Süresiz Nafaka İptali: Anayasa Mahkemesi Kararı ve Sonuçları

Yıllardır aile hukukunun en tartışmalı başlıklarından biri olan süresiz nafaka, Anayasa Mahkemesi'nin 4 Haziran 2026 tarihli kararıyla yeni bir döneme girdi. Yüksek Mahkeme, Türk Medeni Kanunu'nun yoksulluk nafakasını düzenleyen 175. maddesindeki “süresiz olarak” ibaresini oy çokluğuyla iptal etti; ancak iptal hükmünün hemen değil, dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verdi. Peki bu karar yoksulluk nafakasını tümüyle ortadan mı kaldırıyor? Halihazırda nafaka ödeyen ya da nafaka alan kişiler ne yapmalı? Bu yazıda, Öner Hukuk & Danışmanlık olarak kararın kapsamını, yürürlük takvimini ve devam eden boşanma davalarına etkisini güncel ve anlaşılır biçimde değerlendiriyoruz.

Süresiz Nafaka (Yoksulluk Nafakası) Nedir?

Hukukumuzda halk arasında “süresiz nafaka” olarak anılan kurum, aslında yoksulluk nafakasıdır ve Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesinde düzenlenir. Maddeye göre boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla, geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün ayrıca kusurlu olması aranmaz.

İptal edilen ibareden önceki düzenlemede bu nafaka “süresiz olarak” talep edilebiliyordu. Bu ifade, kamuoyunda sıklıkla yanlış anlaşıldığı gibi “ölünceye kadar ödeme” anlamına gelmiyordu. Aşağıda göreceğiniz üzere yoksulluk nafakası, belirli hâllerde zaten kendiliğinden veya talep üzerine sona erebilen bir yükümlülüktü.

İştirak Nafakasından Farkı

Yoksulluk nafakası, eşler arasındaki bir yükümlülüktür ve boşanma nedeniyle yoksulluğa düşen eşi korur. Buna karşılık iştirak nafakası, müşterek çocuğun bakım ve eğitim giderleri için velayeti elinde bulunmayan tarafın ödediği nafakadır. Anayasa Mahkemesi'nin bu kararı yalnızca yoksulluk nafakasındaki süre ibaresine ilişkindir; iştirak nafakasını kapsamamaktadır.

Anayasa Mahkemesi'nin Süresiz Nafaka İptal Kararı

Karar, Antalya 12. Aile Mahkemesi'nin baktığı bir boşanma davasında TMK m. 175/1'deki “süresiz olarak” ibaresini Anayasa'ya aykırı bularak somut norm denetimi (itiraz yolu) ile Anayasa Mahkemesi'ne başvurması üzerine verildi. Genel Kurul, dosyayı esastan görüşerek söz konusu ibarenin oy çokluğuyla iptaline karar verdi.

Karar bireysel başvuru niteliğinde bir emsal değil, herkes için bağlayıcı sonuç doğuran bir norm denetimi kararıdır. Bu nedenle yürürlüğe girdiğinde, kanun maddesinin ilgili ibaresi tüm yargılamalar bakımından geçerliliğini yitirecektir.

Karar Yoksulluk Nafakasını Tamamen Kaldırıyor mu?

Hayır. Anayasa Mahkemesi yoksulluk nafakası kurumunu tümüyle ortadan kaldırmamıştır. İptal edilen, yalnızca nafakanın “süresiz” bağlanmasına imkân tanıyan ibaredir. Yoksulluk nafakasının kendisi varlığını korumaktadır; değişen, bu nafakanın artık herhangi bir süre sınırı olmaksızın bağlanıp bağlanamayacağıdır.

Esasen yoksulluk nafakası, iptalden önce de mutlak ve sonsuz bir yükümlülük değildi. Türk Medeni Kanunu'nun 176. maddesi uyarınca nafaka, aşağıdaki hâllerde sona erebiliyordu:

• Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi,
• Taraflardan birinin ölmesi,
• Nafaka alacaklısının evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi başka biriyle yaşaması,
• Nafaka alacaklısının haysiyetsiz hayat sürmesi,
• Yoksulluğun ortadan kalkması (örneğin alacaklının düzenli gelir elde etmeye başlaması).

Bu nedenle “süresiz” kelimesi, uygulamada koşullar değişmediği sürece ödemenin devam etmesi anlamına geliyordu. Anayasa Mahkemesi'nin kararı, bu süresizlik ilkesinin yerine yasa koyucunun belirleyeceği bir süre rejiminin getirilmesinin önünü açmaktadır.

Dokuz Aylık Yürürlük Süresi Ne Anlama Geliyor?

Anayasa Mahkemesi, iptal ettiği ibarenin doğuracağı hukuki boşluğu önlemek amacıyla iptal hükmünün hemen yürürlüğe girmemesine, kararın Resmî Gazete'de yayımından itibaren dokuz ay sonra etki doğurmasına karar verdi. Bu süre, Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne yoksulluk nafakasını yeni bir süre rejimine bağlayan düzenlemeyi yapması için tanınan zamandır.

Mevcut Nafaka Kararları Bu İptalden Etkilenir mi?

Halihazırda kesinleşmiş ve süresiz olarak bağlanmış nafaka kararları, kararın açıklanmasıyla kendiliğinden sona ermez. Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararları kural olarak geçmişe etkili değildir; yürürlüğe girdiği tarihten sonrası için sonuç doğurur. Dolayısıyla mevcut nafaka kararlarının akıbeti, büyük ölçüde TBMM'nin çıkaracağı geçiş hükümlerine ve yeni düzenlemenin içeriğine bağlı olacaktır.

Bununla birlikte, koşulların değiştiğini düşünen nafaka yükümlüleri için TMK'nın nafakanın kaldırılması veya azaltılmasına ilişkin mevcut mekanizmaları (örneğin yoksulluğun ortadan kalkması iddiası) yürürlükten bağımsız olarak işletilebilir. Her dosya kendi somut koşulları içinde değerlendirilmelidir.

Devam Eden ve Yeni Açılacak Boşanma Davaları İçin Ne Değişiyor?

Devam Eden Davalar

Karar tarihinde derdest olan boşanma davalarında, yürürlük tarihine kadar yürürlükteki hükümler uygulanır. Ancak yargılama uzun sürerse ve karar yürürlük tarihinden sonra verilirse, o tarihteki yasal duruma göre değerlendirme yapılması gündeme gelebilir. Bu nedenle devam eden dosyalarda nafaka talebi ve savunma stratejisinin yürürlük takvimi gözetilerek planlanması önemlidir.

Yeni Açılacak Davalar

Yeni dava açmayı planlayan kişiler için, dokuz aylık süre içinde çıkması muhtemel yasal düzenlemenin içeriği belirleyici olacaktır. Süreye bağlı kademeli bir nafaka modeli yasalaşırsa, evlilik süresi ve tarafların ekonomik durumu nafaka süresinin belirlenmesinde doğrudan rol oynayacaktır. Bu süreçte profesyonel hukuki destek almak, hak kayıplarının önlenmesi açısından kritik önem taşır.

Anayasa Mahkemesi Daha Önce Ne Demişti? (İçtihat Değişikliği)

Aynı “süresiz olarak” ibaresi daha önce iki kez Anayasa Mahkemesi'nin önüne gelmiş ve iptal istemleri kabul edilmemişti. 2012 yılında verilen kararda Yüksek Mahkeme, yoksulluğa düşen eşin korunmasının sosyal hukuk devleti ilkesinin bir gereği olduğunu vurgulamış ve iptal istemini oy çokluğuyla reddetmişti. 2015 yılındaki başvuru ise, esastan incelenmiş bir hükmün Resmî Gazete'de yayımından itibaren on yıl geçmedikçe yeniden Anayasa'ya aykırılık iddiasıyla başvuru konusu yapılamayacağı kuralı nedeniyle reddedilmişti.

2026 tarihli karar, yaklaşık on dört yıl süren bu yerleşik içtihadın yön değiştirmesi anlamına gelmektedir. Bu yönüyle aile hukuku açısından önemli bir dönüm noktasıdır.

Sık Sorulan Sorular

Süresiz nafaka tamamen kalktı mı?

Hayır. Yoksulluk nafakası kurumu varlığını koruyor; iptal edilen yalnızca nafakanın süre sınırı olmaksızın bağlanmasına imkân veren ibaredir. Yeni süre rejimini TBMM belirleyecektir.

Karar ne zaman yürürlüğe girecek?

İptal hükmü, kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren dokuz ay sonra yürürlüğe girecektir. Bu tarihe kadar mevcut hükümler uygulanmaya devam eder.

Şu an nafaka alıyorum, ödemeler kesilecek mi?

Karar geçmişe etkili değildir; mevcut nafaka kararları kendiliğinden sona ermez. Akıbet, TBMM'nin çıkaracağı geçiş hükümlerine bağlı olacaktır. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız yerinde olur.

İştirak (çocuk) nafakası da iptal edildi mi?

Hayır. Karar yalnızca yoksulluk nafakasındaki süre ibaresine ilişkindir. Müşterek çocuk için ödenen iştirak nafakası bu karardan etkilenmemiştir.

Boşanma ve Nafaka Avukatı Desteği

Süresiz nafaka iptali kararı, hem nafaka ödeyen hem de nafaka alan birçok kişi için belirsizlik yaratmaktadır. Geçiş döneminde hangi hükümlerin uygulanacağı, mevcut kararların akıbeti ve yeni açılacak davalarda izlenecek strateji, her dosyanın somut koşullarına göre farklılık göstermektedir.

Öner Hukuk & Danışmanlık olarak Bakırköy/İstanbul'da boşanma, nafaka, mal rejimi ve aile hukuku uyuşmazlıklarında müvekkillerimize hukuki destek sunuyoruz. Süresiz nafaka iptali kararının dosyanıza etkisini değerlendirmek ve haklarınızı korumak için Av. Yekcan Öner ile iletişime geçebilirsiniz.

Hukuki Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz.