Araç Değer Kaybı Davası | 2026 Yeni Sistem

Trafik kazasında kusursuz veya az kusurlu olan araç sahibi, aracı kusursuzca onarılmış olsa dahi ikinci el piyasasında oluşan değer düşüşünü kusurlu tarafın zorunlu trafik sigortasından talep edebilir. 2026 itibarıyla bu hesap, Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararları sonrasında eski "Genel Şartlar formülü" yerine gerçek zarar (piyasa rayiç farkı) ilkesine dayanır. Üstelik 1 Temmuz 2026'da tüm Türkiye'de yürürlüğe giren yeni eksper sistemi (EKSİST) ile değer kaybı, hasar tespitiyle birlikte eksper tarafından hesaplanacak ve hasar ödemesiyle birlikte ödenecektir. Bu rehber; hukuki dayanağı, yeni sistemi, güncel hesaplama yöntemini, adım adım başvuruyu, Sigorta Tahkim Komisyonu sürecini ve 2026 parasal sınırlarını açıklar.

Araç Değer Kaybını Kim Talep Edebilir?

Kazada %100 kusurlu olmayan araç maliki değer kaybı talep edebilir. %25 kusurlu taraf bile, kusuru oranında indirimle değer kaybını alabilir. Talep; kusurlu aracın sürücüsü, işleteni, maliki ve zorunlu trafik sigortacısına müştereken ve müteselsilen yöneltilebilir; uygulamada öncelik, poliçe limiti içinde sigorta şirketidir. Sigorta Tahkim Komisyonu'na ise yalnızca kusurlu aracın trafik sigortacısı aleyhine başvurulabilir.

2026 Değer Kaybı Hasar Ödemesiyle Birlikte Ödenecek (EKSİST)

12 Şubat 2026 tarihli ve 33166 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği ve SEDDK'nın 31/03/2026 tarihli Uygulama Genelgesi (2026/7) ile değer kaybı süreçlerinde köklü bir değişiklik yapılmıştır. Yeni sistem 1 Nisan 2026'da Ordu ve Bursa'da pilot olarak başlamış olup 1 Temmuz 2026 itibarıyla tüm Türkiye'de uygulanacaktır.

Sistemin özü şudur: Eksper Atama ve Takip Sistemi (EKSİST) üzerinden otomatik ve sıralı olarak atanan eksper, araçtaki fiziki hasarı tespit ederken aynı raporda aracın değer kaybını da hesaplar. Değer kaybı tutarı hasar dosyasına eklenir ve hasar ödemesiyle birlikte araç sahibine ödenir. Örneğin 100.000 TL'lik hasar ödemesinin yanında 30.000 TL'lik değer kaybı da aynı dosya üzerinden tahsil edilir. Böylece değer kaybı için ayrı bir başvuru, komisyoncu veya "hasar danışmanı" aracılığı gerekmez.

Yeni sistemin temel kuralları şöyledir:

• 000 TL'nin üzerindeki hasarlarda eksper görevlendirilmesi zorunludur; altındaki hasarlarda sigorta şirketi ile araç sahibi doğrudan anlaşabilir. Trafik sigortasında eksper ataması, zorunlu olsun olmasın, her hâlde EKSİST üzerinden sıralı yapılır.
• Sigorta şirketi, belgelerin tamamlanmasından itibaren 1 iş günü içinde eksper atamak zorundadır; atamazsa sigortalı veya menfaat sahibi, SBM üzerinden e-Devlet girişiyle eksper atanmasını talep edebilir.
• Hasar tespiti için eksper atanmamış bir dosyada değer kaybı talep edilirse, EKSİST üzerinden sıralı olarak eksper atanır (Genelge 2026/7, m.6/8).
• İlk ekspertiz raporunun ücreti, kim atarsa atasın, sigorta şirketi tarafından ödenir. Vatandaştan vekalet ücreti, komisyon veya hizmet bedeli adı altında bir ödeme alınmaz.
• Süreler: Eksper, aynı il içinde atamayı takip eden ilk iş günü, farklı ilde 2 iş günü içinde ekspertizi yapar; trafik sigortasında rapor, dosyanın tamamlanmasından itibaren 3 iş günü içinde düzenlenir.
• İtiraz mekanizması: Rapora, EKSİST'e giriş bildirimini izleyen 3 iş günü içinde hem araç sahibi hem sigorta şirketi itiraz edebilir; itirazda sıralı sistemle ikinci bir eksper atanır. Uyuşmazlık sürerse taraflardan birinin talebiyle, en az on yıl deneyimli eksperler arasından tesadüfi olarak hakem eksper atanır; hakem eksper 3 iş günü içinde raporunu hazırlar ve bu rapor nihai rapor kabul edilir.

Avukat gözüyle kritik nokta: Yeni sistem, idari/ekspertiz aşamasını düzenler; hak arama yollarını ortadan kaldırmaz. Eksperin hesapladığı değer kaybı gerçek zararın altında kalır, talep reddedilir veya kusur oranı ihtilaflıysa, KTK m.97 kapsamındaki yazılı başvuru sonrası Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurma ve Asliye Ticaret Mahkemesi'nde dava açma hakkı saklıdır. Haberlerde geçen "vekalet ücreti kalkıyor" ifadesi, hukuka aykırı çalışan komisyoncu ve hasar danışmanlarını hedef alır; avukatla temsil hakkını etkilemez.

Araç Değer Kaybı Davası İçin Gerekli Evraklar

Her başvuruda mutlaka bulunması gereken belgeler:

• Kaza Tespit Tutanağı (veya trafik polis/jandarma tutanağı)
• Araç ruhsatı fotokopisi
• Araç sahibinin kimlik fotokopisi
• Ehliyet fotokopisi (sürücülere ait)
• Karşı aracın plaka ve sigorta bilgileri
• Hasar fotoğrafları
• Onarım faturaları / servis kayıtları
• Eksper raporu
• Avukat vekaletnamesi (varsa)

Sigorta Tahkim Komisyonu’na Nasıl Başvurulur? Tahkim Komisyonu Süreci (2026)

5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.30 kapsamında çalışan Komisyon, uyuşmazlığı genellikle 4–6 ayda karara bağlar; kararlar ilam niteliğindedir ve doğrudan icraya konabilir. SEDDK'nın 14/01/2026 tarih ve 1497 sayılı kararı uyarınca 22/01/2026'dan itibaren geçerli parasal sınırlar:

• İtiraz sınırı: 35.000 TL ve üzeri kararlara, tebliğden itibaren 10 gün içinde İtiraz Hakem Heyeti'ne itiraz edilebilir; altındaki kararlar kesindir.
• Zorunlu üç kişilik heyet: 122.000 TL ve üzeri uyuşmazlıkların en az üç kişilik hakem heyetiyle çözümü zorunludur.
• Yargıtay temyizi: 383.000 TL'yi aşan itiraz hakem heyeti kararları temyiz edilebilir; altındakiler kesinleşir.
• Başvuru ücreti (01.01.2026 itibarıyla): En düşük 520 TL (uyuşmazlık 0–8.500 TL); 8.501–17.000 TL için 1.040 TL; 17.001–85.000 TL için 1.560 TL; 85.000 TL üzeri uyuşmazlıklarda uyuşmazlık bedelinin %1,8'i (en az 1.560 TL). Ayrıca KEP durumuna göre 75 TL veya 325 TL tebligat gideri alınır.

Raportör ön incelemesi en fazla 15 gün sürer; hakem kararı en geç 4 ayda verilir (taraf onayıyla uzayabilir); itiraz hakem heyeti en geç 2 ayda karar verir.

Araç Değer Kaybını Talep Edebilme Şartları

• Araçta Değer Kaybı oluşturacak maddi hasarın meydana gelmiş olması,
• Meydana gelen kazada %100 kusurlu bulunmamış olması,
• Kazanın son 2 yıl içerisinde meydana gelmiş olması.

Araç Değer Kaybı Nasıl Hesaplanır?

Hazine Müsteşarlığı Sigortacılık Genel Müdürlüğü’nce 23.09.2010 tarihinde yayınlanan sektör duyurusu ile araç değer kaybı tespitinin kara araçları branşında ruhsat sahibi sigorta eksperlerince yapılabileceği belirtilmiştir.

Araç Değer Kaybı Hesaplamasında Etkili Faktörler

• Aracın marka ve modeli
• Aracın piyasadaki değeri,
• Aracın kilometresi,
• Aracın trafiğe çıkış tarihi
• İşlem gören araç parçası sayısı,
• Değişim yapılan parçanın araçtaki konumu ve önemi,
• Kullanılan yedek parçasının türü,
• Geçmiş hasar durumu ve detayları.

Yukarıda ki şartların tespit edilmesinden sonra, bilirkişi sigorta eksperleri aracın değer kaybının hesaplamasını yaparlar.

Gerekli hesaplamalar yapıldıktan sonra ve değer kaybı raporu alındıktan sonra sigorta şirketine başvuru yapabilirsiniz.

Değer Kaybı Bakımından Sigorta Teminatı Dışında Kalan Durumlar

Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortası Genel Şartları Ek-1’e göre, şu durumların varlığı halinde araç değer kaybı sigorta teminatı kapsamı dışında kalır;

• Ufak bir onarım ile giderilebilecek lastik, hava yastığı, jant, kaporta, plastik aksam, cam, mekanik, elektronik hasarları,
• Aracın ana iskeletinde ve şaside hasar olmaksızın vidalı parçalarda hasar oluşması,
• Aracın kaza anındaki piyasa değerinin %25’ini aşan değer kaybı talepleri,
• Kaza tarihi ile ihbar tarihi arasında aracın mülkiyetinde değişiklik olduysa,
• Çekme ve hurda belgeli araçlar ile ilgili talepler,
• Kısa süreli kiralık araçlar, taksi, dolmuş gibi araçlar ile ilgili talepler.

Kasko Sigortası Araç Değer Kaybını Karşılar mı? Normal şartlarda, kazadan dolayı araç değer kaybı yaşanması halinde zorunlu trafik sigortası devreye girmektedir. Ancak kazaya karışan araç bir tane olmayabilir ve kazaya sebep olan farklı şahısların da aracında değer kaybı olmuş olabilir. Böyle bir durumda trafik sigortası, kazada hiçbir suçu olmayan ya da suç oranı en az bir kişinin değer kaybını karşılar.

Kasko poliçelerinde onarımdan kaynaklanan araç değer kayıplarını teminat altına alınmadığından kasko sigortasından bunun karşılanması istenemez. Ancak bazı sigorta şirketleri kasko sigortası kapsamında araç değer kaybı teminatına yer verebilmektedir.

Ekspertiz Ücreti Sigortadan Alınabilir mi? 

Yapılan masraflardan olan ekspertiz ücreti de sigorta şirketinden alınabilmektedir. Sigortacı, sigorta ettiren, sigortalı ve lehtar tarafından, rizikonun, tazminatın veya bedel ödeme borcunun kapsamının belirlenmesi amacıyla yapılan makul giderleri, bunlar faydasız kalmış olsalar bile ödemek zorundadır.

Değer Kaybı Davasında Görevli Mahkeme ve Arabuluculuk

• Görevli mahkeme: Sigorta şirketine karşı açılan değer kaybı davası ticari dava olduğundan Asliye Ticaret Mahkemesi görevlidir (bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi, ticaret mahkemesi sıfatıyla bakar). Yalnızca sürücü/işleten/malike karşı açılırsa Asliye Hukuk görevli olabilir.
• Yetkili mahkeme (HMK m.16): Kazanın olduğu yer, davalının/sigortacının merkez veya şube yeri ya da zarar görenin yerleşim yeri.
• Arabuluculuk: Sigorta şirketine karşı açılacak ticari nitelikli davalarda dava şartı arabuluculuk zorunludur (TTK m.5/A). Sigorta Tahkim Komisyonu yoluna gidilecekse arabuluculuk şartı aranmaz.
• Belirsiz alacak davası: Gerçek tutar bilirkişiyle belirleneceğinden, davalar genellikle HMK m.107 uyarınca belirsiz alacak davası olarak açılır; sembolik bedelle açılıp rapor sonrası talep artırılır.

Değer Kaybı Davası Zamanaşımı

KTK m.109 ve TBK m.72 uyarınca: zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren 2 yıl, her hâlde kaza tarihinden itibaren 10 yıldır. Kaza aynı zamanda cezayı gerektiren bir fiilse (yaralanma/ölüm), Türk Ceza Kanunu'ndaki daha uzun ceza zamanaşımı (örneğin taksirle yaralamada 8 yıl) uygulanır. Sigortaya veya tahkime başvuru zamanaşımını keser; ancak hiçbir işlem yapılmadan 2 yıl geçerse hak ortadan kalkar.

Avukat Ücreti ve Süre

Avukatlık ücreti, müvekkille yapılan sözleşmeye göre (uygulamada sıklıkla başarıya bağlı yüzde olarak) belirlenir; her hâlde yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin altına inemez. Süre bakımından: sigortadan doğrudan ödeme 15 günde mümkün olabilirken, Sigorta Tahkim Komisyonu süreci ortalama 4–6 ay, Asliye Ticaret Mahkemesi davası ise 1–2 yıl sürebilir.

Dolandırıcılığa karşı uyarı: Kaza sonrası sizi arayıp kişisel verilerinizi hukuka aykırı yollarla elde eden "hasar danışmanı" oluşumlara itibar etmeyin; süreci sigorta hukuku alanında çalışan bir avukatla yürütmek hak kaybını önler.

Sıkça Sorulan Sorular

Araç değer kaybı nasıl hesaplanır 2026?

Aracın kaza tarihindeki hasarsız ikinci el rayici ile onarım sonrası ikinci el rayici arasındaki fark, gerçek zarar olarak hesaplanır ve kusur oranı düşülür. Eski Genel Şartlar formülü değil, piyasa araştırmasına dayalı bilirkişi raporu esastır.

Tek taraflı kazada değer kaybı alınır mı?

Kural olarak hayır. Değer kaybı, kusurlu tarafın zorunlu trafik sigortasından karşılandığından, karşı tarafın bulunmadığı tek taraflı kazalarda talep doğmaz.

Aracımı sattım, hâlâ alabilir miyim?

Evet. Değer kaybı hakkı kaza anında doğar ve kaza tarihindeki ruhsat sahibine aittir; aracı sonradan satmak, iki yıllık süre içinde bu hakkı ortadan kaldırmaz.

Kaskodan değer kaybı alınır mı?

Kural olarak hayır. Yalnızca poliçeye özel "değer kaybı teminatı" eklenmişse kendi kaskonuzdan talep mümkündür; aksi hâlde talep karşı tarafın zorunlu trafik sigortasına yöneltilir.

%100 kusurluysam alabilir miyim?

Hayır. Tam kusurlu taraf değer kaybı alamaz; ancak %100'den az kusurluysanız, kusurunuz oranında indirimle talep hakkınız vardır.

165.000 km üzeri araçta değer kaybı alınır mı?

Evet. AYM iptali ve Yargıtay içtihadıyla kilometre sınırı kalkmıştır; piyasa rayiç farkı ispat edilebildiği sürece yüksek kilometreli araçlar için de talep edilebilir.

Değer kaybı parası ne zaman yatar?

Sigorta şirketi, usulüne uygun yazılı başvurudan itibaren 15 gün içinde ödeme yapmakla yükümlüdür; yapmazsa Sigorta Tahkim Komisyonu veya dava yolu açılır.

Başvuru e-Devlet'ten yapılır mı?

Hayır. e-Devlet'ten değer kaybı eksper ataması ve hasar/eksper sorgulaması yapılabilir; ancak başvuru, kusurlu aracın sigorta şirketine yazılı olarak (posta, iadeli taahhütlü, e-posta veya noter aracılığıyla) yapılır. 1 Temmuz 2026 sonrasında ise değer kaybı kural olarak hasar dosyası içinde kendiliğinden hesaplanacaktır.

Yeni Sistem (EKSİST) Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Yeni sistem nedir ve ne zaman başlıyor?

12 Şubat 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği ile kurulan EKSİST (Eksper Atama ve Takip Sistemi), eksper atamalarını dijital ve otomatik hâle getirir. Sistem 1 Nisan 2026'da Ordu ve Bursa'da pilot olarak başladı; 1 Temmuz 2026'dan itibaren tüm Türkiye'de uygulanacak.

Değer kaybı için artık ayrıca başvuru yapmam gerekecek mi?

Kural olarak hayır. Atanan eksper, hasar tespitini yaparken aynı raporda değer kaybını da hesaplar; tutar hasar dosyasına eklenir. Dosyanızda eksper atanmamışsa ve değer kaybı talep ederseniz, EKSİST üzerinden sıralı olarak eksper ataması yapılır.

Değer kaybı ödemesi ne zaman ve nasıl yapılacak?

Değer kaybı, hasar ödemesiyle birlikte, aynı dosya üzerinden ödenir. Örneğin 100.000 TL'lik onarım bedelinin yanında eksperin hesapladığı 30.000 TL'lik değer kaybı da araç sahibine ödenir; iki ayrı süreç yürütülmez.

Eksper ücretini kim ödeyecek?

İlk ekspertiz raporunun ücreti, eksperi kim atamış olursa olsun sigorta şirketi tarafından karşılanır. Araç sahibinden vekalet ücreti, komisyon veya hizmet bedeli adı altında herhangi bir ödeme alınmaz.

40.000 TL sınırı ne anlama geliyor?

40.000 TL'nin üzerindeki hasarlarda eksper görevlendirilmesi zorunludur. Bu tutarın altındaki hasarlarda sigorta şirketi ile araç sahibi doğrudan anlaşabilir; ancak güncel parça ve işçilik maliyetleri düşünüldüğünde hasarların büyük kısmı eksper kapsamına girmektedir.

Eksper nasıl ve ne kadar sürede atanacak?

Atama, EKSİST üzerinden sıralı ve otomatik yapılır; sistem günde dört kez (09.00, 11.00, 13.00, 16.00) atama gerçekleştirir. Sigorta şirketi, belgelerin tamamlanmasından itibaren 1 iş günü içinde atama yapmak zorundadır; yapmazsa araç sahibi SBM üzerinden e-Devlet girişiyle eksper talep edebilir.

Eksper raporu ne kadar sürede hazırlanır?

Eksper, aynı il içindeyse atamayı takip eden ilk iş günü, farklı ildeyse 2 iş günü içinde aracı görür. Trafik sigortasında rapor, dosyanın tamamlanmasından itibaren 3 iş günü içinde düzenlenir. Araç 15 gün içinde ekspertiz için servise bırakılmazsa dosya kapatılır.

Eksperin hesapladığı değer kaybına itiraz edebilir miyim?

Evet. Rapora, bildirimden itibaren 3 iş günü içinde hem araç sahibi hem sigorta şirketi itiraz edebilir; itiraz üzerine sıralı sistemle ikinci bir eksper atanır. Uyuşmazlık devam ederse hakem eksper atanması talep edilebilir.

Hakem eksper kimdir, kararı kesin midir?

Hakem eksper, en az on yıl fiilen eksperlik yapmış kişiler arasından EKSİST üzerinden tesadüfi olarak atanır ve 3 iş günü içinde dosya üzerinden raporunu hazırlar. Bu rapor, ekspertiz aşaması bakımından nihai rapordur; ancak yargı yoluna başvuru hakkını ortadan kaldırmaz.

Eksperin belirlediği tutar düşükse tahkim veya dava açabilir miyim?

Evet. Yeni sistem idari/ekspertiz aşamasını düzenler; hak arama yollarını kapatmaz. Hesaplanan değer kaybı gerçek zararın altındaysa veya talep reddedilirse, KTK m.97 başvurusu sonrasında Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurabilir ya da Asliye Ticaret Mahkemesi'nde dava açabilirsiniz.

Yeni sistemde avukata gerek kalacak mı?

Standart, ihtilafsız dosyalarda süreç büyük ölçüde kendiliğinden işleyecektir. Ancak kusur oranı uyuşmazlıkları, düşük hesaplanan değer kaybı, ret kararları, teminat dışı savunmaları ve tahkim/dava aşamaları hukuki uzmanlık gerektirir; bu noktalarda sigorta hukuku alanında çalışan bir avukattan destek almak hak kaybını önler.

Hasar danışmanlarına veya komisyonculara vekalet vermeli miyim?

Hayır. Yeni düzenlemenin açık amaçlarından biri, kaza sonrası kişisel verilerinize hukuka aykırı yollarla ulaşıp vekalet ve komisyon ücreti talep eden aracı yapıları devre dışı bırakmaktır. Süreç artık sistem üzerinden yürür; hukuki destek gerekiyorsa doğrudan bir avukatla çalışın.

1 Temmuz 2026'dan önceki kazalar için ne olacak?

Yeni sistem öncesi meydana gelen kazalarda mevcut usul geçerlidir: sigorta şirketine yazılı başvuru, 15 günlük bekleme ve ardından tahkim veya dava yolu. Zamanaşımı süresi (2 yıl / her hâlde 10 yıl) içinde olmak kaydıyla geçmiş kazalar için de değer kaybı talep edilebilir.

Yeni sistem kaskoyu da kapsıyor mu?

Eksper atama kuralları kara araçları kasko sigortasında da uygulanır; ancak değer kaybı tazminatı kural olarak karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından karşılanmaya devam eder. Kendi kaskonuzdan değer kaybı, yalnızca poliçenizde özel teminat varsa istenebilir.