Yabancı Uyruklu Eşten Boşanma: Mal Paylaşımı, Nafaka ve Velayet

Yabancı uyruklu eşten boşanmada en çok merak edilen konular mal paylaşımı, nafaka ve velayettir; bu konularda hangi ülkenin hukukunun uygulanacağı MÖHUK’a göre belirlenir. Boşanmanın kendisi gibi sonuçları da yabancılık unsuru taşıdığında, mal rejimi (MÖHUK m.15), nafaka (m.14/2) ve velayet (m.14/3) için ayrı bağlama kuralları devreye girer. Bu rehberde, ister eşiniz ister kendiniz yabancı uyruklu olun, boşanmanın mali ve çocuğa ilişkin sonuçlarını ve anlaşmalı boşanma imkânını güncel uygulama ışığında açıklıyoruz. Boşanma davasının açılışı, yetkili mahkeme ve genel süreç için yabancıların Türkiye’de boşanması başlıklı yazımızı da inceleyebilirsiniz.

Yabancı Uyruklu Eşten Boşanma 

Yabancı uyruklu kadından boşanma nasıl olur? Eşlerden birinin yabancı olması boşanmaya engel değildir ve dava Türk aile mahkemesinde açılabilir. Uygulanacak hukuk MÖHUK m.14/1’deki kademeli sisteme göre belirlenir: önce eşlerin müşterek milli hukuku, yoksa müşterek mutad mesken hukuku, o da yoksa Türk hukuku. Örneğin bir Türk ile bir Alman vatandaşının İstanbul’da yaşadığı boşanmada, ortak millî hukuk bulunmadığından çoğunlukla Türk hukuku uygulanır.

Yabancı Uyruklu Eşten Anlaşmalı Boşanma

Yabancı uyruklu eşle anlaşmalı boşanma mümkündür ve uygulanacak hukuk Türk hukuku ise en hızlı yoldur. Anlaşmalı boşanma için aranan koşullar şunlardır:

• Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması,
• Tarafların boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu üzerinde anlaşması (protokol),
• Hâkimin tarafları bizzat dinleyip iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi.

Yurtdışında bulunan eş için vekâletname ile süreç yürütülebilir; ancak hâkimin tarafları bizzat dinleme kuralı nedeniyle anlaşmalı boşanmada bu husus dosyaya göre değerlendirilir. Protokolün eksiksiz hazırlanması, ileride nafaka veya mal paylaşımı uyuşmazlığı doğmaması için kritiktir.

Yabancı Uyruklu Eşten Boşanma Mal Paylaşımı

MÖHUK m.15 uyarınca;

(1) Evlilik malları hakkında eşler evlenme anındaki mutad mesken veya millî hukuklarından birini açık olarak seçebilirler; böyle bir seçimin yapılmamış olması hâlinde evlilik malları hakkında eşlerin evlenme anındaki müşterek milli hukuku, bulunmaması halinde evlenme anındaki müşterek mutad mesken hukuku, bunun da bulunmaması halinde Türk hukuku uygulanır.

(2) Malların tasfiyesinde, taşınmazlar için bulundukları ülke hukuku uygulanır.

Yabancı uyruklu eşten boşanırken mal paylaşımı nasıl yapılacak? Örnek: Türkiye’de evlenen bir Türk ile bir Rus vatandaşı için mal paylaşımı Türk hukukuna göre yapılır. Çiftin hem Türkiye’de hem Almanya’da taşınmazı varsa, Türkiye’deki taşınmaza Türk, Almanya’dakine Alman hukuku uygulanır.

Yabancı Uyruklu Eş Nafaka Alabilir mi?

Yabancı eşe nafaka verilir mi? Evet; yabancı uyruklu eş de nafaka talep edebilir. Boşanmış eşler arasındaki nafakaya MÖHUK m.14/2 uyarınca boşanmaya uygulanan hukuk (müşterek millî → mutad mesken → Türk hukuku) uygulanır. Nafaka türleri ve uygulamadaki yeri şöyledir:

• Tedbir nafakası: Dava sürerken hükmedilir; geçici tedbir niteliğinde olduğundan doğrudan Türk hukuku uygulanır.
• Yoksulluk nafakası: Boşanmayla yoksulluğa düşecek eş lehine; eşin yabancı olması talebe engel değildir.
• İştirak nafakası: Velayeti almayan eşin çocuğun bakım giderlerine katkısıdır; çocuğun yararına bağlıdır.

Yabancı Uyruklu Anneye Velayet Verilir mi?

Çocuğun velayeti yabancı anneye verilir mi? Boşanmada istenilen velayet veya tek başına açılan velayet davasında çıkacak olan sosyal inceleme raporları çocuğun hangi eşe verileceği hususunda son derece önemlidir. Çocuğun fizyolojik ve psikolojik gelişimi açısından hangi eş daha iyi olacaksa velayet o eşe verilecektir. Yabancı uyruklu eşe de velayet verilebilir.

Yabancı Anne veya Babaya Velayet Verilir mi? (MÖHUK m.14/3)

Velayet, ebeveynin yabancı olmasına göre değil, çocuğun üstün yararına göre belirlenir; bu nedenle velayet yabancı uyruklu anneye de babaya da verilebilir. Uygulanacak hukuk m.14/3 uyarınca boşanmaya uygulanan hukuktur. Hâkim kararını verirken sosyal inceleme raporunu, çocuğun yaşını, her iki ebeveynle ilişkisini ve maddi-manevi menfaatini değerlendirir.

Yabancı eşle velayette en sık endişe edilen konu, çocuğun yurtdışına çıkarılmasıdır. Bu riske karşı mahkemeden çocuğun yurtdışına çıkışının izne bağlanması veya tedbir konulması talep edilebilir. Şartları varsa ortak velayet de gündeme gelebilir.

Yabancı Anadan Evlilik Dışı Doğan Çocuğun Velayeti

Türkiye'de Oturan Yabancıların Nüfus Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmeliği m.13/1 göre,  Yabancılar kütüğünde kayıtlı ana ile Türk vatandaşı babadan evlilik dışında doğan çocuk, yabancılar kütüğüne annenin bildireceği baba adı ile yazılır. Çocuk ile anası arasında yabancı kimlik numaraları ile bağ kurulur.  Ana ve babanın evlenmesi veya baba tarafından tanınması ya da mahkeme kararıyla babalığa hükmedilmesi halinde; çocuğun yabancılar kütüğündeki kaydı kapatılır. Çocuğun kaydı babasının kayıtlı bulunduğu haneye nüfus mevzuatı uyarınca tescil edilerek Türkiye Cumhuriyeti  kimlik numarası verilir. Çocuğun kapatılan kaydı ile baba hanesindeki kaydı arasında bağ kurulur.

Hangi Konuda Hangi Hukuk Uygulanır? (Özet Tablo)

Yetkili Mahkeme ve Gerekli Belgeler

Görevli mahkeme aile mahkemesi; yetkili mahkeme eşlerden birinin yerleşim yeri ya da son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK m.168). Yurtdışı ve milletlerarası yetki ayrıntıları için genel boşanma rehberimize bakabilirsiniz. Tipik belgeler:

• Pasaport / kimlik ve varsa ikamet izni belgesi,
• Evlilik belgesi ve nüfus/medeni hâl kaydı,
• Yabancı belgeler için yeminli tercüme ve gerekiyorsa apostil,
• Anlaşmalı boşanmada protokol; çekişmelide deliller.

Sıkça Sorulan Sorular

Yabancı uyruklu eş nafaka alabilir mi?

Evet. Yabancı uyruklu eş de yoksulluk ve tedbir nafakası talep edebilir; boşanmış eşler arası nafakaya MÖHUK m.14/2 uyarınca boşanmaya uygulanan hukuk (müşterek millî, yoksa mutad mesken, yoksa Türk hukuku) uygulanır. Dava sürerken hükmedilen tedbir nafakasında ise doğrudan Türk hukuku uygulanır.

Yabancı uyruklu anneye velayet verilir mi?

Evet, verilebilir. Velayet ebeveynin uyruğuna göre değil çocuğun üstün yararına göre belirlenir (MÖHUK m.14/3). Hâkim, sosyal inceleme raporunu, çocuğun yaşını ve ebeveynlerle ilişkisini değerlendirir. Çocuğun yurtdışına çıkarılması riskine karşı mahkemeden tedbir istenebilir.

Yabancı eşle mal paylaşımı nasıl yapılır?

Mal paylaşımına MÖHUK m.15 uygulanır. Eşler evlenme anındaki mutad mesken veya millî hukuklarından birini seçmişse o hukuk; seçim yoksa evlenme anındaki müşterek millî, yoksa mutad mesken, o da yoksa Türk hukuku uygulanır. Taşınmazların tasfiyesinde bulundukları ülke hukuku geçerlidir.

Yabancı uyruklu eşle anlaşmalı boşanabilir miyim?

Evet. Evlilik en az bir yıl sürmüşse, taraflar mali sonuçlar ve çocukların durumunda anlaşıp protokol hazırlamışsa ve hâkim tarafları bizzat dinleyip iradelerine kanaat getirmişse anlaşmalı boşanma mümkündür. Yurtdışındaki eş için vekâletname ile süreç kolaylaşabilir.

Yabancı eşle boşanmada hangi ülkenin hukuku uygulanır?

Boşanmada önce eşlerin müşterek millî hukuku, yoksa müşterek mutad mesken hukuku, bunlar da yoksa Türk hukuku uygulanır (MÖHUK m.14/1). Nafaka ve velayet aynı sıraya tabidir; mal rejimi ise m.15’e göre belirlenir.

Yurtdışındaki yabancı eşim gelmeden boşanabilir miyim?

Çoğu durumda evet; vekâletname veren eş davayı avukatı aracılığıyla yürütebilir. Ancak davalı eşe yurtdışı tebligat yapılması zorunlu olduğundan süreç uzayabilir; anlaşmalı boşanmada hâkimin bizzat dinleme kuralı dosyaya göre değerlendirilir.

Yabancı anneden evlilik dışı doğan çocuğun durumu ne olur?

Çocuk önce annenin bildireceği baba adıyla yabancılar kütüğüne yazılır. Ana-babanın evlenmesi, babanın tanıması veya babalığa hükmedilmesi hâlinde çocuğun kaydı baba hanesine tescil edilir ve T.C. kimlik numarası verilir.

Yabancı Uyruklu Boşanma, Mal paylaşımı, Nafaka ve Velayet Davalarında Hukuki Destek

Yabancı uyruklu eşten boşanmada mal paylaşımı, nafaka ve velayet; doğru hukukun belirlenmesi ve özellikle mal rejiminin (MÖHUK m.15) doğru saptanması bakımından dikkat gerektirir. Yanlış hukukun esas alınması veya protokol eksikliği, ciddi hak kayıplarına yol açabilir. Öner Hukuk ve Danışmanlık olarak Bakırköy / İstanbul’daki büromuzdan, Türkiye genelinde yabancı uyruklu eşle boşanma, mal paylaşımı, nafaka ve velayet süreçlerinde dosyanızı değerlendiriyoruz. Evlilik tarihiniz, mal varlığınız ve çocuğunuza ilişkin bilgilerle iletişim sayfamız üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

Hukuki Uyarı; İşbu içerik genel bilgilendirme amaçlı olup, somut olayın özellikleri ve güncel mevzuat değişiklikleri uyarınca farklı sonuçlar doğabilir. Belirli bir uyuşmazlık veya hukuki süreç için profesyonel avukatlık hizmeti almanız önerilir.