borçlar (net değer hesabında düşülür)
Net miras (tereke) bulunmadan doğru hesaplama yapılamaz. Mirasbırakan evli ise önce eşler arasındaki mal rejiminin tasfiyesinden doğan hak ve alacaklar belirlenir: mal rejimi ölümle sona erer (TMK m. 225) ve edinilmiş mallara katılma rejiminde her eş veya mirasçıları, diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibi olur (TMK m. 236). Sağ kalan eşin katılma alacağı varsa tereke borcu olarak dikkate alınır; tasfiye sonunda ölen eşin mirasçılarının sağ kalan eşten alacaklı çıkması da mümkündür ve bu alacak terekeye dahil olur. 1 Ocak 2002’den önce yapılmış evliliklerde o tarihe kadarki dönem için kural olarak eşlerin tabi olduğu önceki mal rejimi uygulanır (4722 sayılı Kanun m. 10). Mirasçıların eline geçecek değer, mal rejimi tasfiyesi ve tereke borçları düşüldükten sonra kalan net tereke üzerinden hesaplanır.
Miras payı ise bir orandır ve borçlardan etkilenmez. Mirasçılar mirası borçlarıyla birlikte kazanır; kanunda öngörülen ayrık durumlar (mirasın reddi, resmî defter, resmî tasfiye) saklı kalmak üzere mirasbırakanın borçlarından kişisel olarak ve müteselsilen sorumludur (TMK m. 599, 641). Borçlar terekeyi aşıyorsa mirasın reddi seçeneği süresi içinde değerlendirilmelidir.
4. Pay Oranlarını Uygulayın
Miras, oranlara göre bölünür, bu nedenle bu oranları hatasız bir şekilde tespit etmek gerekir:
Örnek:
-
Miras: 1.000.000 TL
-
Eş + 2 çocuk var
-
Eş: 1/4 → 250.000 TL
-
Kalan: 750.000 TL
-
Çocuklar: eşit paylaşır → 375.000 TL + 375.000 TL
5. Saklı Pay Kontrolü Yapın
Bazı mirasçıların kanunla korunan hakkı (saklı pay) vardır:
- Çocuklar ve diğer altsoy → yasal payın yarısı
- Anne ve babadan her biri → yasal payın dörtte biri
- Eş → altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikteyse yasal payının tamamı, diğer hâllerde dörtte üçü
Mirasbırakan vasiyetname veya miras sözleşmesiyle saklı payları ihlal eden tasarruflarda bulunabilir; bu tasarruflar kendiliğinden geçersiz olmaz. Saklı payı ihlal edilen mirasçı, TMK m. 560 ve devamı hükümleri uyarınca tenkis davası açarak saklı payını koruyabilir; bu durumda tasarrufun tamamı değil, yalnızca tasarruf edilebilir kısmı aşan bölümü, saklı payı tamamlayacak ölçüde tenkis edilir. Ayrıntı için mirasta saklı pay yazımıza bakabilirsiniz.
6. Özel Durumları Değerlendirin
Aşağıdaki durumlar hesaplamayı değiştirir:
- Evlatlık varsa
- Mirastan çıkarma (ıskat) yapılmışsa
- Vasiyetname varsa
- Mal rejimi (edinilmiş mallar) etkisi
7. Gerekirse Dava Açın
Hatalı paylaşım varsa başvurulacak yol, uyuşmazlığın niteliğine göre değişir:
- Mirasçılık belgesinin iptali davası: Mirasçılık belgesindeki mirasçılar veya paylar hatalıysa (mirasçılık belgesinin iptali davası).
- Miras payı tespiti davası adıyla ayrı bir dava türü yoktur: mirasçılar paylaşım konusunda anlaşamıyorsa miras paylaşımı (ortaklığın giderilmesi) davası; tereke mallarının belirlenmesi için tereke tespit davası; saklı payın ihlalinde tenkis davası gündeme gelir.
Bu noktada bir miras hukuku avukatı desteği kritik hale gelir.
Miras Payı Hesaplama
Miras payı hesaplama programı için linke tıklayabilirsiniz. Yukarıdaki bilgiler ışığında örnek vererek miras payı hesaplarsak;
- Ölen kişinin altsoyu yoktur; eşi ve annesi sağ, babası ise kendisinden önce ölmüş ve geride iki çocuk (mirasbırakanın kardeşleri) bırakmıştır. Eş mirasın 1/2’sini, anne 1/4’ünü alır; babanın 1/4’lük payı halefiyet yoluyla iki kardeşe 1/8’er geçer (TMK m. 496). 400.000 TL miras kaldığını varsayarsak eşe 200.000 TL, anneye 100.000 TL, her kardeşe 50.000 TL düşer.
- Murisin (mirasbırakan) 5 çocuğu vardır. Eşi kendisinden önce vefat etmiştir. Bu durumda mirasın tamamı çocuklar arasında paylaştırılır. 250.000 TL miras kaldığını varsayarsak, her çocuğa 50.000 TL miras kalacaktır.
- Miras bırakanın altsoyu yoktur. Öldüğü zaman eşi, ana ve babası sağdır. Bu durumda sağ kalan eş mirasında 1/2 sini alacaktır. Ana 1/4, baba 1/4 pay alacaktır. 300.000 TL miras kaldığını düşünürsek, sağ kalan eş 150.000 TL miras alacaktır. Ana 75.000 TL, baba da 75.000 TL miras payı alır.
Sık Sorulan Sorular
1. Kanuni mirasçılar kimlerdir?
Kanuni mirasçılar; altsoy (çocuklar, torunlar ve evlatlık), anne-baba ve onların altsoyu (kardeşler, yeğenler), büyük anne-büyük baba ve onların altsoyu ile sağ kalan eştir. Hiç mirasçı bulunmazsa miras Devlete geçer (TMK m. 495-501).
2. Miras payı nasıl hesaplanır?
Önce mirasa çağrılan zümre belirlenir: altsoy varsa birinci zümre mirasçı olur ve sonraki zümreler pay alamaz. Sağ kalan eşin payı zümreye göre ayrılır (1/4, 1/2 veya 3/4), kalan pay zümre içinde kök içinde halefiyet ilkesine göre paylaştırılır.
3. Eşin miras payı ne kadar?
- Eş + çocuklar → 1/4 eşe
- Eş + anne-baba zümresi → 1/2 eşe
- Eş + büyük anne-büyük baba zümresi → 3/4 eşe
- Eş tek başına (büyük anne-büyük babalar ve onların çocukları da yoksa) → tamamı eşe
4. Çocuklar mirası nasıl paylaşır?
Çocuklar, kalan mirası eşit olarak paylaşır.
5. Altsoy yoksa miras kime kalır?
Altsoy yoksa miras, anne-baba ve onların altsoyuna geçer. Bunlar da yoksa üçüncü zümreye, yani büyük anne-büyük babalar ve onların altsoyuna geçer. Sağ kalan eş her zümreyle birlikte mirasçı olur; büyük anne-büyük babalar ve onların çocukları da yoksa, kuzenler bulunsa bile mirasın tamamı eşe kalır (TMK m. 499). Mirasçı bırakmaksızın ölen kişinin mirası Devlete geçer (TMK m. 501).
6. Miras paylaşımı kaç yıl sürer?
Miras paylaşımının süresi; mirasçıların sayısına, terekenin kapsamına, taşınmazların durumuna ve taraflar arasında uyuşmazlık bulunup bulunmamasına göre değişir. Anlaşmalı paylaşım ile dava yoluyla yapılan paylaşımın süreleri birbirinden farklıdır.
7. Miras payı hesaplama davası nasıl yapılır?
“Miras payı hesaplama davası” adıyla ayrı bir dava türü yoktur. Mirasçılık belgesindeki paylar hatalıysa mirasçılık belgesinin iptali, mirasçılar paylaşımda anlaşamıyorsa miras paylaşımı veya ortaklığın giderilmesi davası açılır. Hangi yolun uygun olduğu için miras payı için avukata danışma görüşmesi yapılabilir.
8. Saklı pay nedir?
Saklı pay, altsoy, ana-baba ve sağ kalan eş için kanunun koruduğu asgari miras payıdır. Saklı payı ihlal eden vasiyetname veya bağış kendiliğinden geçersiz olmaz; ölüme bağlı tasarruflar ve TMK m. 565’te sayılan sağlararası kazandırmalar, tasarruf edilebilir kısmı aştığı ölçüde tenkis davasıyla indirilebilir (TMK m. 506, 560, 565). Ayrıntı için mirasta saklı pay yazımıza bakabilirsiniz.
9. Miras payı hatalı hesaplanırsa ne olur?
Hak kaybı yaşanabilir; hatanın türüne göre mirasçılık belgesinin iptali, miras paylaşımı veya tenkis davası gibi yollarla düzeltilmesi gerekir.