Yasal mirasçılar, Türk Medeni Kanunu’nun 495 ilâ 501. maddeleri uyarınca miras bırakanın ölümüyle tereke üzerinde kendiliğinden hak sahibi olan kişilerdir: altsoy (çocuklar ve torunlar), anne-baba ve altsoyu, büyük anne-büyük baba ve altsoyu, evlatlık, sağ kalan eş ve son sırada Devlet. Miras payları ise zümre sistemine ve sağ kalan eşin hangi zümreyle birlikte mirasçı olduğuna göre belirlenir. Uygulamada pay hesabı, çoğu zaman sanıldığından karmaşıktır; zira eşin alacağı önce mal rejimi tasfiyesiyle, kalan tereke ise zümre içi paylaşım ve halefiyet kurallarıyla şekillenir. Bu yazıda 2026 itibarıyla yürürlükteki düzenlemeler ışığında yasal mirasçıların kimler olduğunu, pay oranlarını ve hesaplama yöntemini örneklerle açıklıyoruz.
⚖️ Miras Payınızı Hemen Hesaplayın
Eş, çocuk, anne-baba ve kardeş durumuna göre yasal miras payınızı ve saklı payınızı saniyeler içinde öğrenin.
Miras Hesaplama Programını Aç →
Yasal Mirasçı Nedir?
Yasal mirasçı ne demek? Ölen kişinin mirasına hak kazanacak olan yasal mirasçılara “yasal mirasçı” denir.
Yasal mirasçılar nasıl tespit edilir? Yasal mirasçılık, Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 495-501. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Bu maddelerde belirtilen kişiler ve devlet, yasal miras hakkına sahiptir.
Devlet yasal mirasçı olabilir mi? Evet; mirasçı bırakmaksızın ölen kimsenin mirası Devlete geçer (TMK m. 501). Yasal mirasçıların tamamı mirası reddederse ise miras doğrudan Devlete geçmez: en yakın yasal mirasçıların tamamının reddettiği miras, sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir ve tasfiye sonunda arta kalan değerler, mirası reddetmemişler gibi hak sahiplerine verilir (TMK m. 612). Altsoyun tamamı mirası reddederse payları sağ kalan eşe geçer (TMK m. 613). Ret, sulh mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır (TMK m. 609); süresi ve usulü için mirasın reddi yazımıza bakabilirsiniz.
Yasal Mirasçılar Kimlerdir?
Ölen kişinin yasal mirasçıları, mirasbırakanın altsoyu (evlatlık dahil), anne-baba ve onların altsoyu, büyük anne-büyük baba ve onların altsoyu, sağ kalan eş ve mirasçı bulunmazsa devlettir.
Türk hukuk sisteminde yasal mirasçılığın belirlenmesinde zümre sistemi uygulanmaktadır. Zümre sistemi, mirasın hangi mirasçıya geçeceğini belirleyen bir sistemdir. Bu sistemde bazı kurallar mevcuttur: Türk Medeni Kanunu’na göre, mirasın bir sonraki zümreye geçebilmesi için önceki zümreden hiç kimsenin kalmaması gerekmektedir. Zümre içinde mirasçılık kök içinde halefiyet ilkesine göre belirlenir: aynı kökte yer alan mirasçılar kendilerine düşen kök payını eşit olarak paylaşır, mirasbırakandan önce ölen mirasçının yerini ise kendi altsoyu alır. Bu nedenle bütün mirasçıların doğrudan eşit pay alması söz konusu değildir.
Birinci Zümre Mirasçılar
TMK’nın 495. maddesine göre, birinci zümre mirasçıları, mirasbırakanın altsoyu olan kişilerdir. Altsoy, çocuklar ve onların çocuklarından oluşur. Çocuklar, mirası eşit bir şekilde paylaşırlar. Evlilik dışında doğan çocuklar, baba yönünden soybağının tanıma veya hâkim hükmüyle kurulmuş olması hâlinde evlilik içi hısımlar gibi mirasçı olurlar (TMK m. 498). Evlatlık ve altsoyu ise evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur; evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığı da devam eder (TMK m. 500). Eğer çocuklar mirasbırakandan önce vefat etmişse, onların yerini her derecede halefiyet yoluyla kendi altsoyları alır. Bu zümredeki mirasçılar, sağ kalan eş ile birlikte mirasçı olduklarında mirasın dörtte üçünü (3/4) alırlar.
En yakın yasal mirasçı kimdir? En yakın yasal mirasçı, TMK m. 495 uyarınca mirasbırakanın birinci zümre mirasçıları olan altsoyudur. Çocuklar, torunlar ve diğer altsoylar kök içinde halefiyet ilkesi çerçevesinde mirasçı olur. Sağ kalan eş ise zümre sisteminin dışında olup hangi zümreyle birlikte mirasçı olduğuna göre ayrıca pay alır.
İkinci Zümre Mirasçıları
İkinci zümre mirasçıları, mirasbırakanın anne ve babası ile onların altsoyunu içerir. Miras bırakmadan önce ölen anne ve babanın yerini altsoyu alır; dolayısıyla mirasbırakanın kardeşleri de ikinci zümre mirasçısıdır, ancak ana ve babadan sonra gelmektedir. İkinci zümredeki kişilerin mirasçı olabilmesi için birinci zümreden hiç kimsenin bulunmaması gerekmektedir. İkinci zümre mirasçıları, sağ kalan eş ile birlikte mirasçı olduklarında mirasın yarısını (1/2) alırlar.
Üçüncü Zümre Mirasçıları
Üçüncü zümre mirasçıları, mirasbırakanın büyük anne, büyük baba ve onların altsoyudur. Bu gruba, nine, dede, amca, dayı, hala ve teyze ile bunların altsoyları da dahildir. Üçüncü zümre mirasçısı olabilmek için birinci ve ikinci zümreden hiç kimsenin bulunmaması gerekir. Bu zümredeki mirasçılar, sağ kalan eş ile birlikte mirasçı olduklarında mirasın dörtte birini (1/4) alırlar. Sağ kalan eş varsa halefiyet büyük ana ve büyük babaların çocuklarıyla sınırlıdır: ölmüş büyük ana veya büyük babanın payı kendi çocuğuna, çocuğu yoksa o taraftaki büyük ana veya büyük babaya, bir taraftaki büyük ana ve büyük babanın ikisi de ölmüşse diğer tarafa geçer (TMK m. 497, 499/3).
Yasal Miras Payları
Çocukların miras payı belirlenirken, öncelikle sağ kalan eşin varlığına bakılmalıdır. Sağ kalan eşe mirasın 1/4’ü verildikten sonra, geriye kalan 3/4, çocuklar arasında eşit şekilde paylaştırılır. Eğer mirasçı olarak yalnızca eş ve bir tek çocuk varsa, mirasın 1/4’ü sağ kalan eşe verilir. Kalan 3/4 ise çocuğa aktarılır.
Eşin yasal miras payı, hangi zümre ile birlikte mirasçı olduğuna bağlıdır. Aşağıda detaylı olarak açıkladık.
Altsoyun yasal miras payı, eşin sağ kalmasına göre değişiklik gösterir. Eğer altsoy ile birlikte eş sağ ise o zaman sağ kalan eşe önce mirasın 1/4 ü verilir. Geri kalan 3/4 çocuklara verilecektir.
Sağ Kalan Eşin Miras Payı (TMK m. 499)
Sağ kalan eşin yasal miras payı nasıl hesaplanır? Sağ kalan eşin miras payı, birlikte mirasçı olduğu zümreye göre değişir: altsoyla birlikte 1/4, anne-baba zümresiyle birlikte 1/2, büyük anne-büyük baba zümresiyle birlikte 3/4; büyük anne-büyük babalar ve onların çocukları da yoksa (kuzenler bulunsa bile) mirasın tamamı. Eşin mirasçılığı yalnızca ölüm anında geçerli resmî evliliğe dayanır; resmî nikâh olmaksızın birlikte yaşama veya dinî nikâh mirasçılık hakkı vermez.
| Birlikte Mirasçı Olunan Zümre | Eşin Miras Payı | Kalan Payın Sahibi |
|---|---|---|
| 1. zümre (altsoy) ile birlikte | 1/4 | 3/4 — altsoy arasında kök içinde halefiyet ilkesiyle |
| 2. zümre (anne-baba) ile birlikte | 1/2 | 1/2 — anne ve baba (veya altsoyları) |
| 3. zümre (büyük anne-baba) ile birlikte | 3/4 | 1/4 — büyük anne-babalar ve çocukları (TMK m. 497’deki halefiyet kurallarıyla) |
| Altsoy, 2. zümre, büyük anne-babalar ve onların çocukları yoksa (kuzenler olsa bile) | Tamamı | — |
Uygulamada en sık yapılan hata, eşin hakkını yalnızca bu oranlardan ibaret sanmaktır. Eşler arasında yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimi geçerliyse, sağ kalan eşin miras payı hesaplanmadan önce mal rejiminin tasfiyesi gerekir. TMK m. 236 uyarınca her eş veya mirasçıları, diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibi olur; bu hesap, edinilmiş malların ve bunlara ilişkin borçların belirlenmesini, artık değerin hesaplanmasını ve karşılıklı alacakların takasını gerektirir. Sağ kalan eşin katılma alacağı, mirasçılık sıfatından kaynaklanan miras payından ayrı bir alacaktır; miras payları mal rejimi tasfiyesinden sonra kalan tereke üzerinden hesaplanır. Ayrıca eş, TMK m. 652 uyarınca aile konutu ve ev eşyasının miras payına mahsuben kendisine mülkiyet olarak özgülenmesini isteyebilir; haklı sebeplerin varlığı hâlinde mülkiyet yerine intifa veya oturma hakkı tanınması da mümkündür. Bu özgüleme eşin miras payını artırmaz, payına mahsup edilir. Katılma alacağı ile aile konutunun özgülenmesi, miras payından ayrı hukuki kurumlardır.
Boşanmanın etkisi de kritiktir: boşanma kararı kesinleştiğinde eşler birbirine yasal mirasçı olamaz (TMK m. 181). Boşanma davası devam ederken eşlerden biri ölürse evlilik ölümle sona erer; ancak ölen eşin mirasçılarından birinin davaya devam etmesi ve sağ kalan eşin kusurunun ispatlanması hâlinde sağ kalan eş mirasçılığını kaybeder (TMK m. 181/2). Kusur ispatlanamazsa eş mirasçılığını korur — uygulamada sıkça gözden kaçan ve tereke davalarının seyrini değiştiren bir ihtimaldir.
Yasal Mirasçılar Saklı Pay
TMK’nın 506. maddesinde mirasçıların saklı pay oranları belirtilmiştir.
Yasal miras saklı pay oranları aşağıdaki gibidir:
- Altsoy için yasal miras payının yarısı,
- Ana ve babadan her biri için yasal miras payının dörtte biri,
- Sağ kalan eş için, altsoy veya ana ve baba zümresiyle birlikte mirasçı olması durumunda yasal miras payının tamamı, diğer durumlarda yasal miras payının dörtte üçü.
Saklı payın hesaplanması, örnekleri ve ihlal hâlinde açılacak tenkis davası için mirasta saklı pay yazımıza bakabilirsiniz.
Yasal Miras Payı Hesaplama
Yasal miras payı hesaplama, şu sırayla yapılır: önce mal rejimi tasfiyesiyle net tereke bulunur, sonra sağ kalan eşin zümreye göre payı ayrılır, kalan kısım zümre içinde halefiyet kurallarına göre paylaştırılır. Adımlar:
- Mal rejimi tasfiyesi yapılır; sağ kalan eşin katılma alacağı varsa terekeden borç olarak ayrılır, ölen eşin mirasçılarının sağ kalan eşten alacağı varsa terekeye eklenir (bu bir miras payı değil, alacak hakkıdır). 1 Ocak 2002’den önce yapılmış evliliklerde o tarihe kadarki dönem için eşlerin tabi olduğu önceki mal rejimi uygulanır (4722 sayılı Kanun m. 10).
- Net tereke (aktif − borçlar ve tasfiye alacakları) belirlenir. Pay oranları borçlardan etkilenmez; mirasçılar tereke borçlarından kişisel olarak ve müteselsilen sorumludur (TMK m. 599, 641).
- Mirasçı zümre tespit edilir: altsoy varsa 1. zümre; yoksa 2., o da yoksa 3. zümre.
- Sağ kalan eşin payı (1/4, 1/2 veya 3/4) ayrılır.
- Kalan, zümre içinde kök içinde halefiyet kuralına göre paylaştırılır.
Örnek 1 — Eş + iki çocuk: Eş 1/4 alır; kalan 3/4 iki çocuk arasında eşit bölünür, her çocuğa 3/8 düşer. 1.000.000 TL net terekede eş 250.000 TL, her çocuk 375.000 TL alır.
Örnek 2 — Eş + bir çocuk + ölen çocuğun iki torunu: Eş 1/4 alır. Kalan 3/4’ün yarısı (3/8) sağ çocuğa; ölen çocuğun payı olan 3/8, halefiyet yoluyla onun iki çocuğuna 3/16’şar geçer.
Örnek 3 — Eş + anne ve baba (altsoy yok): Eş 1/2 alır; anne ve baba 1/4’er pay alır. Babanın daha önce ölmüş olması hâlinde onun 1/4’lük payı kendi altsoyuna, yani miras bırakanın kardeşlerine geçer; baba altsoy bırakmadan ölmüşse bu pay anneye kalır (TMK m. 496).
Örnek 4 — Yalnızca beş çocuk (eş yok): Tereke beş çocuk arasında eşit paylaşılır; her çocuk 1/5 pay alır.
Terekede taşınmaz, şirket payı veya yurt dışında bulunan malvarlığı değerlerinin yer alması hâlinde bunların değerlemesi ve paylaşımdaki etkileri ayrıca değerlendirilmelidir. Bunun yanında mirasbırakanın sağlığında yasal mirasçılarına miras paylarına mahsuben yaptığı bazı karşılıksız kazandırmalar TMK m. 669 ve devamı hükümleri uyarınca denkleştirmeye tabi olabilir; ancak her sağlararası kazandırma otomatik olarak denkleştirme kapsamında değerlendirilmez. Bu aşamada yapılan hatalar ileride miras paylaşım sözleşmesinin veya açılacak davaların zeminini sakatlayabilir. Adım adım hesap için kanuni mirasçılar ve miras payı hesaplama yazımıza bakabilirsiniz.
Yasal Mirasçı Olmayanlar
Yasal olmayan mirasçı ne demek? Yasal mirasçılık, TMK m. 495-501 arasındaki hükümlerin bütünüyle belirlenir; bu hükümlere göre mirasçı olmayan kişiler yasal mirasçı değildir. Mirasbırakan ise ölüme bağlı tasarrufla yasal mirasçı olmayan bir kişiyi de mirasçı atayabilir veya ona belirli bir mal bırakabilir.
Kimler yasal mirasçı olamaz? Atanmış mirasçı ve vasiyet alacaklısı yasal mirasçı değildir; ancak ikisinin hukuki durumu farklıdır. Atanmış mirasçı, mirasbırakanın ölüme bağlı tasarrufuyla mirasçı sıfatı kazanır ve terekenin tamamı ya da bir oranı üzerinde hak sahibi olur. Vasiyet alacaklısı ise kendisine belirli bir mal veya hak bırakılan kişidir; mirasçı sıfatı kazanmaz, mirasçılara karşı kişisel bir alacak hakkı elde eder. Bunların dışında kayın hısımları (örneğin gelin, damat, kayınpeder) yasal mirasçı değildir.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Ölen kişinin mirasçıları kimlerdir?
Ölen kişinin yasal mirasçıları; altsoyu (çocuklar, torunlar, evlatlık), ana-babası ve onların altsoyu, büyük ana-büyük babaları ve onların altsoyu ile sağ kalan eşidir. Önce birinci zümre mirasa çağrılır; sonraki zümre ancak önceki zümrede mirasçı bulunmazsa mirasçı olur. Eş, her zümreyle birlikte mirasçı olur. Hiç mirasçı bulunmazsa miras Devlete geçer (TMK m. 495-501).
2. Evlatlık yasal mirasçı mıdır?
Evet. Evlatlık ve altsoyu, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur; evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığı da devam eder. Buna karşılık evlat edinen ve hısımları evlatlığa mirasçı olmaz (TMK m. 500).
3. Eş yasal mirasçı mıdır?
Evet, sağ kalan eş yasal mirasçıdır. Eşin payı birlikte mirasçı olduğu zümreye göre 1/4, 1/2, 3/4 veya tamamıdır (TMK m. 499). Ayrıntı için mirasçı eşin hakları yazımıza bakabilirsiniz.
4. Evlatlığın altsoyu yasal mirasçı olabilir mi?
Evet, evlatlık ve altsoyu evlat edinene yasal mirasçıdır (TMK m. 500).
5. Kardeş yasal mirasçı mıdır?
Ölen kişinin kardeşi, ikinci zümrede yasal mirasçı olabilir. Bunun için mirasbırakanın altsoyunun bulunmaması ve kardeşin, mirasbırakandan önce ölmüş olan anne veya babasının yerine halefiyet yoluyla geçmesi gerekir. Anne ve baba sağ ve mirasçıysa kardeşler mirasçı olamaz (TMK m. 496). Anne veya babadan biri mirası reddetmiş, mirastan yoksun olmuş ya da mirasbırakan aksini öngörmeksizin mirasçılıktan çıkarılmışsa, onun yerine kendi altsoyu, yani mirasbırakanın kardeşleri geçer (TMK m. 511, 579, 611).
6. Torun yasal mirasçı mıdır?
Ölen kişinin çocuğu kendisinden önce ölmüşse, o çocuğun yerine halefiyet yoluyla torun yasal mirasçı olur (TMK m. 495). Çocuk sağ ve mirasçıysa torun mirasçı olamaz. Çocuk mirası reddetmiş veya mirastan yoksun olmuşsa torun, çocuk mirasbırakandan önce ölmüş gibi onun yerine geçer (TMK m. 579, 611); mirasçılıktan çıkarma hâlinde de torun, kural olarak çıkarılan çocuğun yerini alır (TMK m. 511).
7. Yeğen yasal mirasçı mıdır?
Yeğenler, mirasbırakanın kardeşlerinin altsoyu olarak, kendi anne veya babaları (mirasbırakanın kardeşi) mirasbırakandan önce ölmüşse halefiyet yoluyla mirasçı olabilir. Bunun için mirasbırakanın altsoyunun bulunmaması gerekir; aynı zümrede başka mirasçıların bulunması yeğenin mirasçılığını tamamen ortadan kaldırmaz. Örneğin mirasbırakanın çocuğu yoksa, babası ondan önce ölmüş ve annesi sağsa; anne 1/2, sağ kardeş 1/4, ölen kardeşin iki çocuğu ise 1/8’er pay alır (eş yoksa).
8. Atanmış mirasçı yasal mirasçı mıdır?
Atanmış mirasçı yasal mirasçı değildir. İkisi farklı kavramlardır.
9. Vasiyet alacaklısı yasal mirasçı mıdır?
Vasiyet alacaklısı yasal mirasçı sayılmaz. İkisi farklı kavramlardır.
10. Kuzen yasal mirasçı mıdır?
Kuzenler, TMK m. 497 kapsamında üçüncü zümre mirasçıları arasında yer alabilir. Mirasbırakanın birinci ve ikinci zümresinde mirasçı bulunmaması ve kuzenin anne veya babasının (mirasbırakanın amcası, halası, dayısı veya teyzesi) mirasbırakandan önce ölmüş olması hâlinde kuzen halefiyet yoluyla mirasçı olabilir. Ancak sağ kalan eş varsa üçüncü zümrede halefiyet büyük ana ve büyük babaların çocuklarıyla sınırlıdır; bu durumda kuzenler mirasçı olamaz (TMK m. 497, 499/3).
11. Devlet yasal mirasçı mıdır?
Evet devlet yasal mirasçıdır. Mirasçı bırakmaksızın ölen kimsenin mirası Devlete geçer (TMK m. 501).
Miras Paylarının Belirlenmesi ve Miras Payı Hesaplama Avukat Desteği
Yasal mirasçıların ve miras paylarının doğru tespiti; mal rejimi tasfiyesi, halefiyet, saklı pay ve tereke borçları gibi birbirine bağlı birçok kurumun birlikte değerlendirilmesini gerektirir. Tek bir adımın atlanması — örneğin katılma alacağının hesaba katılmaması veya ret süresinin kaçırılması — telafisi güç hak kayıplarına yol açabilmektedir. Yerleşik içtihat doğrultusunda her somut olayın ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Tereke süreçlerinde hak kaybı yaşamamak için miras hukuku alanında deneyimli bir avukattan destek alınması önemlidir. İstanbul Bakırköy’de faaliyet gösteren Öner Hukuk ve Danışmanlık olarak, mirasçılık belgesinin alınmasından miras payı hesaplamasına ve tereke davalarına kadar tüm süreçlerde hukuki danışmanlık hizmeti sunuyoruz.
Hukuki Uyarı; İşbu içerik genel bilgilendirme amaçlı olup, somut olayın özellikleri ve güncel mevzuat değişiklikleri uyarınca farklı sonuçlar doğabilir. Belirli bir uyuşmazlık veya hukuki süreç için profesyonel avukatlık hizmeti almanız önerilir.