Vasiyetname Nedir? Türleri, Geçerlilik Şartları ve İptali (2026)

Vasiyetname, mirasbırakanın ölümünden sonra malvarlığının nasıl paylaşılacağını ve son arzularını belirleyen, tek taraflı ve ölüme bağlı bir tasarruftur. Türk Medeni Kanunu’na göre vasiyetname resmî (noter, sulh hâkimi veya kanunla yetkili kılınmış diğer bir görevli önünde), el yazılı ya da olağanüstü hâllerde sözlü olarak yapılabilir; her türün kendine özgü şekil şartları vardır ve bu şartlara uyulmaması vasiyetnamenin iptaline yol açar. Vasiyetname yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip ve 15 yaşını doldurmuş olmak yeterlidir (TMK m. 502); vasiyetname mirasbırakan ölene kadar her zaman değiştirilebilir ve geri alınabilir. Bu yazıda vasiyetnamenin şartları, türleri, tanık yasakları, noter sağlık raporu, e-Devlet sorgulaması, kaç yıl geçerli olduğu, açılması, iptali, tenkisle ilişkisi ve vasiyetnameyle mirastan çıkarma, güncel mevzuat ve Yargıtay uygulaması ışığında anlatılmaktadır.

Vasiyetname Nedir?

Mirasbırakan kişinin son istek ve arzuları ile mirasının paylaşım esaslarını belirleyen yazılı belgeye veya olağanüstü hâllerde sözlü beyana “vasiyetname” denir. Vasiyetname ölüme bağlı tasarrufların en yaygın türüdür; diğer tür olan miras sözleşmesinden farklı olarak tek taraflıdır ve mirasbırakanın her zaman tek başına geri alabileceği bir işlemdir. Vasiyetnameyle mirasçı atanabilir, belirli bir mal bırakılabilir, bir mirasçı mirasçılıktan çıkarılabilir, vakıf kurulabilir, vasiyeti yerine getirme görevlisi atanabilir ve tasarruflar koşul veya yüklemeye bağlanabilir.

Vasiyetname tek taraflı hukuki işlem midir? Evet. Vasiyetname, mirasbırakanın ölümünden sonra sonuç doğuran ve yalnızca onun irade beyanını içeren tek taraflı bir hukuki işlemdir; lehine tasarruf yapılan kişinin kabulü veya bilgisi gerekmez. Sözlü vasiyet ise istisnai bir yoldur: yalnızca mirasbırakanın resmî veya el yazılı vasiyetname yapamadığı olağanüstü durumlarda başvurulabilir ve bu durum ortadan kalkınca belirli süre sonunda hükümden düşer.

Vasiyetname Şartları

Vasiyetnamenin geçerli olması için iki grup şart aranır: mirasbırakana ilişkin ehliyet şartları ve vasiyetnamenin türüne göre değişen şekil şartları. Ehliyet şartları şunlardır:

1-) Ayırt Etme Gücüne Sahip Olmak Gerekir

Ayırt etme gücü nedir? Ayırt etme gücü, kişinin fiil ve isteklerinin nedenini ve sonuçlarını kavrayarak bunlara uygun hareket edebilmesidir (TMK m. 13). Vasiyetname yapabilmenin en önemli koşulu ayırt etme gücüne sahip olunmasıdır (TMK m. 502). Görme, işitme veya konuşma engelli kişiler de isteklerini anlatabilme gücüne sahiplerse vasiyetname düzenleyebilirler; resmî vasiyetnamede noter bu durumda işlemi iki tanık ve gerekirse yeminli tercüman huzurunda yapar (Noterlik Kanunu m. 73).

Vasiyetçinin ayırt etme gücüne sahip olup olmadığı, vasiyetnamenin düzenlendiği tarih itibarıyla değerlendirilir. Mirasbırakanın daha sonra ayırt etme gücünü kaybetmesi vasiyetnameyi etkilemez; buna karşılık düzenleme anında ayırt etme gücünün bulunmadığı sonradan ispat edilirse vasiyetname iptal edilebilir (TMK m. 557/1). İleri yaş veya bir hastalık teşhisi tek başına ayırt etme gücünün bulunmadığını göstermez; uyuşmazlık hâlinde mahkeme, tasarruf tarihine en yakın sağlık kayıtlarını ve adli tıp raporunu esas alır.

Vasiyetname düzenlenebilmesi için kişinin okuma yazma bilmesi şart değildir. Okuma yazma bilmeyen ya da imza atamayan kişi, resmî vasiyetname düzenleyebilir; bu durumda memur vasiyetnameyi iki tanığın önünde ona okur ve tanıklar bu hususu vasiyetnameye yazarak imzalar (TMK m. 535). El yazılı vasiyetname ise niteliği gereği yalnızca okuma yazma bilenler tarafından yapılabilir.

2-) On beş (15) Yaşını Doldurmuş Olmak Gerekir

Vasiyetname yazmak için kaç yaşında olmak gerekir? Vasiyet yapabilmek için 15 yaşını doldurmuş olmak gerekir (TMK m. 502). 15 yaşını doldurmamış kişiler, okuma yazma bilseler ve ayırt etme gücüne sahip olsalar bile vasiyetname yapamazlar; vasiyetname yazma yaşı 15’tir. Kanun bir üst yaş sınırı öngörmez: 65 veya 80 yaş üstü kişiler de ayırt etme gücüne sahip oldukları sürece vasiyetname yapabilir. Yaşın ilerlemesi yalnızca uygulamada noterlerin sağlık raporu istemesine ve ileride ehliyetsizlik iddialarının daha sık gündeme gelmesine yol açar.

3-) Vasiyetnameyi Bizzat Kendisi Yapması Gerekir

Vasiyetname yapma hakkı kişiye sıkı sıkıya bağlı bir haktır. Ayırt etme gücüne sahip ve 15 yaşını doldurmuş küçük veya kısıtlı, yasal temsilcisinin rızası olmaksızın tek başına vasiyetname düzenleyebilir; buna karşılık vasiyetname, küçük veya kısıtlının yasal temsilcisi ya da bir vekil tarafından onun adına yapılamaz. Resmî vasiyetnamede memur vasiyetnameyi yazar veya yazdırır, ancak irade beyanı mirasbırakana aittir (TMK m. 533).

Vasiyetname Nasıl Yazılır?

Vasiyetname nasıl hazırlanır? Vasiyetname üç şekilde düzenlenebilir (TMK m. 531). Vasiyetname türleri:

1-) Resmi Vasiyetname

Resmi vasiyetname şartları nelerdir? Resmî vasiyetname, iki tanığın katılmasıyla resmî memur tarafından düzenlenir. Resmî memur; sulh hâkimi, noter veya kanunla kendisine bu yetki verilmiş diğer bir görevli (örneğin yurt dışında konsolosluk görevlileri) olabilir (TMK m. 532). Uygulamada resmî vasiyetnamelerin büyük çoğunluğu noterlerde düzenlenir.

Resmi vasiyetname nasıl yapılır? Mirasbırakan arzularını resmî memura bildirir; memur vasiyetnameyi yazar veya yazdırır ve okuması için mirasbırakana verir. Vasiyetname mirasbırakan tarafından okunup imzalanır; memur tarih koyarak imzalar (TMK m. 533). Vasiyetnameye tarih ve imza konulduktan hemen sonra mirasbırakan, vasiyetnameyi okuduğunu ve bunun son arzularını içerdiğini memurun huzurunda iki tanığa beyan eder. Tanıklar, bu beyanın kendi önlerinde yapıldığını ve mirasbırakanı tasarrufa ehil gördüklerini vasiyetnameye yazarak veya yazdırarak altını imzalarlar. Vasiyetname içeriğinin tanıklara bildirilmesi zorunlu değildir (TMK m. 534). Mirasbırakan vasiyetnameyi bizzat okuyamaz veya imzalayamazsa, memur vasiyetnameyi iki tanığın önünde ona okur; mirasbırakan vasiyetnamenin son arzularını içerdiğini beyan eder ve tanıklar hem bu beyanı hem de vasiyetnamenin kendi önlerinde memur tarafından okunduğunu vasiyetnameye yazarak imzalarlar (TMK m. 535). Yargıtay, okuma yazma bilmeyen mirasbırakanın vasiyetnamesinde TMK m. 535’teki bu usule uyulmamasını geçerlilik şartının ihlali sayarak vasiyetnamenin şekil eksikliğinden iptalini onamıştır (3. HD, 22.01.2018, E. 2017/17153, K. 2018/390). Resmî vasiyetnameyi düzenleyen memur, vasiyetnamenin aslını saklamakla yükümlüdür (TMK m. 537).

Resmi vasiyetname düzenlenirken kimler tanık olabilir? Kanun, resmî vasiyetnameye memur veya tanık olarak katılamayacak kişileri TMK m. 536’da saymıştır:

• fiil ehliyeti bulunmayanlar,
• bir ceza mahkemesi kararıyla kamu hizmetinden yasaklılar,
• okur yazar olmayanlar,
• mirasbırakanın eşi,
• mirasbırakanın üstsoy ve altsoy kan hısımları (ana-baba, büyükanne-büyükbaba, çocuklar, torunlar),
• mirasbırakanın kardeşleri,
• ve bu kişilerin (eş, üstsoy, altsoy ve kardeşlerin) eşleri.

Ayrıca resmî vasiyetnamenin düzenlenmesine katılan memura ve tanıklara, bunların üstsoy ve altsoy kan hısımlarına, kardeşlerine ve bu kişilerin eşlerine o vasiyetnameyle kazandırmada bulunulamaz (TMK m. 536/2). Tanık yasağına aykırılık vasiyetnamenin şekil yönünden iptaline yol açar: Yargıtay, mirasbırakanın kızıyla evli olan damadının tanık olarak katıldığı vasiyetnamenin iptaline ilişkin kararı onamıştır (7. HD, 16.01.2025, E. 2024/1301, K. 2025/315).

2-) El Yazılı Vasiyetname

El yazılı vasiyetnamenin, yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilerek, başından sonuna kadar mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış ve imzalanmış olması zorunludur (TMK m. 538/1). Daktilo, bilgisayar gibi araçlarla yazılan ya da bir başkasına yazdırılıp imzalanan metin el yazılı vasiyetname niteliği taşımaz; bir başkasının eliyle eklenen kısımlar vasiyetnameyi sakatlayabilir. Tarih, el yazılı vasiyetnamenin geçerlilik unsurudur: Yargıtay, tarih içermeyen el yazılı vasiyetnamenin şekil eksikliği nedeniyle iptaline ilişkin kararı, mirasbırakanın o sıradaki üzüntüsünün şekil eksikliğini mazur göstermeyeceğini belirten gerekçeyle onamıştır (7. HD, 11.12.2025, E. 2025/1825, K. 2025/5327).

El yazılı vasiyetname bir kâğıda yazılabileceği gibi başka bir malzeme üzerine de yazılabilir; yazılan dilin Türkçe olması zorunlu değildir. El yazılı vasiyetname, saklanmak üzere açık veya kapalı olarak notere, sulh hâkimine veya yetkili memura bırakılabilir (TMK m. 538/2); bırakılmaması vasiyetnameyi geçersiz kılmaz, ancak ölümden sonra bulunamaması ya da yok edilmesi riskini taşır. El yazılı vasiyetname hazırlanırken tanık bulunması şart değildir.

3-) Sözlü Vasiyetname

Sözlü vasiyetin en önemli geçerlilik unsuru olağanüstü durumdur. Mirasbırakan; yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık, savaş gibi olağanüstü durumlar yüzünden resmî veya el yazılı vasiyetname yapamıyorsa sözlü vasiyet yoluna başvurabilir (TMK m. 539/1). Bunun için mirasbırakan son arzularını iki tanığa anlatır ve onlara bu beyanına uygun bir vasiyetname yazmaları veya yazdırmaları görevini yükler. Resmî vasiyetnamedeki tanık yasakları, okur yazar olma koşulu dışında, sözlü vasiyetteki tanıklar için de geçerlidir (TMK m. 539/3).

Belgeleme usulü kanunda ayrıntılı olarak düzenlenmiştir: tanıklardan biri, kendilerine beyan edilen son arzuları, yer, yıl, ay ve günü de belirterek hemen yazar, bu belgeyi imzalar ve diğer tanığa imzalatır. Yazılan belgeyi ikisi birlikte vakit geçirmeksizin bir sulh veya asliye mahkemesine verirler ve mirasbırakanı vasiyetname yapmaya ehil gördüklerini, onun son arzularını olağanüstü durum içinde kendilerine anlattığını hâkime beyan ederler. Tanıklar, belge düzenlemek yerine vakit geçirmeksizin mahkemeye başvurup bu hususları beyan ederek son arzuları bir tutanağa da geçirtebilirler. Askerlik hizmetinde teğmen veya daha yüksek rütbeli subay, ülke sınırları dışında seyreden ulaşım aracında aracın sorumlu yöneticisi, sağlık kurumlarında tedavi görenler için kurumun en yetkili yöneticisi hâkim yerine geçer (TMK m. 540). Sözlü vasiyet geçici niteliktedir: mirasbırakan için sonradan diğer şekillerde vasiyetname yapma olanağı doğarsa, bu tarihin üzerinden bir ay geçince sözlü vasiyet hükümden düşer (TMK m. 541).

Vasiyetname E-Devlette Görünür mü?

Noterde yapılan vasiyetname e-Devlette görünür mü? e-Devlet’te Adalet Bakanlığı’na ait “Sulh Hukuk Mahkemelerince Açılan Vasiyetname Sorgulama” hizmeti bulunmaktadır. Hizmetin adından anlaşılacağı üzere bu ekranda yalnızca mirasbırakanın ölümünden sonra sulh hukuk mahkemelerince açılan vasiyetnamelere ilişkin bilgi sorgulanabilir; mirasbırakan hayattayken düzenlenmiş vasiyetnameler ya da henüz mahkemeye ulaşmamış noter vasiyetnameleri bu ekranda görünmez. Noterler, düzenledikleri veya saklamak üzere aldıkları vasiyetnameleri ilgilinin kayıtlı olduğu nüfus dairesine bildirir; ölüm hâlinde nüfus idaresinin ihbarı üzerine vasiyetnamenin onaylı örneği, yetkili sulh hâkimine verilmek üzere Cumhuriyet savcılığına tevdi edilir (Noterlik Kanunu m. 69). Dolayısıyla noter vasiyetnameleri, mirasbırakanın ölümünden sonra kendiliğinden sulh hukuk mahkemesine ulaşır ve açıldıktan sonra e-Devlet sorgusunda görünür hâle gelir. El yazılı bir vasiyetname ise ancak bulan kişi tarafından mahkemeye teslim edilirse açılır (TMK m. 595).

Vasiyetname İle Mirastan Çıkarma

Vasiyetname ile mirastan ıskat (mirastan çıkarma) yapılabilir. TMK m. 510 uyarınca mirasbırakan, saklı paylı mirasçısını iki sebeple ölüme bağlı bir tasarrufla mirasçılıktan çıkarabilir: mirasçının mirasbırakana veya yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemesi ya da mirasbırakana veya ailesi üyelerine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesi. Çıkarmanın geçerli olabilmesi için sebebin vasiyetnamede somut olaylarla belirtilmesi gerekir; çıkarılan mirasçı itiraz ederse sebebin varlığını ispat yükü çıkarmadan yararlananlara düşer. Sebep ispat edilemez veya tasarrufta belirtilmemişse tasarruf, mirasçının saklı payı dışında yerine getirilir; mirasbırakan açık bir yanılma yüzünden çıkarma yapmışsa çıkarma geçersiz olur (TMK m. 512). Geçerli bir çıkarmada mirasçı mirastan pay alamaz ve tenkis davası açamaz; payı altsoyuna, yoksa mirasbırakanın yasal mirasçılarına kalır (TMK m. 511). Hakkında borç ödemeden aciz belgesi bulunan altsoy ise saklı payının yarısı için, bu yarı çocuklarına özgülenmek şartıyla çıkarılabilir (TMK m. 513). Çıkarmanın şartları, ispatı, iptal davası ve Yargıtay kararları için mirasçılıktan çıkarma yazımıza bakabilirsiniz. Mirastan ıskat vasiyetname örneği için ofisimizle iletişime geçebilirsiniz.

Vasiyetname Kaç Yıl Geçerlidir?

Türk Medeni Kanunu’na göre vasiyetnamenin geçerliliği herhangi bir süreyle sınırlı değildir. Bir kişinin yaptığı vasiyetname, mirasbırakan onu değiştirmediği veya geri almadığı sürece, düzenlendiği tarihten ölümüne kadar geçerli kalır; 10 veya 20 yıl önce yapılmış bir vasiyetname de ölümden sonra hüküm doğurur. Bu nedenle vasiyetnamenin “geçerlilik süresi” yoktur. Bu kuralın istisnaları şunlardır:

• Vasiyetten dönme: Mirasbırakan, kanunda öngörülen şekillerden birine uyarak yeni bir vasiyetname yapmak suretiyle önceki vasiyetnameden her zaman tamamen veya kısmen dönebilir (TMK m. 542); vasiyetnameyi yok etmek suretiyle de dönebilir (TMK m. 543).
• Sonraki vasiyetname: Mirasbırakan önceki vasiyetnamesini ortadan kaldırmaksızın yeni bir vasiyetname yaparsa, kuşkuya yer bırakmayacak biçimde öncekini tamamlamadıkça sonraki vasiyetname onun yerini alır (TMK m. 544/1).
• Bağdaşmayan tasarruf: Belirli mal bırakma vasiyeti, vasiyetnamede aksi belirtilmedikçe, mirasbırakanın sonradan o mal üzerinde bu vasiyetle bağdaşmayan başka bir tasarrufta bulunmasıyla (örneğin vasiyet edilen taşınmazı satmasıyla) ortadan kalkar (TMK m. 544/2).
• Sözlü vasiyet: Mirasbırakan için diğer şekillerde vasiyetname yapma olanağı doğduktan bir ay sonra hükümden düşer (TMK m. 541).

Vasiyetnameye karşı açılacak iptal ve tenkis davaları için öngörülen 1, 10 ve 20 yıllık süreler ise vasiyetnamenin geçerlilik süresi değil, mirasbırakanın ölümünden sonra işleyen dava açma süreleridir.

Vasiyetname İçin Sağlık Raporu Nereden Alınır?

Kanunda vasiyetname için sağlık raporu şartı yoktur. TMK m. 502’nin aradığı şart ayırt etme gücü ve 15 yaşın doldurulmasıdır; her vasiyetçiden zorunlu olarak sağlık raporu alınmasını öngören bir hüküm bulunmamaktadır. Buna karşılık noter, iş yaptıracak kişinin yeteneğini ve gerçek isteklerini öğrenmekle yükümlü olduğundan (Noterlik Kanunu m. 72/3), vasiyetçinin ayırt etme gücünden şüphe duyduğunda, özellikle ileri yaş, hastalık veya ilaç kullanımı gibi hâllerde, akıl sağlığının yerinde olduğuna dair bir sağlık raporu isteyebilir. Uygulamada noterler, özellikle ileri yaştaki vasiyetçilerden, ileride açılabilecek ehliyetsizlik davalarına karşı bu raporu sıklıkla istemektedir; rapor alınması vasiyetçinin de yararınadır, çünkü tasarruf tarihine yakın düzenlenmiş bir sağlık raporu, ayırt etme gücünün değerlendirilmesinde önemli delillerden biridir.

Vasiyetname için sağlık raporu nasıl alınır? Vasiyetname için akıl sağlığı raporu (“vasiyetname yapmaya ehildir” ibaresini taşıyan rapor) aşağıdaki yerlerden alınabilir:

• Devlet hastaneleri (psikiyatri veya nöroloji polikliniği),
• Özel hastaneler,
• Aile hekimleri (uygulamada bazı noterler uzman hekim raporu istemektedir),
• Ruh ve sinir hastalıkları hastaneleri.

Tek hekim raporu ile vasiyetname yapılabilir mi? Kanunda rapor şartı olmadığından, tek hekim raporu da kurul raporu da noterin takdirine bağlı olarak kabul edilebilir. Uygulamada tek hekim (psikiyatri uzmanı) raporu çoğunlukla yeterli görülmektedir; ancak ileri yaştaki vasiyetçilerde, demans veya benzeri teşhis öyküsü bulunan hâllerde noterler sağlık kurulu raporu isteyebilmektedir. Rapor, iptal davasında kesin delil değildir; mahkeme, tasarruf tarihine ilişkin tüm sağlık kayıtlarını ve gerekirse Adli Tıp Kurumu raporunu birlikte değerlendirir.

Vasiyetname Tapuya Şerh Edilir mi?

Vasiyetname tapuya şerh edilmez. Vasiyetname mirasbırakanın ölümüne kadar hüküm doğurmayan ve her zaman geri alınabilen bir işlem olduğundan, mirasbırakan sağken vasiyet edilen taşınmazın tapu kaydına bir şerh konulması söz konusu değildir; mirasbırakan, vasiyet ettiği taşınmazı sağlığında satabilir veya bağışlayabilir. Ölümden ve vasiyetnamenin açılmasından sonra izlenecek yol, tasarrufun türüne göre değişir: vasiyetnameyle mirasçı atanmışsa, atanmış mirasçı mirası ölümle kanun gereği kazanır (TMK m. 599) ve sulh hukuk mahkemesinden alacağı atanmış mirasçılık belgesiyle (TMK m. 598/2) tapuda intikal işlemi yaptırabilir. Vasiyetnameyle belirli bir mal bırakılmışsa, vasiyet alacaklısı taşınmazın mülkiyetini kendiliğinden kazanmaz; mirasçılara karşı kişisel bir istem hakkı doğar (TMK m. 600). Mirasçılar devre rıza gösterirse tapu müdürlüğüne birlikte başvurularak tescil yapılır; aksi hâlde vasiyet alacaklısı vasiyetnamenin tenfizi davası açarak tapu iptali ve tescil kararı alır. Dolayısıyla “vasiyetin tenfizi için mahkeme kararı” her durumda değil, mirasçıların vasiyeti gönüllü olarak yerine getirmediği hâllerde gerekir.

Vasiyetname Okunduktan Sonra Ne Yapılır?

Vasiyetname okunduktan sonra ne olur? Mirasbırakanın ölümünden sonra ele geçen vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın hemen sulh hâkimine teslim edilir (TMK m. 595). Türk Medeni Kanununun Velayet, Vesayet ve Miras Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Tüzük’ün 36. maddesine göre vasiyetname, yerleşim yeri sulh hâkimine tesliminden itibaren bir ay içinde açılır ve ilgililere okunur; açılma gününü sulh hâkimi belirler, adresi bilinen mirasçılar gün ve saat belirtilerek davet edilir ve davete rağmen hiçbir mirasçı gelmese dahi vasiyetname açılır. Açılma işlemi bir tutanakla belgelenir ve mirasta hak sahibi olanların her birine, gideri terekeye ait olmak üzere, vasiyetnamenin kendilerine ilişkin kısımlarının onaylı bir örneği hâkim tarafından tebliğ edilir (TMK m. 597). Açılma işleminin ayrıntıları için vasiyetnamenin açılması yazımıza bakabilirsiniz.

Vasiyetname okunduktan ve tebliğ edildikten sonra ilgililerin önünde üç yol vardır. Vasiyetnameyi geçersiz sayan mirasçı, öğrenmeden itibaren bir yıl içinde vasiyetnamenin iptali davası açabilir; saklı payı zedelenen mirasçı aynı süre içinde tenkis davası açabilir. Vasiyetname lehine olan kişi ise konumuna göre hareket eder: atanmış mirasçı, vasiyetnamenin bildirilmesinden itibaren bir ay içinde itiraz edilmemesi koşuluyla sulh hukuk mahkemesinden atanmış mirasçılık belgesi alır (TMK m. 598/2); kendisine belirli bir mal bırakılan vasiyet alacaklısı, mirasçılar vasiyeti gönüllü olarak yerine getirmezse vasiyetnamenin tenfizi davası açarak vasiyetnamedeki isteklerin yerine getirilmesini sağlar.

Vasiyetname Hangi Durumlarda İptal Edilir?

Vasiyetname, “haksız” ya da “adaletsiz” bulunduğu için iptal edilemez; iptal ancak TMK m. 557’de sınırlı olarak sayılan dört sebepten biriyle mümkündür:

1. Tasarrufun mirasbırakanın tasarruf ehliyeti bulunmadığı bir sırada yapılmış olması (ayırt etme gücünün yokluğu veya 15 yaşın doldurulmamış olması),
2. Tasarrufun yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama sonucunda yapılmış olması,
3. Tasarrufun içeriğinin, bağlandığı koşulların veya yüklemelerin hukuka veya ahlaka aykırı olması,
4. Tasarrufun kanunda öngörülen şekillere uyulmadan yapılmış olması.

Noterde düzenlenmiş olması vasiyetnameyi iptale karşı korumaz; resmî şekil yalnızca şekil yönünden güvence sağlar, ehliyet ve irade sakatlığı iddiaları resmî vasiyetnameye karşı da ileri sürülebilir. İptal davası, tasarrufun iptalinde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı tarafından, vasiyetnameden yararlanan kişilere karşı asliye hukuk mahkemesinde açılır; dava vasiyetnamenin tamamının veya bir kısmının iptaline ilişkin olabilir (TMK m. 558). Dava hakkı, davacının tasarrufu, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamenin açılma tarihinden itibaren iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayan davalılara karşı yirmi yıl geçmekle düşer; hükümsüzlük def’i yoluyla her zaman ileri sürülebilir (TMK m. 559). Yargıtay, bir yıllık sürenin başlangıcı olarak vasiyetnamenin açılıp okunduğu tarihi, açılmada hazır bulunmayanlar için ise tebliğ tarihini esas almaktadır (HGK, 05.10.2022, E. 2020/231, K. 2022/1258). İptal sebepleri, ispat, süreler ve Yargıtay kararları için vasiyetnamenin iptali davası yazımıza bakabilirsiniz.

Vasiyetname ile Saklı Pay İhlal Edilebilir mi?

Mirasbırakanın vasiyetnameyle tasarruf serbestisi, saklı paylı mirasçıların (altsoy, ana-baba ve sağ kalan eş) saklı paylarıyla sınırlıdır (TMK m. 505-506). Saklı payı aşan bir vasiyetname kendiliğinden geçersiz olmaz; mirasbırakan tüm malvarlığını tek bir kişiye vasiyet etmiş olsa bile vasiyetname ayakta kalır, ancak saklı paylı mirasçılar tenkis davası açarak kazandırmanın saklı paylarını karşılayacak ölçüde indirilmesini isteyebilir (TMK m. 560 vd.). Tenkis davası, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamenin açılmasından itibaren on yıl içinde açılır (TMK m. 571). Mirasbırakan, saklı paylı mirasçısının saklı payını ancak kanunda sayılan sebeplerle ve sebebi vasiyetnamede belirterek yapacağı mirasçılıktan çıkarmayla ortadan kaldırabilir. Saklı pay oranları için mirasta saklı pay yazımıza ve miras hesaplama programımıza bakabilirsiniz.

Vasiyetname İptali ile Tenkis Davası Arasındaki Fark

İptal davası vasiyetnamenin geçerliliğini, tenkis davası ise geçerli bir vasiyetnamenin saklı payı aşıp aşmadığını konu alır. İptal sebebi yoksa vasiyetname “haksız” diye iptal edilemez, ancak saklı pay ihlali varsa tenkis istenebilir. Uygulamada iki talep, “asıl talep iptal, kabul edilmezse tenkis” biçiminde terditli olarak aynı davada ileri sürülür.

Vasiyetname ile Mirasçı Atama ve Belirli Mal Bırakma Arasındaki Fark

Mirasbırakan vasiyetnameyle mirasının tamamı veya belli bir oranı için bir kişiyi mirasçı atayabilir (TMK m. 516) ya da bir kişiye onu mirasçı atamaksızın belirli bir mal bırakabilir (TMK m. 517). Bu ayrım, vasiyetnamenin ölümden sonraki uygulanmasını doğrudan belirler. Atanmış mirasçı, yasal mirasçı gibi külli haleftir: mirası mirasbırakanın ölümüyle kanun gereği kazanır, tereke borçlarından sorumlu olur ve atanmış mirasçılık belgesiyle hakkını kullanır (TMK m. 598/2, 599). Vasiyet alacaklısı ise külli halef değildir; yalnızca kendisine bırakılan mal veya hak üzerinde, vasiyeti yerine getirme görevlisine ya da mirasçılara karşı kişisel bir alacak hakkına sahiptir (TMK m. 600) ve bu hak yerine getirilmezse vasiyetnamenin tenfizi davası açar. Vasiyetnamede “mirasımın yarısını X’e bırakıyorum” ifadesi kural olarak mirasçı atamasıdır; “Bakırköy’deki evimi X’e bırakıyorum” ifadesi ise belirli mal vasiyetidir. Tereddüt hâlinde mirasbırakanın gerçek iradesi, vasiyetnamenin bütünü ve koşulları dikkate alınarak yorumlanır.

Vasiyetnameden Nasıl Dönülür?

Vasiyetname mirasbırakanı bağlamaz; mirasbırakan ölene kadar vasiyetnameden her zaman dönebilir ve bu hakkından önceden vazgeçemez. Dönme üç yolla olur: mirasbırakan, kanunda öngörülen şekillerden birine uyarak yeni bir vasiyetname yapıp öncekinden tamamen veya kısmen dönebilir (TMK m. 542); noterde düzenlenmiş bir vasiyetnameden el yazılı bir vasiyetnameyle dönmek de mümkündür, yeter ki el yazılı vasiyetname kendi şekil şartlarını taşısın. Mirasbırakan, vasiyetnameyi yok etmek (yırtmak, yakmak, imzasını iptal etmek) suretiyle de dönebilir; kaza sonucunda veya üçüncü kişinin kusuruyla yok olan ve içeriği aynen belirlenemeyen vasiyetname ise hükümsüz kalır, tazminat hakkı saklıdır (TMK m. 543). Nihayet, önceki vasiyetname ortadan kaldırılmaksızın yapılan yeni bir vasiyetname, öncekini açıkça tamamlamadıkça onun yerini alır ve belirli mal vasiyeti, o malla bağdaşmayan sonraki bir tasarrufla kendiliğinden ortadan kalkar (TMK m. 544). Noterde düzenlenen “vasiyetnameden rücu” beyanı da ölüme bağlı bir tasarruf niteliğindedir ve mirasbırakanın ölümünden sonra, geçerliliğine bakılmaksızın, sulh hukuk mahkemesince açılıp okunması gerekir (Yargıtay 3. HD, 10.02.2021, E. 2020/11817, K. 2021/1181). Yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama etkisiyle yapılan vasiyetname bakımından ise mirasbırakan, bu durumu öğrendiği veya etkisinden kurtulduğu tarihten itibaren bir yıl içinde tasarruftan dönmezse tasarruf geçerli sayılır (TMK m. 504).

Vasiyetname Uyuşmazlıklarında Avukatın Rolü

Miras hukukunun teknik ve şekle sıkı sıkıya bağlı yapısı nedeniyle vasiyetname uyuşmazlıklarında hukuki destek belirleyici niteliktedir. Vasiyetnamenin geçerliliği, iptali veya tenkisi gibi davalarda Türk Medeni Kanunu hükümleri ile Yargıtay içtihatları birlikte değerlendirilir. Özellikle irade sakatlığı, şekil eksikliği ve saklı pay ihlali iddialarında hukuki temsil; delillerin doğru sunulması, bir yıllık hak düşürücü sürelerin kaçırılmaması ve dava stratejisinin kurulması açısından önem taşır. Vasiyetname düzenleme aşamasında da avukat desteği, tasarrufun ileride iptal edilmemesi için şekil şartlarının eksiksiz yerine getirilmesini, saklı payların gözetilmesini ve mirasçılıktan çıkarma gibi hükümlerde sebebin ispata elverişli biçimde yazılmasını sağlar. Vasiyetname avukatı olarak bize ulaşarak hukuki danışmanlık hizmeti alabilirsiniz.

Vasiyetname Resmi Belge midir?

Bu soru, özel hukuk ve ceza hukuku bakımından ayrı yanıtlanmalıdır. Özel hukuk bakımından yalnızca resmî memur (sulh hâkimi, noter veya kanunla yetkili kılınmış diğer bir görevli) önünde düzenlenen resmî vasiyetname resmî senet niteliğindedir; el yazılı vasiyetname ve sözlü vasiyete ilişkin tanık belgesi ise adi (özel) belgedir. Ceza hukuku bakımından ise Türk Ceza Kanunu özel bir düzenleme getirmiştir: özel belgede sahtecilik suçunun konusunun vasiyetname olması hâlinde, resmî belgede sahtecilik suçuna ilişkin hükümler uygulanır (TCK m. 210/1). Yani el yazılı bir vasiyetnamenin sahte olarak düzenlenmesi veya değiştirilmesi, ceza hukuku bakımından resmî belgede sahtecilik gibi cezalandırılır. Bu düzenleme, bütün vasiyetnamelerin resmî memur tarafından düzenlenmiş belge olduğu anlamına gelmez; yalnızca vasiyetnamenin ceza hukukunda daha ağır bir korumadan yararlandığını gösterir.

Vasiyetname Örneği

El yazılı vasiyetnamenin kanunda öngörülen zorunlu unsurları üçtür: metnin başından sonuna kadar vasiyetçinin kendi el yazısıyla yazılmış olması, yapıldığı yıl, ay ve günün gösterilmesi ve vasiyetçinin imzası (TMK m. 538). Düzenlendiği yerin ve vasiyetçinin kimlik bilgilerinin yazılması zorunlu bir şekil şartı değildir; ancak vasiyetçinin ve lehtarların açıkça belirlenebilmesi ve ileride çıkabilecek tereddütlerin önlenmesi için uygulamada önerilir. Basit bir el yazılı vasiyetname şu yapıda olabilir: “Ben, [ad soyad, T.C. kimlik no], ayırt etme gücüm yerinde olarak aşağıdaki vasiyetnameyi kendi el yazımla yazıyorum. [Adres]‘teki dairemin mülkiyetini kızım [ad soyad]‘a bırakıyorum. Bu vasiyetname, daha önce yaptığım tüm vasiyetnameleri ortadan kaldırır. İstanbul, 1 Kasım 2026. [İmza]” Vasiyetnamede saklı payların gözetilmesi, mirasçı ataması ile belirli mal vasiyetinin birbirinden ayrılması ve mirasçılıktan çıkarma gibi hükümlerde sebebin somut olarak yazılması gerekir; aksi hâlde vasiyetname ileride tenkis veya iptal davalarına konu olabilir. Somut durumunuza uygun vasiyetname örnekleri hazırlanması için ofisimizle iletişime geçebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Vasiyetname kaç yıl geçerlidir?

Süresizdir. Vasiyetname, mirasbırakan onu değiştirmediği veya geri almadığı sürece ölümüne kadar geçerli kalır. Yalnızca sözlü vasiyet, diğer şekillerde vasiyetname yapma olanağı doğduktan bir ay sonra hükümden düşer (TMK m. 541).

2. Vasiyetname yazma yaşı kaçtır?

15’tir. Ayırt etme gücüne sahip ve 15 yaşını doldurmuş herkes vasiyetname yapabilir (TMK m. 502). Üst yaş sınırı yoktur.

3. Noterde vasiyetname için sağlık raporu şart mı?

Kanuni bir şart değildir; noter, vasiyetçinin ayırt etme gücünden şüphe ederse rapor isteyebilir. Uygulamada noterler özellikle ileri yaştaki vasiyetçilerden rapor istemekte olup tasarruf tarihine yakın bir rapor, olası bir ehliyetsizlik davasında ayırt etme gücünün değerlendirilmesinde önemli delillerden biridir.

4. Vasiyetname e-Devletten sorgulanabilir mi?

Yalnızca sulh hukuk mahkemelerince açılan vasiyetnameler, e-Devlet’teki “Sulh Hukuk Mahkemelerince Açılan Vasiyetname Sorgulama” hizmetinden sorgulanabilir. Mirasbırakan hayattayken düzenlenen vasiyetnameler bu ekranda görünmez.

5. Kısıtlı kişi vasiyetname yapabilir mi?

Ayırt etme gücüne sahipse evet. Vasiyetname kişiye sıkı sıkıya bağlı bir hak olduğundan, ayırt etme gücüne sahip kısıtlı, vasisinin rızası olmaksızın tek başına vasiyetname yapabilir; vasi onun adına vasiyetname yapamaz.

6. Vasiyetname varsa miras paylaşımı nasıl yapılır?

Vasiyetname açılıp okunduktan sonra, iptal veya tenkis davası açılmamışsa ya da bu davalar sonuçlanmışsa tereke vasiyetnameye göre paylaşılır. Vasiyetname saklı payları ihlal ediyorsa saklı paylı mirasçılar tenkis isteyebilir; vasiyetnamede düzenlenmeyen kısım yasal mirasçılara kanuni payları oranında geçer.

7. Vasiyetname nasıl iptal edilir?

Yalnızca TMK m. 557’deki sebeplerle (ehliyetsizlik, irade sakatlığı, hukuka veya ahlaka aykırılık, şekil eksikliği) asliye hukuk mahkemesinde açılacak iptal davasıyla iptal edilebilir. Dava, iptal sebebinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamenin açılmasından itibaren iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayanlara karşı yirmi yıl içinde açılmalıdır (TMK m. 559). Mirasbırakan ise sağlığında vasiyetnamesini her zaman kendisi geri alabilir.

8. Vasiyetname tanığı kimler olamaz?

Fiil ehliyeti bulunmayanlar, kamu hizmetinden yasaklılar, okur yazar olmayanlar, mirasbırakanın eşi, üstsoy ve altsoy kan hısımları, kardeşleri ve bunların eşleri resmî vasiyetnameye tanık olamaz (TMK m. 536). Tanıklara, bunların üstsoy ve altsoyuna, kardeşlerine ve bu kişilerin eşlerine o vasiyetnameyle kazandırma yapılamaz (TMK m. 536/2); bu nedenle lehine vasiyet yapılan kişi veya yakını tanık olmamalıdır.

Vasiyetname Avukatı

Vasiyetname, hem düzenlenirken hem de ölümden sonra uygulanırken şekil ve süre kurallarına sıkı biçimde bağlıdır; küçük bir eksiklik (eksik tarih, yasaklı tanık, somutlaştırılmamış çıkarma sebebi) yıllar sonra vasiyetnamenin iptaline yol açabilir. Öner Hukuk ve Danışmanlık, Bakırköy’deki ofisinden İstanbul genelinde vasiyetname düzenleme danışmanlığı, vasiyetnamenin açılması, iptali, tenfizi ve tenkis davalarında hukuki destek sunmaktadır. Dosyanızın değerlendirilmesi için bizimle iletişime geçebilir, miras hukuku hizmetlerimizi inceleyebilirsiniz.

Hukuki Uyarı; İşbu içerik genel bilgilendirme amaçlı olup, somut olayın özellikleri ve güncel mevzuat değişiklikleri uyarınca farklı sonuçlar doğabilir. Belirli bir uyuşmazlık veya hukuki süreç için profesyonel avukatlık hizmeti almanız önerilir.