Boşanma Davası Feragat: Sonuçları, Süreci ve Geri Alınması
Boşanma davasından feragat, davacının tek taraflı irade beyanıyla davasından ve dava konusu hakkından vazgeçmesi olup karşı tarafın onayına bağlı değildir ve kesin hüküm gibi sonuç doğurur. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 307 vd. kapsamında düzenlenen feragat, açılmış bir davayı sona erdirmenin en kesin yoludur; çünkü davacı yalnızca davasını değil, o davada dayandığı hakkı da geride bırakır. Ancak feragatin sonuçları çoğu zaman sanıldığından ağırdır: yargılama giderleri ve vekalet ücreti feragat edene yüklenir, beyan kural olarak geri alınamaz ve aynı sebeplerle yeniden dava açılamaz. Üstelik feragat çoğu kez "affetme" olarak yorumlanır. Bu nedenle feragat ile davadan vazgeçmenin karıştırılmaması ve beyanın bir boşanma avukatı denetiminde yapılması büyük önem taşır.
Boşanma Davası Feragat Nedir?
Boşanma davasından feragat, davacının mahkemeye yönelttiği tek taraflı bir irade beyanıyla talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir. Feragatin geçerli olması için davalının ya da mahkemenin kabulüne gerek yoktur; beyan, mahkemeye ulaştığı anda sonuç doğurur. Dava açmak bir hak olduğu gibi, açılmış davadan feragat etmek de davacıya tanınmış bir haktır ve kural olarak her davadan feragat edilebilir (HMK m. 307).
Feragatin asıl ağırlığı, davacının yalnızca davasını geri almakla kalmayıp dava konusu yaptığı haktan da vazgeçmesinden kaynaklanır. Uygulamada en sık karşılaşılan yanılgı, feragatin "daha sonra vazgeçilebilir" geçici bir adım sanılmasıdır; oysa feragat, kesin hüküm gibi sonuç doğuran ve kural olarak geri dönülemez bir taraf işlemidir.
Boşanma Davasından Feragat Nasıl Yapılır?
Boşanma davasında feragat nasıl olur? Feragat, duruşmada sözlü beyanla veya mahkemeye sunulacak yazılı bir feragat dilekçesiyle yapılır; beyan kayıtsız ve şartsız olmalıdır. Şarta bağlı feragat hukuken geçerli değildir. Feragat dilekçesi, davanın görülmekte olduğu (derdest) mahkemeye verilir; uygulamada beyanlar UYAP üzerinden ya da duruşma tutanağına geçirilerek mahkemeye ulaştırılır.
Davacı dilerse taleplerinin yalnızca bir kısmından feragat edebilir (kısmi feragat). Örneğin boşanma dilekçesinde nafaka, maddi ve manevi tazminat ile ziynet eşyası talep edilmişse, davacı yalnızca ziynet eşyası talebinden feragat edip diğer talepleri sürdürebilir. Bu durumda mahkeme boşanma, nafaka ve tazminat hakkında esastan karar verirken, ziynet talebini feragat nedeniyle reddeder.
Feragat sürecinin tipik adımları:
- Feragat iradesinin netleştirilmesi (tam mı, kısmi mi).
- Kayıtsız-şartsız feragat dilekçesinin hazırlanması veya duruşmada sözlü beyan.
- Beyanın derdest mahkemeye sunulması (UYAP / duruşma tutanağı).
- Mahkemenin feragat nedeniyle davanın reddine karar vermesi.
- Gerekçeli kararın tebliği ve istinaf süresinin dolmasıyla kesinleşme.
Boşanma Davası Feragat 3 Yıllık Süre
Boşanma davasından feragat eden davacı eş, aynı sebeplere dayanarak 3 yıl boyunca boşanma davası açamaz. 3 yıl içinde eşler arasında ortak hayat yeniden kurulamazsa o zaman feragat eden eş tekrar dava açabilir. Bundan ötürü hakim boşanmaya karar verecektir.
Ancak boşanmadan feragat eden eş, yeni bir olayın varlığı halinde 3 yıl beklemesine gerek olmadan tekrar boşanma davası açabilir.
Feragat Edilen Boşanma Davasının Yeniden Açılması
Feragat edilen boşanma davası tekrar açılır mı? Boşanma davasından feragat etmekle dava konusu haktan feragat edilmiş olacağı için artık aynı netice-i talep, aynı davalıya karşı, aynı dava sebebine dayanılarak ikinci bir dava konusu yapılamaz. Dolayısıyla burada feragat eden yeniden aynı sebeplerle boşanma davası açamaz.
Boşanma davasından feragat eden davacı, yeniden dava açabilir. Ancak yeniden açılan davada, boşanma sebepleri olarak yeni sebepler gerçekleşmesi gerekmektedir. Aksi halde yeniden dava açması mümkün olmayacaktır.
Feragat, Vazgeçme ve Af Arasındaki Fark Nedir?
Feragat tek taraflıdır ve hakkı sona erdirir; davadan vazgeçme (geri alma) karşı tarafın açık rızasını gerektirir ve dava açılmamış sayılır; af ise dava sebebi yapılan olayların hoşgörüyle karşılandığını gösterir. Vatandaşlar günlük dilde bu üç kavramı sıklıkla birbirinin yerine kullanır; oysa hukuki sonuçları tamamen farklıdır. Aşağıdaki tablo farkı tek bakışta gösterir.
Pratikte sıkça karşılaşılan durum şudur: eşler barıştığı için davayı bitirmek isteyen taraf "feragat" der, ama aslında niyeti dava açılmamış sayılsın (vazgeçme) yönündedir. İki kavramın sonuçları farklı olduğundan, beyanın yazılı ve doğru terimle yapılması ileride aynı sebeplerle dava açma hakkının korunması bakımından belirleyicidir.
Boşanma Feragat Kesinleşme
Boşanma davasında feragat, dava açıldıktan sonra hüküm kesinleşinceye kadar her aşamada yapılabilmektedir. Feragat hükmün verilmesinden sonra yapılmışsa taraflarca kanun yoluna başvurulmuş olsa dahi, dosya kanun yolu incelemesine gönderilmeyecek ve ilk derece mahkemesi veya bölge adliye mahkemesince feragat doğrultusunda ek karar verilecektir. Eğer feragat dosyanın temyiz incelemesine gönderilmesinden sonra yapılmışsa Yargıtay temyiz incelemesi yapmadan dosyayı feragat hakkında ek karar verilmek üzere hükmü veren aile mahkemesine gönderecektir. Sonuç olarak feragat beyanının hüküm kesinleşmeden önce her aşamada yapılması mümkündür. Ancak hükmün kesinleşmesinin ardından feragat talebinde bulunmak mümkün olmayacaktır.
Boşanma Davası Feragat Vekalet Ücreti
Davadan feragat edebilecek kişi davanın tarafı olan davacıdır. Burada feragat beyanında bulunan davacı, davada aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini ödemeye mahkum edilir (HMK m.312). Görüldüğü gibi davacı davasından feragat ederse sanki davayı kaybetmiş gibi değerlendirilir ve vekalet ücretinden sorumlu tutulur. Vekalet ücretinden sorumlu tutulabilmesi için davalının bir avukat tarafından temsil edilmesi gerekmektedir.
Fakat feragat beyanı ön inceleme tutanağı imzalanana kadar yapılırsa Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinde belirtilen maktu vekalet ücreti üzerinden ödenir. Dolayısıyla boşanma davasından feragat eden davacı boşanma dava harcı, boşanma dava masrafı, boşanma davası avukat ücretini ödemek durumunda kalacaktır.
Boşanma Davası Feragat Sonuçları
Boşanmada feragat sonuçları ile ilgili düzenlemeler HMK madde 311 ve 312'de bulunur.
HMK m. 311 - Feragat ve kabul, kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur. İrade bozukluğu hallerinde, feragat ve kabulün iptali istenebilir.
HMK m. 312 - (1)Feragat veya kabul beyanında bulunan taraf, davada aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini ödemeye mahkum edilir. Feragat ve kabul, talep sonucunun sadece bir kısmına ilişkin ise yargılama giderlerine mahkûmiyet, ona göre belirlenir.
(2) Davalı, davanın açılmasına kendi hâl ve davranışıyla sebebiyet vermemiş ve yargılamanın ilk duruşmasında da davacının talep sonucunu kabul etmiş ise yargılama giderlerini ödemeye mahkûm edilmez.
Boşanma Davası Feragat Ziynet Eşyası
Davadan feragat, davacının netice-i talebinden kısmen veya tamamen vazgeçmesini sağlayan bir işlemdir. Boşanma davasında tam feragat halinde istenilen ziynet eşyalarından da feragat edilmiş olacaktır. Ayrıca boşanma davasında istenilen ziynet eşyasından da sadece feragat edilebilir. Örneğin: boşanma dilekçenizde nafaka, manevi tazminat ve ziynet eşyası talebinizin olduğunu varsayalım. Mahkemeye sadece ziynet eşyalarından feragat ediyorum diye kısmi bir feragat dilekçesi gönderebilirsiniz. Mahkeme dava sonunda boşanma, nafaka ve manevi tazminat hakkında kabul veya red kararı verecektir. Ancak ziynet eşyası hakkında feragat nedeniyle talebin reddine kararı verecektir.
Boşanma Davası Nasıl Geri Çekilir?
Boşanma davası geri çekme mümkündür. Burada davanın geri alınması için hem davacının hem de davalının, boşanma davasının geri alınması hususunda iradelerini ortaya koymaları gerekir. Ancak feragat için ise sadece davacının bu yönde iradesini beyan etmesi yeterlidir. Dolayısıyla davadan feragat kesin hüküm sonuçlarını doğurur ve karşı tarafın kabulüne de bağlı değildir.
Boşanma davasının geri alınması HMK m. 123'te belirtilmiştir:
HMK m. 123 - Davacı, hüküm kesinleşinceye kadar, ancak davalının açık rızası ile davasını geri alabilir. Bu takdirde davanın açılmamış sayılmasına karar verilir.
Boşanma Dava Geri Çektikten Sonra Tekrar Açılabilir mi?
Geri çekilen boşanma davası tekrar açılabilir mi? Davanın geri alınabilmesi için davalının açık muvafakati gerekir. Davacının davasını geri alması ve davalının da bu geri almaya açık muvafakat etmesi durumunda mahkemece "karar verilmesine yer olmadığına dair" karar verilmesi gerektiği gerek teoride gerekse Yargıtay uygulamasında kabul edilmiştir. Davanın geri alınması durumunda, dava hiç açılmamış sayılır, mahkemece geri alma anına kadar yapılan yargılamadaki oluşan kanaate göre haksız olduğu düşünülen tarafa vekalet ücreti ve diğer yargılama giderleri yüklenir. Davacı, geri aldığı davasını ileride harçlarını yatırmak suretiyle tekrar açabilir.
Boşanma davasının geri çekilmesi ve davadan feragatin kesinlikle karıştırılmaması gerekir. Bazı vatandaşlarımız geri çekilme derken feragati kastediyor olabilir. Bu nedenle bu konuda uzman bir boşanma avukatına danışmanızı ısrarla önermekteyiz.
Sıkça Sorulan Sorular
Boşanma davasından feragat edersem ne olur?
Feragatle dava, feragat nedeniyle reddedilir ve sona erer. Davada aleyhinize hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini ve karşı taraf vekalet ücretini ödersiniz (HMK m. 312). Feragat kural olarak geri alınamaz ve aynı sebeplerle yeniden dava açamazsınız.
Feragat ile davadan vazgeçme aynı şey mi?
Hayır. Feragat tek taraflıdır, karşı tarafın onayına bağlı değildir ve hakkı sona erdirir. Davadan vazgeçme (geri alma) ise davalının açık rızasını gerektirir ve dava açılmamış sayılır; harç yatırılarak yeniden açılabilir (HMK m. 123).
Boşanma davasından feragat geri alınır mı?
Kural olarak hayır; feragat kesin hüküm gibi sonuç doğurur (HMK m. 311). Yalnızca hile, cebir, tehdit veya yanılma gibi irade bozukluğu hallerinde feragatin iptali dava yoluyla istenebilir.
Feragatten sonra tekrar boşanma davası açabilir miyim?
Açabilirsiniz; ancak yalnızca feragatten sonra ortaya çıkan yeni olaylara dayanabilirsiniz. Önceki davadaki sebepler affedilmiş sayıldığından yeni davada kullanılamaz.
Boşanma davası feragat 3 yıllık süre nedir?
Feragat nedeniyle red kararının kesinleşmesinden itibaren 3 yıl içinde ortak hayat yeniden kurulamazsa, eylemli ayrılığa dayanarak (TMK m. 166/son) yeniden boşanma davası açılabilir. Yeni bir olay varsa 3 yıl beklenmez.
Sadece ziynet veya nafaka talebimden feragat edebilir miyim?
Evet. Kısmi feragat mümkündür; örneğin yalnızca ziynet eşyası talebinizden feragat edip boşanma, nafaka ve tazminat taleplerinizi sürdürebilirsiniz. Mahkeme yalnızca feragat edilen talebi reddeder.
Feragat ne kadar sürede kesinleşir?
Gerekçeli kararın tebliğinden sonra 2 haftalık istinaf süresinin dolmasıyla kesinleşir; uygulamada bu süreç çoğunlukla 2 hafta ile 1,5 ay arasındadır. Taraflar istinaftan feragat ederse kesinleşme hızlanır.
Boşanma Davasında Feragat Avukat Desteği
Boşanma davasından feragat, görünüşte basit ama sonuçları ağır ve büyük ölçüde geri dönülemez bir taraf işlemidir. Feragat ile vazgeçmenin karıştırılması, yanlış zamanlama veya kayıtsız-şartsız olmayan bir beyan; yargılama gideri yükü, vekalet ücreti ve en önemlisi aynı sebeplerle yeniden dava açamama gibi telafisi güç sonuçlar doğurabilir. Özellikle anlaşmalı boşanma, kısmi feragat ve feragatin af olarak yorumlanması gibi noktalarda her olayın kendi koşulları belirleyicidir.
Bu nedenle feragat kararı vermeden önce, sürecin tüm sonuçlarının bir uzmanla değerlendirilmesi yerinde olur. Bakırköy ve İstanbul genelinde aile ve boşanma hukuku alanında danışmanlık veren Öner Hukuk ve Danışmanlık, feragat beyanının doğru biçimde hazırlanması ve haklarınızın korunması konusunda profesyonel destek sunmaktadır. Somut durumunuza ilişkin değerlendirme için iletişim sayfamızdan büromuza ulaşabilirsiniz.
Hukuki Uyarı: İşbu içerik genel bilgilendirme amaçlı olup, somut olayın özellikleri ve güncel mevzuat değişiklikleri uyarınca farklı sonuçlar doğabilir. Belirli bir uyuşmazlık veya hukuki süreç için profesyonel avukatlık hizmeti almanız önerilir.
