Ödenmeyen nafaka, mahkeme kararına dayanılarak icra takibiyle tahsil edilir. İştirak nafakası ve yoksulluk nafakası boşanma ilamına dayandığından ilamlı icra takibiyle, yargılama sırasında ara kararla verilen tedbir nafakası ise ilamsız icra takibiyle istenir. İştirak nafakasının icraya konulabilmesi için boşanma hükmünün kesinleşmiş olması gerekir; nafaka bölümünün ayrıca kesinleşmesi gerekmez. Bu yazıda nafaka icra takibinin nasıl açıldığını, takip talebine ne yazıldığını, devam eden ayların nasıl istendiğini ve sürecin nasıl işlediğini anlatıyoruz.
İştirak Nafakası İçin İcra Takibi
İştirak nafakası, müşterek çocuğun eğitim ve bakım giderleri için, çocuklar yararına kullanılmak üzere çocuğun velayetini alan eşe verilir. İştirak nafakası henüz 18 yaşından küçük (ergin olmayan) çocuklar için ödendiği için ödemenin velayet hakkına sahip eşe ödenmesi gerekir. Ancak bu ödemeler çocukların bakım ve eğitim giderleri için verilmektedir. Dolayısıyla iştirak nafakası ödemeyen eşe karşı icra takip işlemi başlatılır.
Aşağıda anlatılan süreç, takip yolu ve kesinleşme şartındaki farklar dışında yoksulluk nafakası ve tedbir nafakası için de geçerlidir.
Nafaka İcra Takibi Nasıl Yapılır?
İştirak nafakası için icra takibi nasıl başlatılır? İştirak nafakası, bir mahkeme ilamına dayandığından ilamlı icra takibiyle tahsil edilir; alacaklı, ilamı ekleyerek İcra Müdürlüğünde takip talebi doldurur. İlamlı takipte borçluya icra emri tebliğ edilir ve 7 günlük süre verilir (İİK m. 32). Süreç şu adımlarla işler:
- Takip talebi: İlam (mahkeme kararı) ve gerekli belgelerle İcra Müdürlüğünde ilamlı takip açılır; nafaka türü, tutar ve faiz belirtilir.
- İcra emri: Borçluya 7 günlük ödeme süresini içeren icra emri tebliğ edilir.
- Kesinleşme: 7 gün içinde ödeme yapılmaz veya icranın geri bırakılması istenmezse takip kesinleşir.
- Haciz: Borçlunun maaşı, taşınır ve taşınmaz malları üzerine haciz uygulanır.
- Tazyik hapsi şikayeti: Cari nafaka hâlâ ödenmiyorsa İcra Ceza Mahkemesinde tazyik hapsi talep edilir.
Konusu nafaka alacağı olan ilamlarda, nafaka borçlusu tarafından nafaka alacaklısına belli bir miktar paranın ödenmesine hükmedilir. İştirak nafakası vadesinde ödenmezse öncelikle icra işlemleri başlatılır. İcra emrinin tebliğinden itibaren 7 (yedi) gün içerisinde nafaka borcu ödenmelidir. Nafaka icra dosyasına ödenmezse, alacaklı haciz talep edebilecektir.
Uygulama notu: İlama dayanan takip her icra dairesinden istenebilir (İİK m. 34); bu nedenle takip alacaklının yerleşim yeri icra dairesinde de başlatılabilir. Bu, mağdur veliye pratik kolaylık sağlar.
İştirak Nafakası İcra Takibi İlamlı mı?
İlamlı icra takibi, bir mahkeme kararının gereğinin yerine getirilmesi için başvurulan takip yoludur. İlamlı icra takibinde, mahkemeden lehine ilam alan kişi, icra dairesine başvurarak ve ilama dayalı olarak hakkının alınmasını talep eder.
İştirak nafakası yargılama bittiğinde dava sonrası için hükmedilen nafakadır. İştirak Nafakası İlamlı İcra Takibi, iştirak nafaka borçlusu, nafaka borcunu zamanında ödemez ise nafaka borçlusu aleyhine ilamlı icra takibine başvurulabilir.
Yargılama sırasında ara kararla verilen tedbir nafakası ise ilam niteliğinde değildir; ilamlı takibe konu edilemez, genel haciz yoluyla (ilamsız) takip edilir ve borçluya icra emri değil ödeme emri gönderilir (Yargıtay 12. HD, 18.02.2019, E. 2018/5604, K. 2019/2342). Nafaka türlerine göre takip yolunu gösteren tablo birikmiş nafaka yazımızda yer almaktadır.
İştirak Nafakası Kesinleşmeden İcraya Konulabilir mi?
İştirak nafakası kesinleşmeden icraya konulabilir mi? Kural olarak aile hukukuna ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemez (HMK m. 350, 367). Boşanma davası ile birlikte talep edilmiş ve boşanmaya bağlı olarak hükmedilen iştirak nafakası, boşanma hükmü kesinleşmeden önce ilamlı icra takibine konu edilemez. Zira bu nafaka, boşanma kararının kesinleşmesi ile birlikte başlar.
Burada aranan, boşanma hükmünün kesinleşmesidir. Boşanma hükmü kesinleşmişse, kararın nafaka bölümü henüz kesinleşmemiş olsa bile iştirak nafakası icraya konulabilir: Yargıtay’a göre boşanma hükmü kesinleşmiş ise eklerin (yoksulluk nafakası, iştirak nafakası, maddi ve manevi tazminat) infaz edilmesi için kararın ekler yönünden de kesinleşmesi gerekmez (Yargıtay 12. HD, 14.01.2019, E. 2018/4967, K. 2019/43). Örneğin taraflar boşanmayı temyiz etmemiş, yalnızca nafaka miktarını temyiz etmişse, boşanma bölümünün kesinleştiği tarihten itibaren iştirak nafakası için takip yapılabilir.
Tedbir nafakası bu kuralın dışındadır: boşanma davası görülürken geçici bir önlem olarak hükmedilen tedbir nafakası kararı kesinleşmeksizin icraya konulabilir. Nihai kararda (ilamda) hükmedilen tedbir nafakasının tahsili için de ilamın kesinleşmesi gerekmez (Yargıtay 12. HD, 19.02.2019, E. 2018/5511, K. 2019/2433).
| Nafaka | Kesinleşmeden icraya konulabilir mi? |
|---|---|
| İştirak nafakası (boşanma kararıyla birlikte) | Boşanma hükmü kesinleşmeden hayır; boşanma hükmü kesinleşmişse nafaka bölümü kesinleşmese de evet |
| Yoksulluk nafakası (boşanma kararıyla birlikte) | Boşanma hükmü kesinleşmeden hayır; boşanma hükmü kesinleşmişse nafaka bölümü kesinleşmese de evet |
| Tedbir nafakası (ara kararla) | Evet; ilamsız takiple |
| Tedbir nafakası (ilamda hükmedilmişse) | Evet; ilamlı takiple |
Nafaka İcra Takibi Takip Talebi Örneği
Takip talebi, icra dairesine verilen matbu bir formdur. Nafaka takibinde belirleyici olan, formun alacak ve talep bölümlerine ne yazıldığıdır. Aşağıdaki örnek iştirak nafakası için ilamlı takibe göre hazırlanmıştır; tutarlar, tarihler ve dosya numaraları her dosyada ilama göre yazılmalıdır.
ALACAKLI: Ad Soyad (velayet hakkı kendisine verilen eş), T.C. Kimlik No, Adres
BORÇLU: Ad Soyad, T.C. Kimlik No, Adres
TAKİBİN DAYANAĞI: … Aile Mahkemesi’nin …/…/… tarihli, …/… Esas, …/… Karar sayılı ilamı (boşanma hükmünün kesinleşme tarihi: …/…/…)
ALACAĞIN TUTARI:
1) …/…/… ile …/…/… tarihleri arasında ödenmeyen … aylık birikmiş iştirak nafakası: … TL
2) Her ayın nafakası için muaccel olduğu tarihten takip tarihine kadar işlemiş yasal faiz: … TL
3) İlamda hükmedilen yargılama gideri ve vekâlet ücreti (varsa): … TL
TALEP: Yukarıda yazılı alacağın takip tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte; ayrıca takip tarihinden itibaren her ay işleyecek aylık … TL iştirak nafakasının ilamdaki artış koşullarıyla birlikte tahsili.
TAKİP YOLU: İlamların icrası yoluyla (ilamlı) takip.
İlamlı takipte borçluya icra emri (Örnek No: 4-5), ara karara dayanan tedbir nafakası takibinde ise ödeme emri (Örnek No: 7) gönderilir. Birikmiş tutarın ve faizin nasıl hesaplanacağı için birikmiş nafaka yazımıza bakabilirsiniz. İştirak nafakası icra takibi örneği için ofisimizle iletişime geçebilirsiniz.
Devam Eden Aylara İlişkin Nafaka İcra takibi
Devam eden aylara ilişkin nafaka için de ilamlı icra takibi başlatılabilir: takip yalnızca geçmişte ödenmeyen ayları değil, takipten sonra her ay işleyecek nafakayı da kapsayabilir. Nafaka her ay düzenli olarak ödenmesi gereken bir borçtur. Nafaka alacakları için icra takibi yapılması halinde, her ay işleyen nafaka miktarı kadar borçlunun malvarlığı üzerine haciz işlemi yapılabilir. Devam eden aylara ilişkin nafaka borçları genellikle, borçlunun maaşına haciz konması suretiyle aylık olarak tahsil edilmektedir.
Takip talebine nasıl yazılır? Devam eden ayların aynı dosyadan tahsil edilebilmesi için takip talebinde açıkça istenmesi gerekir. Örneğin: “… TL birikmiş nafaka alacağının işlemiş faiziyle birlikte ve takip tarihinden itibaren her ay işleyecek aylık … TL nafakanın tahsili.” Yargıtay, alacaklının takip talebinde işleyecek aylık nafaka yönünden de talepte bulunmasını usul ve yasaya uygun bulmaktadır (Yargıtay 12. HD, 20.03.2024, E. 2023/5314, K. 2024/2697).
Neden önemli? Tazyik hapsi yalnızca icra emrinin tebliğinden sonra işleyen nafakanın ödenmemesine bağlanmıştır. Yargıtay, icra emrinde birikmiş nafakanın yanında işleyecek aylık nafakanın da istenmiş olmasını, tebliğden sonra herhangi bir ayın nafakası ödenmediğinde bu şartın gerçekleşmesi için yeterli görmüştür (Yargıtay 19. CD, 10.09.2015, E. 2015/8927, K. 2015/4168).
Birikmiş Nafaka ile Cari Nafaka Farkı
Cari nafaka, takipten sonra her ay yeniden doğan güncel nafakadır ve tazyik hapsine konu olabilir; birikmiş nafaka ise geçmişe ait, adi alacak niteliğindeki borçtur ve yalnızca haciz yoluyla tahsil edilir. Bu ayrım uygulamada belirleyicidir: birikmiş nafaka için İcra Ceza Mahkemesinde tazyik hapsi istenemez; bunun için ilamlı takip ve haciz işletilir. Tazyik hapsi talebi ise işleyen cari nafakanın ödenmemesine dayanmalıdır. Bu nedenle dilekçeler hazırlanırken cari ve birikmiş kalemler ayrıştırılmalı, tazyik talebi cari nafakaya yönlendirilmelidir.
| Ölçüt | Cari (işleyen) nafaka | Birikmiş nafaka |
|---|---|---|
| Nitelik | Her ay yeniden doğar | Geçmiş, adi alacak |
| Tazyik hapsi | İstenebilir | İstenemez |
| Tahsil yolu | Haciz + tazyik hapsi | Yalnızca haciz |
| Maaş haczi | Aylık nafakanın tamamı kesilir | Kalan maaşın dörtte biri oranında kesilir |
| Zamanaşımı | Her ayın nafakası için 10 yıl; ödenmeyen ay zamanla birikmiş nafakaya dönüşür | Takip tarihinden geriye doğru 10 yıl |
Birikmiş iştirak nafakasının hesabı, faizi ve zamanaşımı için birikmiş nafaka yazımıza bakabilirsiniz.
İştirak Nafakası İcra Takibine İtiraz
İlamlı icrada borçlunun itirazı takibi kural olarak durdurmaz; borçlu yalnızca İİK m. 33 kapsamında belgeyle “icranın geri bırakılması”nı isteyebilir. Borçlu; borcu ödediğini (itfa), alacaklının ek süre verdiğini (imhal) veya zamanaşımını, İİK m. 33’te sayılan resmî/imzası ikrar edilmiş belgelerden biriyle ispat ederse, icra emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde İcra (Hukuk) Mahkemesinden icranın geri bırakılması kararı alabilir. Sözlü itiraz veya belgesiz beyan takibi durdurmaz. Bu nedenle borçlu tarafın elindeki ödeme belgelerini süresinde sunması kritiktir.
Nafaka İcra takibi Ne Kadar Sürer?
İlk olarak borçluya icra emri (ara karara dayanan tedbir nafakası takibinde ödeme emri) tebliğ edilmektedir. Bu tebligatın yapılması, daireye ve borçluya göre değişmekle birlikte, 2 (iki) hafta ile 2 (iki) ay arasında değişkenlik göstermektedir. Tebliğden sonra borçlunun borcu ödemesi için 7 (yedi) günlük süre işler. Bu 7 (yedi) gün içinde ödeme yapılmaz ve icranın geri bırakılması kararı getirilmezse takip kesinleşir ve icra işlemleri kısa süre içerisinde yapılır.
İştirak nafakası açısından ilamlı icra takibi söz konusu olduğundan borçlu, ilamsız takipteki gibi itiraz ederek takibi durduramaz; ancak icra mahkemesinden icranın geri bırakılmasını isteyebilir ve bu başvuru icra işlemini kendiliğinden durdurmaz. Dolayısıyla iştirak nafaka icra takibi ne kadar sürer sorusuna cevap vermek gerekirse, somut olay açısından değişkenlik göstermekte olup ortalama 2 (iki) aydan 6 (altı) aya kadar sürmektedir.
Maaş Haczi ve Nafakanın Haciz Önceliği
Nafaka alacakları imtiyazlıdır: borçlunun maaşından kesinti yapılırken nafaka önceliklidir ve diğer borçlara uygulanan dörtte bir sınırı, cari nafaka için aynı şekilde işlemez. İşleyen aylık nafakanın tamamı maaştan kesilir; birikmiş nafaka için ise kalan maaştan dörtte bir oranında kesinti yapılır (Yargıtay 12. HD, 12.12.2018, E. 2018/12890, K. 2018/13345). Emekli maaşı da nafaka borcu için haczedilebilir (5510 sayılı Kanun m. 93).
Sıra cetvelindeki öncelik ise sınırlıdır: haciz talebinden önceki son bir yıl içinde tahakkuk eden nafaka alacakları birinci sırada yer alır (İİK m. 140, 206); daha eski birikmiş nafaka bu önceliğe sahip değildir; rehinli malın satış bedelinde ise rehinli alacaklar önce gelir. Ayrıntısı birikmiş nafaka yazımızdaki haciz ve sıra cetveli bölümlerindedir. Devam eden aylara ilişkin nafaka, çoğunlukla borçlunun maaşına konulan haciz yoluyla düzenli olarak tahsil edilir. Bu öncelik, çocuğun korunması amacının bir sonucudur ve uygulamada tahsilatı hızlandırır.
İştirak Nafakası İcra Takibi Alacaklı
Mahkeme kararı ile hükme bağlanan iştirak nafakasının ödenmemesi durumunda iştirak nafakası alacaklısı tarafından ilamlı icra takibi başlatılabilir. Takibi, çocuğun velayeti kendisine verilen eş yapar. Nafaka yükümlüsünün taşınır ve taşınmaz malları ile maaşına haciz konulabilir ve takipten sonuç alınamaması durumunda nafaka yükümlüsünün 3 (üç) aya kadar tazyik hapsi ile cezalandırılması için şikayette bulunulabilir (İİK m. 344).
Çocuk 18 yaşını doldurduktan sonra: İştirak nafakası çocuğun ergin olmasıyla sona erer. Ancak o tarihe kadar ödenmeyerek biriken nafakayı, velayet hakkı kendisine verilmiş olan eş çocuk ergin olduktan sonra da takibe koyarak isteyebilir (Yargıtay 12. HD, 18.10.2018, E. 2018/4283, K. 2018/10158).
İştirak Nafakası Zamanaşımı İcra Takibi
İştirak nafakasına ilişkin mahkeme hükmü zamanaşımına uğramaz; zamanaşımına uğrayan, takip tarihinden geriye doğru on yıldan eski aylardır. Borçlu zamanaşımı def’ini öne sürerse yalnızca geriye dönük on yılın nafakası tahsil edilebilir (Yargıtay 12. HD, 23.09.2019, E. 2019/9724, K. 2019/13231). Sürenin nasıl işlediği, takip açıldıktan sonraki zamanaşımı ve zamanaşımının nasıl ileri sürüleceği için birikmiş nafaka yazımıza bakabilirsiniz.
İştirak Nafakası Tazyik Hapsi
Nafaka kararının gereğini yerine getirmeyen borçluya, alacaklının şikayeti üzerine İcra Ceza Mahkemesi üç aya kadar tazyik hapsi verebilir (İİK m. 344). Tazyik hapsi yalnızca icra emrinin tebliğinden sonra işleyen (cari) nafaka için istenebilir; sadece geçmiş döneme ait birikmiş nafaka için şartları oluşmaz. Şikayet, ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren 3 ay ve her hâlde 1 yıl içinde yapılmalıdır (İİK m. 347). Tazyik hapsi ertelenemez ve paraya çevrilemez; ancak borçlu nafakayı öder, alacaklı şikayetinden vazgeçer veya borç itfa edilirse ceza düşer.
Şikayetin nereye yapılacağı, şartları, süresinin ne zaman başladığı ve örnek şikayet dilekçesi için nafakanın ödenmemesi yazımıza bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
1. İştirak nafakası ödenmezse ne olur?
Ödenmeyen iştirak nafakası için ilamlı icra takibi başlatılır; borçlunun maaşı ve malları haczedilebilir. Cari nafaka hâlâ ödenmiyorsa, alacaklının şikayeti üzerine İcra Ceza Mahkemesi İİK m. 344 uyarınca üç aya kadar tazyik hapsine karar verebilir.
2. İştirak nafakası kesinleşmeden icraya konulabilir mi?
Boşanma hükmü kesinleşmeden konulamaz. Boşanma hükmü kesinleşmişse, kararın nafaka bölümü henüz kesinleşmemiş olsa da iştirak nafakası icraya konulabilir. Yargılama sürerken hükmedilen tedbir nafakası ise kesinleşme beklenmeksizin takip edilebilir.
3. Takip talebine devam eden aylar nasıl yazılır?
Takip talebinde birikmiş nafakanın yanında “takip tarihinden itibaren her ay işleyecek aylık nafakanın da tahsili” açıkça istenir. Böylece hem geçmiş dönem hem de işleyen aylar aynı dosyadan tahsil edilir.
4. Nafaka icra takibi hangi icra dairesinde açılır?
İlama dayanan nafaka takibi Türkiye’deki herhangi bir icra dairesinde açılabilir (İİK m. 34). Ara karara dayanan tedbir nafakası takibinde ise kural olarak borçlunun yerleşim yerindeki icra dairesi yetkilidir.
5. Tazyik hapsi için şikayet süresi ne kadar?
Şikayet, nafakanın ödenmediğinin öğrenildiği tarihten itibaren 3 ay ve her hâlde 1 yıl içinde yapılmalıdır. Bu süre her ihlal (her ödenmeyen ay) için ayrı işler; bu nedenle en fazla geriye dönük üç aylık dönem için tazyik hapsi istenebilir.
6. Birikmiş nafaka için tazyik hapsi istenebilir mi?
Hayır. Tazyik hapsi yalnızca takip sonrası işleyen cari nafaka için uygulanır. Geçmişe ait birikmiş nafaka adi alacak niteliğindedir; bunun için İcra Ceza Mahkemesine şikayet edilemez, yalnızca ilamlı takip ve haciz yoluyla tahsil edilir.
7. Tazyik hapsi yatınca nafaka borcu siler mi?
Hayır. Tazyik hapsi borcu silmez; borç, faiz ve icra masraflarıyla icra dosyasında devam eder. Hapis, ödemeye zorlama amacı taşır; borçlu öderse veya alacaklı feragat ederse ceza düşer ve infaza başlanmışsa borçlu tahliye edilir.
8. İlamlı icrada borçlunun itirazı takibi durdurur mu?
Hayır. İlamlı icrada itiraz kural olarak takibi durdurmaz. Borçlu yalnızca İİK m. 33 kapsamında ödeme, ek süre veya zamanaşımını belgeyle ispat ederek, 7 gün içinde icra mahkemesinden icranın geri bırakılmasını isteyebilir.
9. Nafaka borcunda maaşın ne kadarı haczedilir?
İşleyen (cari) nafakanın tamamı maaştan kesilir; diğer borçlardaki dörtte bir sınırı cari nafaka için uygulanmaz. Birikmiş nafaka için kalan maaştan dörtte bir oranında kesinti yapılır. Sıra cetvelinde ise yalnızca son bir yıl içinde tahakkuk eden nafaka alacakları birinci sırada yer alır.
Nafaka İcra Takibi Hukuki Destek
Nafaka tahsilinde başarı, doğru yolu (haciz / tazyik hapsi) doğru nafaka kalemine yöneltmekten ve süreleri kaçırmamaktan geçer; özellikle cari/birikmiş ayrımı ve İİK 347’deki şikayet süresi belirleyicidir. İcra takibinin kurulması, icra emri, haciz ve tazyik hapsi şikayeti teknik bir süreçtir. Bakırköy ve İstanbul çevresinde nafaka tahsili uyuşmazlıklarında, hak kaybı yaşanmaması için sürecin bir avukat nezaretinde yürütülmesi önerilir. Öner Hukuk ve Danışmanlık olarak somut dosyanız için değerlendirme sunabiliriz.
Hukuki Uyarı; İşbu içerik genel bilgilendirme amaçlı olup, somut olayın özellikleri ve güncel mevzuat değişiklikleri uyarınca farklı sonuçlar doğabilir. Belirli bir uyuşmazlık veya hukuki süreç için profesyonel avukatlık hizmeti almanız önerilir.