Araçta Gizli Ayıp: İspat, Haklar ve Dava Süreci 2026

Sıfır ya da ikinci el satın alınan bir aracın, teslim anında olağan bir gözden geçirmeyle fark edilemeyen kusurlar taşıması, uygulamada en sık karşılaşılan tüketici uyuşmazlıklarından biridir. Kilometresi düşürülmüş, hasar kaydı gizlenmiş ya da boya–değişen durumu beyan edilmemiş araçlar; mevzuat kapsamında gizli ayıp niteliği taşır ve satıcının sorumluluğunu doğurur. 2026 itibarıyla yürürlükteki düzenlemeler ve Yargıtay'ın yerleşik içtihadı, alıcıya seçimlik haklar tanımakta; ancak bu hakların hak düşürücü süreler içinde, usulüne uygun biçimde kullanılması gerekmektedir. Aşağıda araçta gizli ayıbın hukuki çerçevesi, ihbar süreleri, görevli mahkeme ve dava süreci somut olarak ele alınmıştır.

Gizli Ayıp Nedir? Açık Ayıptan Farkı

Satılan malın, satıcının bildirdiği vasıfları taşımamasından değerini veya sözleşme gereğince beklenen faydaları azaltan ya da kaldıran eksikliklerinin bulunmasına "ayıp" denir. Satılan maldaki ayıp, açık veya gizli ayıp şeklinde olabilir.

Tüketici Kanunu çerçevesinde açık ayıplar, ilk bakışta görülebilen veya basit bir muayene ile anlaşılabilen ayıplardır. Gizli ayıplar ise, ilk bakışta fark edilemeyen, sonradan yapılacak detaylı bir muayene ile anlaşılan ayıplardır. Yani gizli ayıp; alınan bir ürünün arızasının, kusurunun, sorununun ürünü aldıktan sonra fark edilmesi veya daha sonra ortaya çıkması durumudur. Bu tür ayıplar genellikle malın yapısıyla ilgili olan ve ancak kullanılmasıyla anlaşılan ayıplardır.

Nitelikleri gereği gizli ayıp bakımından ise gözden geçirme külfeti söz konusu olmayacaktır. Yani alıcı, satılan maldaki gizli ayıp niteliğindeki ayıpları araştırmak zorunda değildir. Zira gizli ayıplar, olağan bir gözden geçirme ile tespit edilemeyecek, ancak kullanıma bağlı olarak zamanla ortaya çıkabilecek ayıplar şeklinde nitelendirilmektedir. Dolayısıyla, olağan gözden geçirme ile ortaya çıkarılamayacak ayıpların araştırılması alıcıdan beklenmez.

Araçta Gizli Ayıp İçin Verilebilecek Örnekler:

• Satılan araçtaki paslanmaları Yargıtay nezdinde gizli ayıp olarak nitelendirmektedir.
• Satılan aracın kilometre saatinin düzgün çalışmaması olağan bir gözden geçirme ile tespit edilebilir nitelikte olup, açık ayıp olarak nitelendirilebilecekken; elektrik tesisatındaki başka bir arıza ise olağan bir gözden geçirme ile tespit edilebilir nitelikte değilse gizli ayıp kapsamında değerlendirilecektir.
• Alınan bir aracın otomatik vitesinin normal kullanım haricinde çeşitli nedenlerden dolayı kendiliğinden bozulması durumu da gizli ayıp niteliğinde olabilmektedir.
• Hasarsız kaydı ile satılan hasarlı araç satımının hukuki niteliği de gizli ayıptır. Aracın parçalarının boyalı veya değişmiş olması veya araç ile kat edilen kilometrenin gerçekte olandan daha az olduğunun satıcı tarafından beyan edilerek bu şekilde satılması gizli ayıp kapsamında değerlendirilmektedir.

Gizli Ayıptan Sorumluluk

Satıcı, alıcının satış sırasında bilmekte olduğu ayıplardan sorumlu tutulamaz. Bununla birlikte satılan mala olağan bir gözden geçirme ile fark edilebilecek ayıplardan da ancak "bu ayıpların mevcut olmadığını garanti etmişse" sorumlu olur.

Araçtaki ayıbın gizli olması gerekir. Yani sıradan bir gözden geçirme ile anlaşılması mümkün olmamalıdır. Örneğin; Alıcı, motoru derhal çalıştırmak ve ayıplı olup olmadığını araştırmakla yükümlüdür. Şayet teslim alındığı tarihte yapılan çalıştırma ile motordaki arıza anlaşılamıyor ve ancak uzun süreli bir çalıştırma sonucunda arıza meydana çıkabiliyorsa o takdirde bu ayıba gizli ayıp denilebilir.

Gizli ayıplarda, alıcının malın ayıplı olduğunu bilmesi mümkün değildir. Zaten ilk bakışta görülebilecek olan ayıplar mevcutsa, satıcının bunu üstlenmesine gerek olmayacaktır. Bu gibi durumlarda, sorumluluk aranmaz. Gizli ayıplarda alıcı, gizli ayıbı fark ettiği anda bunu satıcıya bildirmelidir. Aksi takdirde satıcı bu ayıptan sorumlu tutulamayacak ve alıcı ayıbı kabul etmiş sayılacaktır.

Alıcı ve Tüketicinin Seçimlik Hakları

Aracın gizli ayıplı olduğunun tespiti halinde alıcıya, TBK m. 227 ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 11 kapsamında dört seçimlik hak tanınmıştır. Bu haklar arasında tercih alıcıya aittir; satıcı, alıcının kullandığı seçimlik hakkı yerine getirmekle yükümlüdür. Yerleşik içtihat doğrultusunda satıcı, kendi lehine olan seçeneği alıcıya dayatamaz.

1. Sözleşmeden dönme: Araç iade edilerek satış bedelinin yasal faiziyle birlikte geri alınması talep edilir. Yüksek enflasyonist dönemde tüketici lehine olup olmadığı somut olayın koşullarına göre değerlendirilmelidir.
2. Ayıp oranında bedel indirimi: Araç alıkonularak, ayıbın değer üzerindeki etkisi oranında satış bedelinden indirim talep edilir; bilirkişi raporuyla tespit edilir.
3. Ücretsiz onarım: Aşırı bir masraf gerektirmediği sürece, tüm onarım masrafları satıcıya ait olmak üzere aracın tamiri istenir.
4. Ayıpsız misli ile değiştirme: Mümkün ise, aracın ayıpsız aynı model, aynı donanım yeni bir misli ile değiştirilmesi talep edilir. Sıfır araçlarda Yargıtay'ın en sık hükmettiği seçenektir.

Gizli Ayıp İhbar Süresi

Ortaya çıkan gizli ayıbın zamanaşımı süresi içerisinde dürüstlük kuralı ve halin gereklerine göre uygun süre içerisinde bildirilmesi gerekir. Satılan üzerinde yapılacak olan gözden geçirmenin sekiz günlük süre içerisinde tamamlanması ya da netice alınması mümkün olmayıp, böylece sekiz günlük süreden sonra ortaya çıkan ayıplar gizli ayıp niteliği taşır. Ayıbın sekiz günlük süre içerisinde, objektif bir gözden geçirme neticesinde ortaya çıkarılamayacak nitelikte olduğunun ispat yükü alıcı üzerindedir.

Ancak gözden geçirme ve bildirim külfetinin, ayıptan sorumluluğa ilişkin TBK m. 231/I uyarınca iki yıllık zamanaşımı süresi içerisinde gerçekleştirilmesi gerekir. Zamanaşımı süresi satılanın tesliminden itibaren başlar. Bu bakımdan, iki yılın tamamlanmasının ardından ortaya çıkan gizli ayıptan ötürü, satıcının sorumlu tutulması mümkün olmaz. Ancak, alıcı, bildirdiği ayıplar bakımından, iki yıl tamamlanmış olsa da def ’i yoluyla haklarını ileri sürebilir.

Satılandaki ayıbın daha sonra ortaya çıkması halinde, satılanın satıldığı tarihten itibaren 2 yıl içerisinde hak zamanaşımına uğrayacaktır. Ancak satıcının ağır kusurlu olması halinde ise araçlarda bu süre satıldığı tarihten itibaren 10 yıl olacaktır.

Zarar yönünden muacceliyet tarihi açık ayıplarda teslim tarihi, gizli ayıplarda ise ayıbın ortaya çıktığı tarihtir. Ayrıca eski hâle getirilmeden dahi bu zararın tazmininin istenmesi mümkündür. Bu zararın varlığından söz etmek için projeye aykırılık yeterli olup ayrıca bu taşınmazın üçüncü kişiye satılmış olup olmamasının önemi olmadığı gibi, üçüncü kişiye kaç ne miktar değerle satıldığının da önemi bulunmamaktadır.

Gizli Ayıp Zamanaşımı

Gizli ayıplar bakımından herhangi bir süre belirlenmemiş ve TBK m. 223/2'de de bu konu; "Alıcı gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse, satılanı kabul etmiş sayılır.

Ancak, satılanda olağan bir gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayacak bir ayıp bulunması halinde, bu hüküm uygulanmaz. Bu tür bir ayıbın bulunduğu sonradan anlaşılırsa, hemen satıcıya bildirilmelidir; bildirilmezse satılan bu ayıpla birlikte kabul edilmiş sayılır." şeklinde ifade edilmiştir.

Dolayısıyla satılanın gizli ayıplarla teslim edilmiş olması halinde bu ayıpların, ortaya çıktıktan itibaren uygun/makul bir süre içerisinde satıcıya bildirilmesi gerekmektedir.

Bu bakımdan TBK m. 231 hükmüne dayalı olarak iki yıllık zamanaşımı uygulama alanı bulacak ve ortaya çıkan gizli ayıplara ilişkin bildirim külfetinin bu süre içerisinde yerine getirilmesi gerekecektir.

Araçta Gizli Ayıp Görevli Mahkeme

Araçta gizli ayıp nedeniyle açılacak olan davada görevli mahkeme taraflara göre değişiklik gösterecektir.

• İki şahıs arasında araç alış satışı yapılması durumunda görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi olacaktır.
• Araç satıcısının bu işi meslek olarak yapan biri olması (galerici vb.) halinde görevli mahkeme Tüketici Mahkemesidir. Görevli mahkemenin Tüketici Mahkemesi olduğu; fakat davanın açıldığı yerde Tüketici Mahkemesinin bulunmadığı yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi Tüketici Mahkemesi sıfatıyla davaya bakacaktır.
• Aracı satın alan tarafın tacir olması, yani ticari bir amaçla aracı satın almışsa görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesidir.
• Satın alınan ikinci el araçta garanti süresi devam etmekte ise distribütörün sorumluluğu devam ettiği için görevli mahkeme, Tüketici Mahkemesidir.

Araçta Gizli Ayıp Yetkili Mahkeme

Yetkili mahkeme ise satıcının yerleşim yeri veya sözleşmenin yapıldığı yer Mahkemeleri olacaktır. Yetkili mahkeme kural olarak davalının yerleşim yeri mahkemesi ise de tüketicinin yerleşim yeri mahkemesi de ayrıca yetkili mahkemedir.

Gizli Ayıp Davasında Arabuluculuk

Görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi veya Tüketici Mahkemesi olduğu durumlarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartı olarak öngörülmüştür. Şöyle ki; TTK m.5’ e eklenen düzenleme, “Bu Kanunun 4’üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.” şeklinde iken 6502 sayılı TKHK m. 73/A’da “Tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır” şeklindedir.

Gizli Ayıbın İspatı ve Dava Süreci

Gizli ayıbın aracın teslim anında mevcut olduğunun, satıcıdan kaynaklandığının ve alıcının kullanım hatasından ileri gelmediğinin ispatı, davanın kazanılmasında belirleyicidir. Uygulamada izlenen yol şu şekildedir:

1. Ayıbın tespiti: Bağımsız bir ekspertiz raporu veya yetkili servis incelemesiyle ayıbın niteliği ve kaynağı belgelenir.
2. İhtarname: Satıcıya noter aracılığıyla ihtarname gönderilerek seçimlik hak açıkça bildirilir. Temerrüde düşürülmemiş satıcıya karşı açılan dava usulden reddedilebilir.
3. Delil tespiti / Sulh Hukuk: Aracın muhafazası ve delil kaybının önlenmesi için HMK m. 400 vd. kapsamında Sulh Hukuk Mahkemesi'nde delil tespiti talep edilebilir.
4. Arabuluculuk: Tüketici ve Ticaret Mahkemesi'nin görevli olduğu hâllerde dava şartı olarak arabuluculuğa başvurulur.
5. Dava: Arabuluculuğun anlaşmazlıkla sonuçlanması üzerine, görevli ve yetkili mahkemede dava açılır. Mahkeme bilirkişi marifetiyle araç incelemesi yaptırır.

Önemli Not: TKHK m. 10/1 uyarınca teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim anında mevcut olduğu kabul edilir; aksini ispat yükü satıcıya aittir. Bu karine, alıcı lehine ispat yükünü tersine çevirir.

Gizli Ayıp Tespit Davası

Araçta gizli ayıbın hukuki olarak tespitinin sağlanması için tespit davası açılabilir. Bu tespit davası Sulh Hukuk Mahkemesi'nde açılacaktır.

Gizli Ayıp Tespit Davası Dilekçe Örneği

Araçta gizli ayıbın tespit edilmesi ve bununla ilgili bir dilekçe yazılması oldukça spesifik ve karmaşık bir husus olup bu dilekçelerin konunun uzmanı avukatlar tarafından tüm dosya kapsamı değerlendirilerek oluşturulmasında yarar vardır.

Gizli Ayıp Dava Dilekçesi

Araçta gizli ayıp davası dilekçe hazırlanması için konuya hakim uzman bir avukat ile anlaşılmasında yarar vardır.

Gizli Ayıp Yargıtay Kararları

Yargıtay 13. Hukuk Dairesi 2015/1900 Esas, 2016/7367 Karar Sayılı Kararı

“... Somut olayda, davacı, 27.12.2010 tarihinde satın aldığı aracının kilometresi ile oynanmış ve hasarlı olması sebebiyle ayıplı olduğunu iddia ederek satış bedelinin iadesi ya da ayıplı araç satılması sebebiyle 4.000,00 TL.nin davalıdan tahsili için eldeki davayı açmıştır. Mahkemece, davaya konu ayıbın sadece aracın km’sinin indirilmesinden kaynaklandığı, sözleşmeden dönme yerine semenin indirilmesinin hakkaniyete daha uygun olduğu ve buna göre davacının zararının 1.500,00 TL olduğu, davacının diğer taleplerinin yerinde olmadığı gerekçesiyle sözleşmeden dönerek bedelin iadesi talebinin reddine karar verilmiştir. Alınan bilirkişi raporunda davaya konu aracın kilometresinin indirilmiş olması sebebiyle gizli ayıplı olarak satıldığı tespit edilmiştir. Satıcı ayıpların varlığını bilmese bile bundan davacıya karşı sorumludur. Davalı satıcının ayıba karşı tekeffül (sorumluluğu üstlenme) borcu bulunmaktadır. Dava konusu araç gizli ayıplı olarak satıldığı için davacının talebi doğrultusunda bedelin iadesi gerekir.”

Yargıtay 13. Hukuk Dairesi 2016/20032 Esas, 2019/10129 Karar Sayılı Kararı

“Alıcı, teslim aldığı malı işlerin olağan akışına göre, imkân bulunur bulunmaz gözden geçirmek ve satıcının sorumluluğunu gerektiren bir ayıp gördüğü zaman bunu satıcıya derhal (uygun süre içinde) ihbar etmekle yükümlüdür. Bunu ihmal ettiği takdirde, satılanı kabul etmiş sayılır. Ancak, satılanda olağan bir gözden geçirme ile meydana çıkarılamayacak bir ayıp bulunması halinde, bu ayıp sonradan meydana çıkarsa, bu durumu da hemen satıcıya bildirmediği takdirde yine satılanı bu ayıp ile birlikte kabul etmiş sayılır. O halde, gizli ayıpların, dava zamanaşımı süresi içinde ve ayıp ortaya çıktıktan sonra derhal (dürüstlük kuralına uygun olan en kısa sürede), ihbar edilmesi gerekmektedir. 818 sayılı TBK.’nun 198. maddesinde (6098 sayılı Borçlar Kanunu’nun 223. maddesi) öngörülen süre içinde ihbar edilmeyen ayıplar için dava açılamaz.”

İstanbul'da Araç Gizli Ayıp Davaları

Aracını galeriden, bayiden veya bireysel satıcıdan satın alan tüketiciler için yetkili mahkemeler tüketicinin yerleşim yeri esasına göre belirlenir. Bakırköy Tüketici Mahkemesi ve Bakırköy Asliye Hukuk Mahkemesi, bu tür uyuşmazlıkların sık görüldüğü mahkemeler arasındadır. Bakırköy avukatı seçimi yapılırken, tüketici hukuku alanında deneyim ve yerel mahkemelerin uygulama eğilimlerine hâkimiyet belirleyici niteliktedir. Öner Hukuk ve Danışmanlık, İstanbul Bakırköy merkezli olarak araçta gizli ayıp uyuşmazlıklarında ihtarname düzenlenmesi, arabuluculuk süreci ve dava takibi hizmetleri sunmaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Araçta gizli ayıp ne kadar süre içinde bildirilmelidir?

Gizli ayıp, niteliği gereği teslim anında tespit edilemeyeceğinden, ortaya çıktığı anda dürüstlük kuralına uygun en kısa sürede satıcıya ihbar edilmelidir (TBK m. 223). İhbar edilmemesi hâlinde ayıp kabul edilmiş sayılır ve seçimlik haklar düşer. Bildirimin yazılı yapılması ve ispat kolaylığı açısından noter ihtarnamesi tercih edilmelidir.

Kilometresi düşürülmüş araç için zamanaşımı süresi geçmiş olsa dava açılabilir mi?

Kilometre düşürme, Yargıtay'ın yerleşik içtihadında ağır kusur ve hile olarak kabul edilmektedir. TKHK m. 12/3 ve TBK m. 231 uyarınca ayıbın ağır kusur ya da hile ile gizlenmesi hâlinde iki yıllık zamanaşımı uygulanmaz; satıcının sorumluluğu süre sınırı olmaksızın devam eder.

Galericiden alınan ayıplı araç için tüketici mahkemesine başvurulabilir mi?

Satıcı galerici, bayi veya bu işi meslek edinen bir kişi ise satım işlemi tüketici işlemi sayılır ve görevli mahkeme Tüketici Mahkemesi'dir (TKHK m. 3, m. 73). Dava açmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır (TKHK m. 73/A). Bakırköy yargı çevresinde Bakırköy Tüketici Mahkemesi yetkili mahkemeler arasındadır.

Şahıstan alınan araçta gizli ayıp çıkarsa ne yapılır?

İki bireysel kişi arasındaki araç satışında tüketici hukuku uygulanmaz; uyuşmazlık TBK genel hükümlerine tabidir. Görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi'dir. Alıcı seçimlik haklarını TBK m. 227 kapsamında kullanabilir; ihbar yükümlülüğü ve iki yıllık zamanaşımı süresi yine geçerlidir.

Hasarsız beyan edilen araçta TRAMER kaydı çıkarsa hangi hak kullanılır?

Hasarsız beyanına aykırı satılan araç gizli ayıplı kabul edilir. Alıcı; sözleşmeden dönme, bedel indirimi, ücretsiz onarım veya ayıpsız misli ile değiştirme seçimlik haklarından dilediğini kullanabilir (TBK m. 227, TKHK m. 11). Beyan ile fiilî durumun çelişkisi hileli davranış kapsamında değerlendirilebileceğinden, zamanaşımı definin ileri sürülmesi mümkün olmayabilir.

Sıfır araçta gizli ayıp çıkarsa hangi yol izlenir?

Sıfır kilometre alınan ve teslimden sonra üretim kaynaklı arıza ortaya çıkan araçlarda Yargıtay, alıcının ayıpsız misli ile değişim talebini koşullar elverdiğinde tercih edilen seçenek olarak değerlendirmektedir. Uygulamada bayiye yazılı başvuru yapılması, ardından Tüketici Mahkemesi'nde dava açılması yolu izlenir.

Araçta gizli ayıp davasında bilirkişi raporu zorunlu mu?

Aracın ayıplı olup olmadığı teknik bilgi gerektiren bir mesele olduğundan, mahkemeler kural olarak HMK m. 266 vd. uyarınca bilirkişi incelemesi yaptırır. Bilirkişi raporu; ayıbın niteliği, teslim anında mevcut olup olmadığı ve değer üzerindeki etkisi yönünden belirleyicidir. Mahkemece atanacak bilirkişiye itiraz hakkı saklıdır.

Ayıplı Araç Davalarında Avukat Rolü

Araçta gizli ayıp uyuşmazlıkları, hem teknik incelemeyi hem usul hukukunun titiz uygulanmasını gerektiren davalar arasında yer almaktadır. İhbar süresinin kaçırılması, görevli mahkemenin hatalı belirlenmesi veya arabuluculuk aşamasının atlanması; davanın esasına girilmeden reddine yol açabilmektedir. 2026 itibarıyla yürürlükteki düzenlemeler ve Yargıtay'ın yerleşik içtihadı tüketici lehine bir koruma sistemi kurmakla birlikte, bu korumadan yararlanabilmek için sürecin baştan itibaren doğru yönetilmesi gerekmektedir.

İstanbul ve Bakırköy çevresinde aracında gizli ayıpla karşılaşan alıcıların; somut olayın özelliklerinin değerlendirilmesi, ihtarname düzenlenmesi, arabuluculuk başvurusu ve dava takibi süreçlerinde profesyonel hukuki destek almaları, hak kayıplarının önlenmesi açısından önem taşımaktadır. Öner Hukuk ve Danışmanlık, Bakırköy avukatlık ofisi olarak araçta gizli ayıp uyuşmazlıklarında müvekkillerine hukuki danışmanlık ve dava takibi hizmeti sunmaktadır.

Hukuki Uyarı; İşbu içerik genel bilgilendirme amaçlı olup, somut olayın özellikleri ve güncel mevzuat değişiklikleri uyarınca farklı sonuçlar doğabilir. Belirli bir uyuşmazlık veya hukuki süreç için profesyonel avukatlık hizmeti almanız önerilir.