Olağan ve Olağan Dışı Evlenmeye İzin Davası: Şartlar ve Süreç (2026)

Türk Medeni Kanunu evlenme ehliyetini yaş şartına bağlamış, ancak istisnai biçimde belirli yaş aralığındaki kişilerin de mahkeme kararıyla evlenmesine olanak tanımıştır. Bu çerçevede karşımıza iki ayrı dava türü çıkmaktadır: olağan evlenmeye izin davası ve olağan dışı evlenmeye izin davası. Her iki dava da küçüğün hayatını derinden etkileyecek hukuki sonuçlar doğurduğundan, Aile Mahkemesi tarafından titizlikle değerlendirilmektedir. 2026 itibarıyla yürürlükteki düzenleme uyarınca TMK m. 124 hükümleri ışığında her iki dava türünün şartları, yetkili mahkemesi ve uygulamadaki farkları, bu içerikte hukuki değerlendirme niteliğinde ele alınmaktadır.

Türk Hukukunda Evlenme Yaşı ve TMK m. 124 Düzenlemesi

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 124. maddesi, evlenme ehliyetinin yaş bakımından koşullarını düzenlemektedir. Maddenin birinci fıkrasına göre erkek veya kadın on yedi yaşını doldurmadıkça evlenemez. 17 yaşını dolduran ancak henüz 18 yaşını tamamlamamış küçükler, yasal temsilcilerinin (anne-baba veya vasi) izni ile evlenebilmektedir. Yasal temsilcinin haksız biçimde izin vermemesi durumunda küçük, olağan evlenmeye izin davası yoluna başvurabilir. Maddenin ikinci fıkrası ise istisnai bir hâl öngörmüş; hâkime, olağanüstü durumlarda ve pek önemli bir sebeple on altı yaşını doldurmuş kişinin evlenmesine izin verme yetkisi tanımıştır. 2026 itibarıyla yürürlükteki bu düzenleme, küçüğün üstün menfaati doğrultusunda hâkimin sıkı denetim yetkisini öngörmektedir

Olağan Dışı (Olağanüstü) Evlenmeye İzin Davası ve Şartları

Olağan dışı evlenmeye izin davası, TMK m. 124/2 uyarınca 16 yaşını doldurmuş ancak 17 yaşını tamamlamamış kişinin, olağanüstü durum ve pek önemli sebebin varlığı hâlinde evlenmesine izin verilmesi talebiyle açtığı davadır. Bu dava çekişmesiz yargı işi niteliğindedir ve hasımsız olarak görülür. Davanın kabulü için iki şart birlikte aranır: (i) küçüğün karar tarihinde 16 yaşını doldurmuş olması, (ii) olağanüstü bir durumun ve pek önemli bir sebebin varlığı. Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre 16 yaşını doldurmuş olma şartı, dava açma değil izin verilebilme şartıdır; karar tarihinde bu yaşın tamamlanmış olması yeterlidir. 16 yaşını doldurmamış küçükler bakımından dava reddedilir.

Olağanüstü Durum ve Pek Önemli Sebep Olarak Kabul Edilen Haller

Kanun, hangi durumların olağanüstü sayılacağını tahdidi olarak saymamış, takdiri Aile Mahkemesi hâkimine bırakmıştır. Yargıtay kararlarında ve doktrinde aşağıdaki hâller olağanüstü durum olarak kabul edilmektedir:

• Küçüğün hamile olması
• Tarafların birlikte yaşaması nedeniyle çevrede dedikodu çıkması
• Nişanlanma veya düğün töreni ile evliliğin çevreye duyurulmuş olması
• Yöre örf ve adetinin evliliği gerekli kılması
• Küçüğün sosyal ve ekonomik koşullarının evliliği zorunlu kılması

Mahkeme, sunulan delilleri ve tanık beyanlarını titizlikle inceler; somut olayın özelliklerine göre olağanüstü durumun varlığına kanaat getirirse evlenmeye izin verir.

Olağan Evlenmeye İzin Davası Nedir?

Olağan evlenmeye izin davası, 17 yaşını doldurmuş ancak henüz reşit olmayan küçüğün, yasal temsilcisinin haksız biçimde izin vermemesi hâlinde Aile Mahkemesi'nden evlenme izni talep ettiği davadır. Burada dava, izin vermekten kaçınan veliye veya vasiye karşı açılır; dolayısıyla hasımlı bir dava niteliğindedir. Hâkim, izin vermeyen yasal temsilciyi mutlaka dinler ve yokluğunda karar veremez. Mahkeme, izin vermeme gerekçesinin haklı olup olmadığını somut olayın özelliklerine göre takdir eder. Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre yasal temsilcinin sırf evlenecek kişiye karşı duyduğu kişisel hoşnutsuzluk, izin vermemenin haklı sebebi olarak kabul edilmemektedir. Mahkeme, mümeyyiz küçüğü de bizzat dinleyerek evlenme için gerekli bedeni ve fikri olgunluğa erişip erişmediğini değerlendirir.

Olağan ve Olağan Dışı Evlenmeye İzin Davası Karşılaştırması

İki dava türü arasındaki temel usul farkları, uygulamada sıkça karıştırılmaktadır. Aşağıdaki tablo, hukuki değerlendirmeyi tek bakışta sunmaktadır:

Görevli ve Yetkili Mahkeme: Hangi Mahkemeye Başvurulur?

Hem olağan hem olağan dışı evlenmeye izin davasında görevli mahkeme Aile Mahkemesi'dir. 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun'un 4. maddesi uyarınca aile hukukuna ilişkin davalar Aile Mahkemesinde görülmektedir. Aile Mahkemesi bulunmayan yerlerde ise Asliye Hukuk Mahkemesi, Aile Mahkemesi sıfatıyla görev yapar. Yetkili mahkeme bakımından ise izin isteminde bulunan kişinin yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. İstanbul Avrupa yakasında, özellikle Bakırköy, Küçükçekmece veya Büyükçekmece'de ikamet eden küçükler için ilgili Aile Mahkemeleri yetkili olmaktadır. Yetki kuralı kamu düzenine ilişkin olmadığından kesin yetki niteliğinde değildir; ancak uygulamada yerleşim yeri mahkemesi dışındaki başvurularda yetkisizlik sorunu yaşanmaktadır.

Yargıtay Kararları

1-) Onaltı Yaşını Doldurmuş Olma Şartı, Dava Açılabilmesinin Değil, İzin Verilebilmesinin Şartıdır 

Evlenmeye izin davasının yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen hükmün kanun yararına bozulması Adalet Bakanlığının yazısı üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından istenilmekle evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

Evlenmesine izin verilmesi talep edilen Gülşah, 17.03.1994 doğumlu olup, iznin verildiği tarihte on altı yaşını doldurmuştur. Yasadaki (TMK.md. 124/2) on altı yaşını doldurmuş olma şartı, dava açılabilmesinin değil, izin verilebilmesinin şartıdır. Hükmün verildiği tarih itibariyle ilgili on altı yaşını doldurduğuna göre, bu koşul gerçekleşmiştir. Bu bakımdan Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteği yerinde görülmemiş, isteğin reddi gerekmiştir. (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2010/15102 E. - 2012/938 K.)

2-) Etrafta dedikodu çıkmışsa Erkek veya Kadının Evlenmesine İzin Verilebilir

Emine ile Ercan'ın bir yıllık nişanlı oldukları kızın 16 yaşını doldurduğu, yurtdışında olan Ercan'ın Türkiye'ye geldiğinde ailelerin bulunmadığı sırada evde birlikte kaldıkları ve etrafta dedikodu çıktığı toplanan delillerden anlaşılmaktadır. 4721 Sayılı Kanunun 124/2. maddesi koşulları oluşmakla davanın kabulü gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması doğru değildir. ( Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 11.11.2002)

Sık Sorulan Sorular

16 yaşımı doldurdum, mahkemeye kendim başvurabilir miyim?

Evet. Olağan dışı evlenmeye izin davası, kişiye sıkı sıkıya bağlı haklardan olduğundan 16 yaşını doldurmuş küçük, sınırlı ehliyetsiz olsa dahi temsil kayyumuna gerek olmaksızın bizzat dava açabilir. Aile Mahkemesi'ne yerleşim yeriniz itibarıyla başvurmanız ve TMK m. 124/2 kapsamında olağanüstü durum ile pek önemli sebebi delillerle ortaya koymanız gerekir.

17 yaşındayım ve ailem evlenmeme izin vermiyor, ne yapabilirim?

17 yaşını doldurmuş küçüğün evlenmesi, yasal temsilcisinin iznine bağlıdır (TMK m. 126). Ailenizin haksız biçimde izin vermemesi hâlinde olağan evlenmeye izin davası açabilirsiniz. Bu dava yerleşim yeriniz Aile Mahkemesi'nde, izin vermeyen yasal temsilciye karşı görülür. Hâkim, izin vermeme gerekçesinin haklı olup olmadığını değerlendirerek karar verir.

Hamileyim ve 16 yaşımı doldurdum, izin verilir mi?

Hamilelik, Yargıtay yerleşik içtihadı ve doktrinde olağanüstü durum ve pek önemli sebep olarak kabul edilen hâllerin başında gelmektedir. Ancak hamilelik tek başına yeterli olmayıp, mahkeme küçüğün bedeni ve fikri olgunluğunu, evlenme iradesinin samimiyetini ve evliliğin sürdürülebilirliğini ayrıca değerlendirir. Hastane raporu ve diğer somut delillerin titizlikle sunulması gerekir.

Evlenmeye izin davası ne kadar sürer?

Basit yargılama usulüne tabi olan bu davalar, normal şartlarda iki ila dört ay arasında sonuçlanmaktadır. Mahkeme yoğunluğu, tanık dinlenmesi, pedagog veya psikolog raporu beklenmesi ve sosyal inceleme raporu talep edilmesi durumunda süre altı aya kadar uzayabilmektedir. Dilekçenin eksiksiz hazırlanması ve delillerin başvuruyla birlikte sunulması süreyi belirgin biçimde kısaltmaktadır.

Mahkeme reddederse ne yapabilirim?

Aile Mahkemesi'nin red kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf başvurusu yapılabilir. İstinaf incelemesi sonucunda red kararının kaldırılması veya yeniden yargılanması mümkündür. Ayrıca yaş şartı sonradan oluşmuşsa (örneğin 16 yaş istinaf aşamasında doldurulmuşsa), yerleşik içtihat ışığında dava yeniden değerlendirilebilmektedir.

Davayı annem-babam mı, yoksa ben mi açarım?

Olağan dışı evlenmeye izin davası, küçüğün bizzat veya yasal temsilcisi aracılığıyla açılabilir; her iki yol da mümkündür. Olağan evlenmeye izin davasında ise dava, izin vermeyen yasal temsilciye karşı küçük tarafından açılır. Velinin izin vermemesi durumunda küçük, kendi başına Aile Mahkemesi'ne başvurabilir; bu, kişiye sıkı sıkıya bağlı bir haktır.

Evlenmeye izin davasında avukat zorunlu mudur?

Hukuken zorunlu olmamakla birlikte, davanın doğru hukuki çerçevede sunulması, delillerin eksiksiz toplanması ve duruşmada küçüğün isabetli biçimde temsil edilmesi bakımından alanında uzman avukat yardımı belirleyici önem taşımaktadır. Aile hukuku davalarında usul hatası yapılması, davanın reddine veya gereksiz sürelerin uzamasına yol açabilmektedir.

SONUÇ VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Olağan ve olağan dışı evlenmeye izin davaları, küçüğün hukuki durumu üzerinde kalıcı sonuçlar doğuran, somut delil değerlendirmesi gerektiren ve hâkimin takdir yetkisinin geniş olduğu hassas süreçlerdir. Yaş şartının teknik anlamı, olağanüstü durumun ispatı, yasal temsilcinin dinlenmesi ve usul kurallarına uyum, davanın seyrini doğrudan belirlemektedir. Uygulamada karşılaşılan sorunlar; eksik dilekçe sunumu, delillerin geç toplanması ve duruşma stratejisinin kurulamamasından kaynaklanmaktadır. Aile hukukundan kaynaklanan bu tür davalarda profesyonel hukuki destek alınması, sürecin hatasız ve hak kaybı doğurmadan ilerlemesi bakımından önerilmektedir. Öner Hukuk ve Danışmanlık olarak İstanbul ve Türkiye genelinde aile hukuku alanında hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti sunulmakta; evlenmeye izin davaları başta olmak üzere aile hukukunun her alanında müvekkillere destek sağlanmaktadır.

Bu makale 2 Mayıs 2026 tarihi itibarıyla yayımlanmış / güncellenmiştir.

Hukuki Uyarı

İşbu içerik genel bilgilendirme amaçlı olup, somut olayın özellikleri ve güncel mevzuat değişiklikleri uyarınca farklı sonuçlar doğabilir. Belirli bir uyuşmazlık veya hukuki süreç için profesyonel avukatlık hizmeti almanız önerilir.