Evlenme Yoluyla Türk Vatandaşlığının Kazanılması
Bir Türk vatandaşı ile evlenmek, tek başına Türk vatandaşlığını kazandırmaz. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 16. maddesi, Türk vatandaşı ile en az üç yıldan beri evli olan ve evliliği devam eden yabancılara vatandaşlık için başvuru hakkı tanır. Yani evlilik, vatandaşlığı kendiliğinden doğuran bir sebep değil; başvuru yapabilmenin ön koşuludur.
Uygulamada bu yola evlilik yoluyla Türk vatandaşlığı, evlilikle Türk vatandaşı olmak ya da Türk vatandaşı ile evlilik yoluyla vatandaşlık da denir; hepsi aynı hukuki süreci anlatır. Bu rehberde evlenme yoluyla Türk vatandaşlığının kazanılması; şartları, gerekli belgeleri, başvuru ve mülakat süreci, süresi, masrafları ile ret hâlinde başvurulacak hukuki yollar bakımından ayrıntılı olarak açıklanmaktadır.
Evlilik Yoluyla Türk Vatandaşlığı Şartları
5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 16. maddesi uyarınca: Bir Türk vatandaşı ile evlenme doğrudan Türk vatandaşlığını kazandırmaz. Ancak bir Türk vatandaşı ile en az üç yıldan beri evli olan ve evliliği devam eden yabancılar Türk vatandaşlığını kazanmak üzere başvuruda bulunabilir.
Evlenme yoluyla Türk vatandaşlığının kazanılması şartları şunlardır:
- Türk vatandaşı ile resmî olarak evli olmak ve evliliğin başvuru anında devam ediyor olması,
- Türk vatandaşı eş ile en az üç yıldan beri evli olmak,
- Aile birliği içinde yaşamak (fiilen birlikte yaşama),
- Evlilik birliği ile bağdaşmayacak bir faaliyette bulunmamak,
- Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hâli bulunmamak.
Önemli bir ayrım: Türkçeyi yeterli ölçüde konuşabilmek, belirli süre Türkiye’de ikamet etmiş olmak, genel sağlık bakımından tehlike oluşturan bir hastalığı bulunmamak ve geçimini sağlayacak gelire sahip olmak gibi koşullar, Kanun’un 11. maddesindeki olağan (genel) yoldan vatandaşlık başvurusunun şartlarıdır. Evlenme yoluyla başvuruda bu şartlar aranmaz; ancak evliliğin gerçek ve samimi olduğu, yapılan inceleme, soruşturma ve mülakatla araştırılır.
Başvuru sahibi eş, başvuru tarihinden sonra evliliğin ölümle sona ermesi hâlinde aile birliği şartı aranmaksızın değerlendirilebilir. Bu ve benzeri özel durumlar dosya bazında ele alındığından, sürecin bir yabancılar hukuku avukatı ile yürütülmesi yerinde olur.
Evlenme Yoluyla Türk Vatandaşlığı İçin Gerekli Belgeler
Evlilik yoluyla vatandaşlık başvurusu için gerekli belgeler şu şekildedir:
- Başvuru Formu (VAT-6),
- 2 adet 50x60 mm boyutunda biyometrik fotoğraf,
- Hangi devlet vatandaşı olduğunu gösterir pasaport veya benzeri belge; vatansız ise buna ilişkin usulüne göre onaylanmış belgenin noter tasdikli Türkçe tercümesi,
- Tescile esas olacak şekilde tüm kimlik bilgilerini gösteren, usulüne göre onaylanmış belgenin noter tasdikli Türkçe tercümesi (doğum belgesi vb.),
- Yerleşim yeri Türkiye’de bulunuyorsa en son tarihli ikamet izni belgesi (ikamet tezkeresi),
- Evlilik cüzdanı / evlilik birliğini gösterir belge ve nüfus kayıt örneği,
- Adli sicil kaydı (sabıka kaydı); herhangi bir suç nedeniyle hakkında kesinleşmiş mahkeme kararı bulunuyorsa onaylı bir örneği,
- Başvuru sahibinin doğum tarihinin ay ve günü bulunmuyorsa, bu durumu ispata yarayacak, ülkesinin yetkili makamlarından alınmış ve usulüne göre onaylanmış belgenin noter tasdikli Türkçe tercümesi veya 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 39. maddesi gereğince Temmuz ayının birinci günü olarak tamamlanmasını kabul ettiğine dair imzalı beyanı,
- Hizmet bedelinin Maliye veznesine yatırıldığını gösterir makbuz.
Yabancı resmî belgelerin apostil şerhi taşıması veya ilgili ülkedeki Türk temsilciliğince onaylanmış olması, ayrıca noter tasdikli Türkçe tercümesinin eklenmesi gerekir. Valilik, dosyanın özelliğine göre ek belge isteyebilir.
Evlilik Yoluyla Türk Vatandaşlığı Başvurusu Nasıl Yapılır?
Evlilik yoluyla vatandaşlık başvurusu, yurt içinde yerleşim yerinin bulunduğu valiliğe (İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü), yurt dışında ise Türkiye Cumhuriyeti dış temsilciliklerine yapılır. Başvuru bizzat yapılabileceği gibi, bu hakkın kullanılmasına ilişkin özel vekâletname ile de yapılabilir.
Evlenme yoluyla Türk vatandaşlığının kazanılması başvuru formu (VAT-6) için BURAYA tıklayarak ulaşabilirsiniz.
Evlenme Yoluyla Türk Vatandaşlığının Kazanılması Aşamaları
Başvuru sonrası süreç genel olarak şu aşamalardan oluşur:
- Yasal başvuru ve belgelerin sunulması — dosyanın valiliğe veya dış temsilciliğe teslimi,
- Ön inceleme ve dosyanın komisyona sevki — belgelerin eksiksizliğinin kontrolü,
- İl soruşturması, arşiv araştırması ve mülakat — evliliğin gerçekliğinin araştırılması,
- Bakanlık değerlendirmesi ve karar — başvurunun kabulü veya reddi,
- Tescil ve kimlik — kabul hâlinde nüfusa tescil, T.C. kimlik kartı ve pasaport hakkı.
Başvuru takibi sırasında karşılaşılan resmî ifadeler ve anlamları:
“Evlenme yoluyla Türk vatandaşlığının kazanılması başvurunuza ilişkin il soruşturması yapılmaktadır.” Başvurunuz hakkında il düzeyinde soruşturma yürütüldüğünü gösterir. Bu soruşturmada evliliğin gerçek olup olmadığı ve diğer şartların sağlanıp sağlanmadığı incelenir; kolluk araştırması ve komşu/çevre beyanı alınabilir.
“Evlenme yoluyla Türk vatandaşlığının kazanılması başvurunuza ilişkin arşiv araştırması yapılmaktadır.” Bu aşamada başvuru sahibi hakkında arşiv taraması yapılır; güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel bulunup bulunmadığı kontrol edilir.
“Başvurunuza ilişkin araştırma ve değerlendirme süreci devam etmektedir.” Dosyanın inceleme aşamasında olduğunu, henüz karara bağlanmadığını ifade eder.
“Başvuru sonucunuz tarafınıza tebliğ edilmiştir.” Başvuru hakkında karar verildiğini ve sonucun resmen bildirildiğini gösterir. Sonuç olumlu olabileceği gibi ret de olabilir; ret hâlinde dava süresi tebliğ ile işlemeye başlar.
Evlenme Yoluyla Türk Vatandaşlığının Kazanılması Sorgulama
Başvuru sahibi, dosyasının hangi aşamada olduğunu e-Devlet üzerinden veya başvurusunu yaptığı İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü aracılığıyla sorgulayabilir. Yurt dışından başvuranlar ise takip işlemlerini genellikle Türkiye Cumhuriyeti konsoloslukları üzerinden yürütür.
Evlilik Yoluyla Vatandaşlık Mülakat Soruları
Evlilik yoluyla vatandaşlık mülakatı, evliliğin gerçekliğini ölçmeye yöneliktir. Eşler genellikle ayrı ayrı dinlenir ve cevapların birbirini tutup tutmadığına bakılır. Mülakatta sıkça sorulan sorular:
- Evliliğinizin tarihi nedir, nikâh nerede kıyıldı?
- Eşinizin adı-soyadı, çalıştığı yer ve mesleği nedir?
- Birlikte yaşadığınız evin adresi nedir, evin düzeni nasıldır?
- Eşinizin ailesiyle tanıştınız mı, ne sıklıkla görüşüyorsunuz?
- Eşiniz hangi dili konuşuyor, aranızda hangi dilde anlaşıyorsunuz?
- Birlikte tatile gittiniz mi, nerelere gittiniz?
- Evin geçimini kim sağlıyor, ortak hesabınız var mı?
- Evliliğinizin gerçek olduğunu gösteren belge veya fotoğraflarınız var mı?
- Adli sicil kaydınızda herhangi bir sorun var mı?
- İleride hangi ülkede yaşamayı düşünüyorsunuz?
Beyanlar arasındaki çelişkiler, anlaşmalı (muvazaalı) evlilik şüphesi doğurarak başvurunun reddine yol açabilir. Muvazaalı evlilik ayrıca cezai sorumluluk da doğurabilir.
Evlenme Yoluyla Türk Vatandaşlığının Kazanılması Ne Kadar Sürer?
Evlenme yoluyla Türk vatandaşlığının kazanılması süresi genellikle 1-2 yıl arasında değişir; dosyanın niteliğine ve yetkili kurumun iş yoğunluğuna göre daha kısa veya daha uzun sürebilir. Belgelerin eksiksiz sunulması ve mülakata hazırlıklı gidilmesi süreci kısaltan en önemli etkenlerdir.
Evlilik Yoluyla Vatandaşlık Ücreti ve Harcı
Evlilik yoluyla vatandaşlık başvurusunda hizmet bedeli (harç) alınır ve bu tutar her yıl yeniden belirlenir. Güncel tutar için Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’nün açıkladığı tarifeye bakılmalıdır; ödeme Maliye veznesine ya da anlaşmalı banka şubelerine yapılır ve dekont dosyaya eklenir.
Harcın yanı sıra süreçte ikamet izni harcı, sağlık sigortası, pasaport, noter tercümesi ve apostil gibi masraflar da doğar. Bu nedenle toplam maliyet, yalnızca başvuru harcından ibaret değildir.
Türk Vatandaşı ile Evli Yabancıların İkamet İzni İçin Gerekli Belgeler
Vatandaşlık başvurusu sonuçlanana kadar yabancı eşin Türkiye’de yasal olarak ikamet etmesi gerekir. Türk vatandaşı ile evli yabancılar bu dönemde aile ikamet izni başvurusu yapar. İstenen belgeler:
- İkamet izni başvuru formu,
- Pasaport veya pasaport yerine geçen belgenin fotokopisi,
- 4 adet biyometrik fotoğraf (son 6 ay içinde çekilmiş),
- İkamet izni harcı ve kart bedelinin ödendiğini gösterir makbuz,
- Evlilik cüzdanı veya evli olunduğunu kanıtlayan belge,
- Yerleşim yeri (adres) belgesi,
- Vize veya mevcut ikamet izni belgesinin fotokopisi,
- Türkiye’de geçerli sağlık sigortası,
- Türk vatandaşı eşin kimlik fotokopisi ve gelir durumunu gösterir belgeler.
Evlenme Yoluyla Vatandaşlıkta İdarenin Takdir Yetkisi
Evlenme yoluyla vatandaşlık başvurularında idarenin takdir yetkisi belirleyicidir. Kanun’da şartlar sayılmış olsa da, şartları taşımak tek başına vatandaşlık kazanma hakkı vermez; idare, başvuruyu yalnızca şekli koşullar yönünden değil, evlilik birliğinin gerçekliği yönünden de değerlendirir.
Bununla birlikte bu yetki sınırsız ve keyfî değildir. İdare kararını gerekçelendirmek zorundadır ve karar yargı denetimine tabidir. İdari yargı; işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları bakımından hukuka uygunluğunu denetler.
Evlilik Yoluyla Vatandaşlık Reddi: İtiraz ve İptal Davası
Başvurunun reddi hâlinde karar başvurana tebliğ edilir. Red kararına karşı idareye başvurularak yeniden değerlendirme istenebileceği gibi, kararın iptali istemiyle idari yargıda dava da açılabilir. Dava, ret kararının tebliğinden itibaren idari dava açma süresi içinde açılmalıdır; bu süre hak düşürücü niteliktedir ve kaçırılması hâlinde işlem kesinleşir.
Ret gerekçesi çoğu zaman evliliğin gerçekliğine ilişkin şüphe ya da kamu düzeni/millî güvenlik değerlendirmesidir. Bu nedenle dava dilekçesinde, aile birliğinin fiilen sürdüğünü gösteren delillerin (ortak ikamet, ortak harcama ve seyahat kayıtları, tanık beyanları, fotoğraflar, sağlık ve okul kayıtları) sistemli biçimde sunulması belirleyici olur.
Türk Vatandaşının Bir Yabancı ile Türkiye’de Evlenme Koşulları Nelerdir?
Türk vatandaşının bir yabancı ile Türkiye’de evlenmesi özel bir izne veya koşula bağlı değildir. Yabancı eşin evlenmeye engel bir hâlinin bulunmaması, geçerli pasaport ve evlenme ehliyet belgesi ibraz etmesi gerekir. Belgelerin yabancı dilde olması hâlinde noter tasdikli Türkçe tercümesi istenir. Sağlık raporu ve diğer prosedürler tamamlandıktan sonra evlendirme memurluğunca nikâh kıyılır.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Türk vatandaşı ile evlenen kişi hemen vatandaş olur mu?
Hayır. Evlilik doğrudan vatandaşlık kazandırmaz; en az üç yıl evli kalmak ve evliliğin devam ediyor olması hâlinde başvuru hakkı doğar.
2. Üç yıl dolmadan başvuru yapılabilir mi?
Hayır. Üç yıllık süre dolmadan yapılan başvurular reddedilir. Bu süre boyunca yabancı eşin aile ikamet izni ile yasal olarak Türkiye’de bulunması önerilir.
3. Evlenme yoluyla vatandaşlık başvurusunda Türkçe şartı var mı?
Kanun’un 16. maddesinde Türkçe yeterliliği şart olarak sayılmamıştır. Türkçe bilme koşulu, olağan yoldan (m. 11) vatandaşlık başvurusu için aranır. Ancak mülakatta eşlerin iletişim kurabildiğinin görülmesi, evliliğin samimiyeti yönünden değerlendirilir.
4. Süreç içinde boşanırsak ne olur?
Boşanma hâlinde evliliğin devamı şartı ortadan kalkacağından başvuru reddedilir. Evliliğin ölümle sona ermesi hâli ise ayrı değerlendirilir.
5. Vatandaşlık kazanıldıktan sonra eski vatandaşlık devam eder mi?
Türk hukuku çok vatandaşlığa izin verir; ancak kendi ülkenizin hukuku çifte vatandaşlığa izin vermiyorsa, o ülkenin mevzuatı bakımından sonuç doğabilir.
6. Başvuru reddedilirse yeniden başvurulabilir mi?
Ret kararına karşı dava açılabileceği gibi, ret sebebi ortadan kalktığında yeni bir başvuru da yapılabilir.
Evlenme Yoluyla Türk Vatandaşlığı Avukatı
Evlenme yoluyla Türk vatandaşlığı başvurusu; belge hazırlığı, mülakata hazırlık ve ret hâlinde açılacak iptal davası bakımından titizlik gerektiren bir süreçtir. Dosyanızın hazırlanması ve takibi için Vatandaşlık Avukatı İstanbul sayfamızdan bilgi alabilir, iletişim sayfamızdan büromuza ulaşabilirsiniz.
Türk vatandaşlığının diğer kazanma yolları için: Türk vatandaşlığı nasıl alınır, Türk vatandaşlığı kazanma ve yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı başvurusu yazılarımızı inceleyebilirsiniz.