Kazanç Kaybı Nedir? Ticari Araç Kazanç Kaybı ve Tazminat Şartları

Kazanç kaybı ne demektir? Kazanç kaybı, özellikle trafik kazalarında ticari araçların onarım süresi boyunca kullanılamaması nedeniyle ortaya çıkan gelir kaybını ifade eder. Taksi, minibüs, servis aracı veya kiralık araç gibi ticari araçların kazaya karışması durumunda araç sahibinin faaliyetini sürdürememesi ciddi maddi zararlara yol açabilir. Bu nedenle hukuk sisteminde kazanç kaybı, kusurlu tarafa karşı talep edilebilen bir tazminat kalemi olarak kabul edilmektedir. Bu yazıda kazanç kaybının ne olduğu, kimden talep edilebileceği, nasıl hesaplandığı ve dava süreci detaylı olarak açıklanmaktadır.

Ticari Araç Kazanç Kaybı Nedir?

Ticari Araç Kazanç Kaybı, bir trafik kazası nedeniyle ticari amaçla kullanılan aracın çalışamaması ve gelir elde edememesi sonucu ortaya çıkan maddi zarardır.

Kısaca; ticari bir araç (taksi, minibüs, kamyon, servis aracı vb.) kaza nedeniyle tamirde kaldığı süre boyunca çalışamazsa, bu süre içinde elde edilemeyen gelir kazanç kaybı olarak adlandırılır.

Ticari Araç Kazanç Kaybı Neyi İfade Eder?

Ticari araçlar gelir elde etmek amacıyla kullanıldığı için, bir kazadan sonra sadece araçta oluşan hasar değil aynı zamanda aracın çalışamadığı süre boyunca oluşan gelir kaybı da zarar olarak kabul edilir.

Örneğin:

• Bir taksi kazaya karışıp 10 gün serviste kalırsa,
• Bu süre boyunca taksi çalışamaz ve günlük kazanç elde edemez.

Bu durumda araç sahibinin 10 günlük gelir kaybı, ticari araç kazanç kaybı olarak talep edilebilir.

Kazanç Kaybı Kimden İstenir?

Kazanç kaybı tazminatı kimden alınır? Kazanç kaybı sigorta poliçeleri kapsamına dahil değildir. Bazı sigorta şirketleri ek prim ödemek şartıyla kazanç kaybını teminat altına alabiliyor. Ticari aracınızın onarım süresi boyunca kullanılamamasından dolayı oluşan kazanç kaybınızı sigorta şirketinden değil, kusurlu olan karşı tarafın araç sahibi veya araç sürücüsünden isteyebilirsiniz.

Kazanç Kaybı Davası

Ticari aracınızın kazanç kaybı nedeniyle dava açabilirsiniz. Ancak ülkemizdeki hukuk sistemi dikkate alındığında yargılamalar uzun sürmektedir. Dava yoluna gidilmeden önce karşı tarafla sulh yoluna gidilebilir. Eğer sulh mümkün değilse o zaman kusurlu tarafa karşı dava açılabilecektir. Ancak unutulmamalıdır ki; söz konusu dava bir ticari dava olduğu için dava yoluna gidilmeden önce arabuluculuğa başvurulması gerekmektedir.

Yukarıda belirttiğimiz gibi kazanç kaybı sigorta şirketinden istenilmemektedir. Araç sürücüsü ve araç sahibine karşı dava açılacaktır. Bu nedenle bu davada görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir.

Araç Kazanç Kaybı Nasıl Alınır?

Araç kazanç kaybı, trafik kazası nedeniyle aracın tamirde kaldığı süre boyunca kullanılamaması ve bu nedenle gelir elde edilememesi sonucu ortaya çıkan maddi zarardır. Özellikle taksi, minibüs, servis aracı, kamyon ve ticari araçlar için kazanç kaybı önemli bir tazminat kalemidir. Araç sahibinin bu zararı talep edebilmesi için belirli hukuki yolları takip etmesi gerekir.

1. Kusur Durumunun Belirlenmesi

Kazanç kaybı talep edebilmek için öncelikle trafik kazasında karşı tarafın kusurlu olması gerekir. Kusur oranı genellikle şu belgelerle belirlenir:

• Trafik kaza tespit tutanağı
• Polis veya jandarma tutanağı
• Sigorta şirketi tarafından yapılan kusur değerlendirmesi
• Gerekirse bilirkişi raporu

Eğer kazada karşı taraf tamamen veya kısmen kusurlu ise, araç sahibi kazanç kaybı tazminatı talep edebilir.

2. Aracın Tamirde Kaldığı Sürenin Belirlenmesi

Kazanç kaybı hesabında en önemli unsurlardan biri aracın serviste kaldığı süredir. Bu süre genellikle şu belgelerle ispat edilir:

• Servis kabul ve teslim belgeleri
• Ekspertiz raporu
• Onarım faturaları

Aracın tamirde kaldığı süre ne kadar uzun ise, kazanç kaybı miktarı da o kadar artar.

3. Günlük Kazancın Tespit Edilmesi

Mahkemeler veya bilirkişiler kazanç kaybını hesaplamak için aracın ortalama günlük gelirini belirler. Bunun için şu belgeler kullanılabilir:

• Vergi levhası
• Gelir kayıtları
• Şoför odası veya meslek odası verileri
• Piyasa ortalamaları

Örneğin bir ticari aracın günlük net kazancı 2.000 TL ise ve araç 10 gün serviste kaldıysa 20.000 TL kazanç kaybı talep edilebilir.

4. Sigorta Şirketine Başvuru

Kazanç kaybı talebi için öncelikle kusurlu aracın trafik sigortasına başvuru yapılabilir. Ancak uygulamada sigorta şirketleri çoğu zaman kazanç kaybını ödemez veya kısmen öder.

Başvuru sırasında genellikle şu belgeler gerekir:

• Trafik kaza tespit tutanağı
• Araç ruhsatı
• Onarım faturaları
• Ekspertiz raporu
• Gelir durumunu gösteren belgeler

5. Dava Açılması

Sigorta şirketi ödeme yapmazsa veya eksik ödeme yaparsa araç sahibi asliye ticaret mahkemesinde tazminat davası açabilir. Ancak kazanç kaybının poliçeye dahil olup olmadığına bakmak gerekmektedir. Poliçeye dahil olmayan kazanç kayıpları için karşı tarafın şoförüne ve araç sahibine karşı dava açılması gereklidir.

Bu davada genellikle:

• Bilirkişi incelemesi yapılır
• Aracın günlük kazancı hesaplanır
• Tamirde kaldığı süre belirlenir
• Toplam kazanç kaybı tazminatı hesaplanır

Mahkeme sonucunda kusurlu tarafın kazanç kaybını ödemesine karar verilebilir.

Araç Kazanç Kaybı Zamanaşımı

Ticari araç kazanç kaybı tazminatı davalarında zamanaşımı süresi 2 yıldır. Son iki yıl içinde yaşanan kaza nedeniyle mağdur taraf ticari araç kazanç kaybı tazminatı talebinde bulunabilecektir.

Kazanç Kaybı Hesaplama

Kazanç kaybı nasıl hesaplanır? Yargıtay kararlarına baktığımız zaman kazanç kaybının hesaplanması konusu önemlidir. Yargıtay, bu hesaplamanın dikkatlice yapılmasını, gerekirse uzman bir bilirkişi heyetine (heyet içinde mali müşavir olmalı) hesaplatılması gerektiği yönünde kararlar vermiştir.

Gelir kaybına uğrayan taraf mağduriyetini belgelerle ispat etmelidir. Eğer ispat edemiyor ise işte o zaman Borçlar Kanunu 50. madde devreye girmektedir:

TBK m. 50 - Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır. Uğranılan zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak, zararın miktarını hakkaniyete uygun olarak belirler.

Gelir kaybı şeklinde karşı taraf sürücü ya da araç sahibinden istenilen talepler, zorunlu giderler çıkarılarak belirlenmelidir. Aksi halde bunlara dikkat edilmeden ödenecek tazminatlar sebepsiz zenginleşmeye neden olacaktır.

Kazanç Kaybı Arabuluculuk Zorunlu mu?

Araç kazanç kaybı arabuluculuk zorunlu mu? Araç kazanç kaybı taleplerinde arabuluculuk çoğu durumda zorunlu değildir. Çünkü kazanç kaybı genellikle haksız fiilden (trafik kazasından) kaynaklanan bir tazminat talebidir. Haksız fiile dayalı tazminat davalarında kural olarak zorunlu arabuluculuk şartı bulunmaz. Eğer kazanç kaybı sigorta şirketinden talep ediliyorsa, uyuşmazlık ticari nitelik taşıyabileceği için bazı durumlarda ticari dava kapsamında zorunlu arabuluculuk gündeme gelebilir.

Kazanç Kaybı Tazminatı

Yukarıda belirtiğimiz üzere konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Kazanç kaybı tazminatı hasar gören aracın onarım süresi boyunca kullanılamaması ya da işletilememesi sebebiyle ortaya çıkan zarar, ticari araçlarda kazanç kaybı tazminatının konusunu oluşturmaktadır. Onarım süresince kullanılamayan araçlardan dolayı kazada kusuru bulunan araç sahibi ve sürücüsü müteselsil olarak sorumludur.

Kazanç Kaybı Sigortadan Alınabilir mi?

Kazanç kaybı genellikle trafik sigortasından değil, kazada kusurlu olan araç sahibi veya sürücüsünden talep edilir.

Kazanç Kaybı Ne Kadar Sürede Ödenir?

Daha ayrıntılı bilgi ve hukuki destek için bizimle İLETİŞİME geçebilirsiniz.