Nafaka Artırım Davası 2026: Şartlar, Süreç ve Yetkili Mahkeme

Boşanma kararıyla birlikte hükmedilen nafaka miktarı, aradan geçen sürede paranın alım gücünün değişmesi, çocuğun büyümesi ya da nafaka borçlusunun gelir durumunun iyileşmesi gibi olgular nedeniyle yetersiz kalabilir. Türk Medeni Kanunu m. 176/4 ve m. 331, tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde nafakanın yeniden belirlenmesine imkân tanımaktadır. 2026 itibarıyla yürürlükteki düzenleme uyarınca nafaka artırım davası, Aile Mahkemeleri'nde açılan ve hem usul hem ispat yönünden teknik bir yargılama gerektiren bir dava türüdür. Bu yazıda, dava açma şartları, görevli ve yetkili mahkeme, artış oranının belirlenmesinde uygulanan ölçütler ve dilekçede sunulması gereken deliller, yerleşik içtihat ışığında değerlendirilmektedir.

Nafaka Artırım Davası Nedir?

Nafaka, bir kimsenin geçindirmekle, bakıp gözetmekle yükümlü bulunduğu kimseye mahkeme kararıyla verdiği aylıktır. Hükmedilen nafakanın az gelmesi veya koşulların değişmesi gibi durumlarda kişiler haklı gerekçelere dayanarak nafaka artırma davası açabilirler.

Nafaka artırımı davası,  nafaka alacaklısının artık gerekli masrafları karşılayamaması nedeniyle nafaka borçlusuna karşı açılır. Bu davaya başvurabilmek için boşanma davası sonucu karara bağlanan nafaka miktarının, değişen ekonomik, sosyal şartlar ve günün koşullarına göre  yetersiz kaldığının ispatı gerekmektedir.

Nafaka Artırım Davasının Şartları

Yerleşik içtihat doğrultusunda nafaka artırım talebinin kabulü için üç temel şartın bir arada bulunması aranmaktadır. Birincisi, mahkeme kararıyla hükmedilmiş ve halen ödenmekte olan bir nafakanın varlığıdır; yükümlülüğü sona ermiş bir nafaka için artırım istenemez. İkincisi, tarafların mali durumunda değişiklik yaşanmış olmalıdır: nafaka alacaklısının ihtiyaçlarının artması (sağlık, eğitim, kira), nafaka borçlusunun gelirinde belirgin yükselme veya enflasyon nedeniyle paranın alım gücünün düşmesi tipik gerekçelerdir. Üçüncüsü, TMK m. 4'te düzenlenen hakkaniyet ilkesi çerçevesinde mevcut nafakanın artık adil olmaktan çıkmış olmasıdır. Bu üç şartın ispatı, davacı tarafa yüklenmektedir.

Hangi Nafaka Türlerinde Artırım Talep Edilebilir?

Nafaka artırım davası, ödenmeye devam eden her nafaka türü için açılabilir; yalnızca her bir tür için izlenecek hukuki çerçeve farklılaşır. Yoksulluk nafakasında dayanak TMK m. 176/4'tür ve eski eş tarafından talep edilir. İştirak nafakasında dayanak TMK m. 327, 328 ve 331'dir; davayı çocuk adına velayet hakkı sahibi anne veya baba açar. Yardım nafakasında dayanak TMK m. 364'tür ve yardım edilmediği takdirde yoksulluğa düşecek altsoy, üstsoy ve kardeşler arasındaki yükümlülüğe dayanır. Tedbir nafakası ise boşanma davası kesinleşene kadar süren geçici bir nafaka olduğundan, artırım talebi ayrı bir dava ile değil derdest boşanma davasına bakan mahkemeden talep edilir.

Nafaka Artırım Davası Hangi Durumlarda Açılabilir?

Nafaka artırım davası açılabilmesi için öncelikle ortada mahkeme kararı ile hükmedilmiş bir nafaka olmalıdır. Ardından nafaka artırımını talep eden kişinin bu talebine dayanak olarak haklı gerekçeler göstermesi gerekmektedir. Bu gerekçeler somut olaya göre değişmekle beraber bunları değerlendirme konusunda hakimin takdir yetkisi vardır.

Nafaka ile ilgili verilen kararlar kesin ve nihai bir hüküm teşkil etmez. Taraflar (nafaka alacaklısı, nafaka yükümlüsü veya nafaka alacaklısı çocuk) değişen hal ve koşullar çerçevesinde hakime başvurarak, nafakanın artırılmasını veya azaltılmasını veyahut da tamamen kaldırılmasını isteyebilir.

Hakim tarafından nafaka miktarının yeniden belirlenmesi, çocuğun ihtiyaçlarındaki artış, anne ve babanın ödeme gücünde veya o dönemki hayat koşullarının değişmesi halinde mümkün olur.

Nafaka alacaklısının ihtiyaçlarının artması, hastalık, çocuğun eğitimi gibi nedenlerle mevcut nafakanın giderlerini karşılayamaması, buna karşın nafaka borçlusunun gelirinde artış olmuşsa nafaka arttırılması davası açılma sebeplerine örnek olarak gösterilebilir.

Nafaka Artırım Davası İçin Birkaç Haklı Gerekçe Örneği;

• Nafaka borçlusunun ekonomik durumunda olumlu değişmeler olması
• Nafaka alacaklısının maddi durumunun önemli derecede sıkıntıya girmesi
• Zamanla değişen enflasyon ve alım gücünün azalması sebebiyle nafaka alacaklısının giderlerini karşılayamaması
• Müşterek çocuğun özel okula başlaması, okul masrafının artması
• Nafaka alacaklısının pahalı bir tedaviyi gerektiren hastalığının ortaya çıkması gibi haklı nedenlerle artırım talep edilebilir.

Nafaka Artış Oranı Nasıl Hesaplanır?

Değişen ekonomik şartlar ve enflasyon gibi sebeplerle nafaka miktarının yetersiz kalması olağan olup, bu durumda nafaka artış oranları mahkeme tarafından, Türkiye İstatistik Kurumunun açıklamış olduğu ÜFE oranlarına göre belirlenecektir.

Nafaka artış oranları her yıl TÜİK tarafından açıklanan ÜFE oranlarının artışına göre yeniden hesaplanır. ÜFE'deki artış oranı nafaka miktarı üzerine uygulanmaktadır.

Fakat mahkeme bu belirlenen oranla bağlı değildir. Şöyle ki nafaka alacaklısı ve borçlusunun ekonomik hali ve durumları her somut olaya göre farklılık göstereceğinden mahkemenin farklı bir nafaka belirlemesi olağandır.

Bunun dışında taraflar, mahkemece nafakaya hükmedildiğinde, nafaka bedelinin sonraki yıllardaki artış oranının da belirlenmesini de mahkemeden talep edebilmektedirler. Bu şekilde nafaka alacaklısı,  önceden artış oranının ne olduğunu öğrenebilecektir.

Nafaka hesaplamasında Türkiye İstatistik Kurumu ÜFE oranları baz alınarak ödeneğin miktarı belirlenir. TUIK tarafından her yıl 12 aylık yayınlanan ÜFE ortalaması oranında artış yapılarak, hesaplanan nafaka  da kişinin gelir durumuna göre  Aile Mahkemeleri tarafından verilen karar ile belirlenir.

Nafaka Artış Oranı Nasıl Belirlenir? ÜFE, TÜFE ve Hakkaniyet İlkesi

Artış oranının belirlenmesinde Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihadı ölçüt olarak kabul edilmektedir. Buna göre, tarafların ekonomik durumunda olağanüstü bir değişiklik bulunmuyorsa nafaka, TÜİK tarafından açıklanan Yİ-ÜFE 12 aylık ortalama oranında artırılarak önceki kararla sağlanmış olan denge korunur. Olağanüstü değişiklik söz konusu olduğunda — örneğin nafaka borçlusunun gelirinin orantısız yükselmesi veya çocuğun özel okula başlaması — hâkim, TMK m. 4 hakkaniyet ilkesi çerçevesinde Yİ-ÜFE oranının üzerinde bir artırıma hükmedebilir. Uygulamada bazı kararlarda TÜFE veya TÜFE-Yİ-ÜFE ortalamasının esas alındığı görülmekte, bu durumlar Yargıtay tarafından bozma sebebi sayılmaktadır.

Nafaka Artırım Davası Kime Karşı ve Nasıl Açılır?

Nafaka artırımı davası,  nafaka alacaklısı tarafından nafaka borçlusuna karşı açılır.

Durumların değişmesi halinde hem nafaka borçlusu anne veya babanın, hem de nafaka alacaklısı çocuğun mahkemeye başvurma hakları vardır. Nafaka borçlusu olan kişi nafaka artırım davası değil, nafakanın azaltma davası açacaktır.

İştirak nafakasının artırılması veya azaltılması davasında verilen karar, dava tarihinden itibaren hüküm ifade eder. İştirak nafakasında yapılacak artış oranı, boşanmanın kesinleşme tarihine göre belirlenmesi gerekir.

Nafaka Artırım Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme

Nafaka artırım davasında görevli mahkeme Aile Mahkemeleridir. Yargı çevresinde Aile Mahkemelerinin bulunmadığı durumlarda  ise Asliye Hukuk Mahkemeleri görevli olmaktadır.

Boşanmanın ardından nafaka davalarında, nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Her nafaka alıcısı, yaşadığı yerleşim yerine bağlı konumda olan Aile Mahkemesine, nafaka artırımı için dava talebinde bulunabilecektir.

Nafaka Artırım Davasında Zamanaşımı

Kişiler nafaka aldıkları süre içerisinde nafaka artırım davası açabilirler. Hakim nafaka kararının ardından nafaka yükümlüsünün maddi durumundaki artışı veya nafaka alacaklısının maddi durumundaki sıkıntıları hakkaniyet gereği takdir ederek karar verebilecektir. Bunun için belli bir sürenin geçmesi zorunluluğu bulunmamaktadır. Yani bu davalarda herhangi bir zamanaşımı veya hak düşürücü süre öngörülmemiştir.

Nafaka Artırım Davasında İspat

Nafaka artırımı talep edebilmek için yasal olarak belirlenen şartların mahkemede öne sürülüp ispatı gerekir. Bu davada ispat için nafaka ödeyen kişinin maddi durumunun iyi yönde geliştiğini kanıtlayan belgeler bulunmalıdır. Bunun yanı sıra nafaka alan kişinin haklı sebepler ile nafaka artırılması talebinde bulunması gerekir. Yani tarafların mali durumlarının değişmesi ve hakkaniyetin gerektirdiği hallerin var olması gerekmektedir.

Nafaka artırım talebinde bulunmak isteyen kişiler, dava dilekçesini ve beraberindeki belgeleri ibraz edip nafaka artırımı için gerekli olan harç ve giderleri mahkeme veznesine yatırırlar. Sunulması gereken belgelere örnek olarak; müşterek çocuğun özel okul kayıt belgeleri, sağlık ile ilgili belgeler ve masraflar ve diğer ihtiyaçlarını gösteren belgeler veya nafaka alacaklısının iş gücünü kaybettiğine dair belgeler verilebilir.

Sonuç olarak; mahkemece her iki tarafın ekonomik durumu araştırılacak ve hukuki deliller ele alınacaktır. Hakim sunulan belgeleri ve gerekçeleri tarafların maddi ve sosyal durumlarına, dönemin ekonomik koşullarına ve enflasyona  göre değerlendirip kararını verecektir.

Nafaka Artırım Dilekçesinde Sunulması Gereken Deliller

Dilekçenin başarısı, dayanılan olguların somut delillerle ispat edilmesine bağlıdır. Mahkeme, tarafların mali durumunu re'sen araştırır; ancak davacının kendi iddiasını destekleyici belgeleri dilekçeye eklemesi süreci hızlandırır ve kararın istinaf aşamasında bozulma riskini azaltır.

Geriye Dönük Talep Edilebilir mi? Karar Ne Zamandan İtibaren Hüküm İfade Eder?

Uygulamada karşılaşılan en yaygın yanılgılardan biri, nafaka artırım kararının geriye etkili olabileceği düşüncesidir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihadına göre nafaka artırım davasında verilen karar, dava tarihinden itibaren hüküm ifade eder. Bu nedenle artırım talebinde gecikme, geçmiş aylar için artmış nafaka kaybı anlamına gelir; geçmişe yönelik fark talep edilemez. Aynı şekilde, daha önce açılmış ve sonuçlanmış bir nafaka artırım davasının ardından yeni bir artırım talebinde bulunabilmek için, önceki karardan sonra ortaya çıkmış yeni bir olgunun ispatı gerekir. Aksi halde dava, kesin hüküm itirazıyla karşılaşabilir.

İştirak Nafakası Artırım Davası 

Nafaka artırımı talep edecek  alacaklısı, yaşadığı yere bağlı konumda olan Aile Mahkemesi'ne talepte bulunur. Nafaka artırımı için gerekli olan harç ve giderleri mahkeme veznesine yatırır. Mahkemece her iki tarafın ekonomik durumu araştırılır ve diğer hukuki deliller ele alınarak bir karar verilir.

Nafaka alacaklısı davacının ihtiyaçları ile nafaka yükümlüsü davalının gelir durumunda, nafakanın takdir edildiği tarihe göre olağanüstü bir değişiklik olmadığı takdirde; yoksulluk nafakası TÜİK’in yayınladığı ÜFE oranında artırılmalı ve böylece taraflar arasında önceki nafaka takdirinde sağlanan denge korunmalıdır.

İştirak nafakası yükseltme için nafaka alacaklısı olan kişinin iştirak nafakasının artırılması için dava açması gerekmektedir.

Nafaka Artırım Dilekçesi 

Nafaka artırım dava dilekçesi yazmak sanıldığı kadar kolay değildir. Dava dilekçesi hazırlanırken uzman bir avukattan yardım almanızı önermekteyiz. Aksi halde davanızın reddedilme durumu olabilecektir.

Nafaka Artırım Davası Cevap Dilekçesi 

Dava dilekçesinin size tebliğinden itibaren cevap dilekçesi vermeniz için size 2 haftalık süre verilmektedir. Bu süre içinde davacının taleplerinin reddi için bir cevap dilekçesi hazırlamanız gerekir. Hazırlayacağınız dilekçe davanın sonucunu etkileyecek olan bir durumdur. Bu nedenle mutlaka uzman nafaka avukatından yardım almanızı önermekteyiz.

Sıkça Sorulan Sorular

Nafaka artırım davasında zamanaşımı süresi var mıdır?

Nafaka artırım davasının açılması için belirlenmiş bir zamanaşımı veya hak düşürücü süre bulunmamaktadır. Nafaka yükümlülüğü devam ettiği sürece her zaman dava açılabilir. Ancak verilen karar yalnızca dava tarihinden itibaren hüküm ifade ettiğinden, gecikmek artmış nafakadan geçmişe yönelik yararlanmayı engeller. TMK m. 176/4 kapsamında nafaka kararı kesin hüküm teşkil etmez.

Daha önce nafaka artırım davası açmıştım, tekrar açabilir miyim?

Evet, açılabilir. Önceki karar kesin hüküm teşkil etmemekle birlikte yeni dava açılabilmesi için önceki karardan sonra ortaya çıkmış yeni bir olgunun (gelir değişikliği, ihtiyaç artışı, enflasyon) ispatı gerekir. Aksi takdirde dava, derdestlik veya kesin hüküm itirazıyla karşılaşabilir. Genellikle iki artırım davası arasında en az bir yıl geçmesi uygulamada beklenir.

Anlaşmalı boşanma protokolünde artış oranı belirlenmişse yine de artırım davası açılabilir mi?

Evet, açılabilir. Protokolde belirlenen otomatik artış oranı tarafları bağlamakla birlikte, sonradan tarafların mali durumlarında olağanüstü değişiklik yaşandığında veya hakkaniyet bunu gerektirdiğinde TMK m. 176/4 kapsamında ayrıca artırım davası açma hakkı saklıdır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihadı bu yöndedir.

Nafaka borçlusu işsiz görünüyorsa artırım mümkün mü?

Mümkündür, ancak değerlendirme güçleşir. Mahkeme yalnızca beyan edilen geliri değil, davalının fiilî mal varlığını, harcama düzeyini ve yaşam standardını da inceler. Tapu, araç, banka hareketleri ve sosyal medya kanıtları üzerinden gerçek ekonomik durum tespit edilebilir. Bu nedenle dilekçede somut delil sunumu kritik önem taşır.

Çocuğun 18 yaşını doldurması halinde iştirak nafakası artırılabilir mi?

İştirak nafakası, çocuğun ergin olmasıyla TMK m. 328/2 uyarınca kendiliğinden sona erer. Ancak çocuğun eğitimi devam ediyorsa, çocuk kendi adına yardım nafakası talep edebilir (TMK m. 364). Bu dava ayrı bir dava türü olup iştirak nafakasının artırımı kapsamında değerlendirilmez; ergin çocuğun bizzat ya da vekili aracılığıyla açması gerekir.

Davayı kendi yerleşim yerimde mi, eski eşimin yerleşim yerinde mi açacağım?

Yetkili mahkeme nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesidir. Davacı nafaka alan taraf olduğundan, davayı kendi yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki Aile Mahkemesi'nde açar. Örneğin Bakırköy'de ikamet eden nafaka alacaklısı, Bakırköy Aile Mahkemesi'nde dava açabilir. Bu kural HMK ve TMK m. 177 doğrultusunda uygulanır.

Avukatsız nafaka artırım davası açabilir miyim?

Hukuki olarak avukatla temsil zorunluluğu yoktur; dava bizzat açılabilir. Ancak dilekçenin hukuki dayanaklarının doğru kurulması, delil sunum sırası, talep sonucunun net belirlenmesi ve istinaf aşamasının olası süreci dikkate alındığında, uzman bir nafaka avukatı ile çalışmak hak kaybı riskini azaltır. Reddedilen bir dava sonrası yeniden açılma maliyeti ve süre kaybı, vekalet maliyetinin üzerine çıkabilir.

Sonuç ve Hukuki Destek

Nafaka artırım davası, görünenin aksine teknik bir yargılama gerektirir. Olağanüstü değişiklik kriteri, Yİ-ÜFE oranının uygulanma biçimi, geriye dönük talep yasağı ve dilekçede sunulması gereken delillerin sıralanması, dosyanın sonucunu doğrudan etkileyen unsurlardır. Bakırköy Aile Mahkemesi başta olmak üzere İstanbul yetki çevresindeki nafaka artırım dosyalarında uygulamada sıkça karşılaşılan sorunlar, ancak yerleşik içtihat doğrultusunda hazırlanmış bir dilekçe ile asgari düzeye indirilebilir. Öner Hukuk ve Danışmanlık olarak nafaka artırım davalarında dilekçe hazırlığı, delil derlemesi ve duruşma takibi süreçlerinde hukuki destek sağlamaktayız. Somut dosyanızın değerlendirilmesi için bürodan randevu alabilirsiniz.

Hukuki Uyarı; İşbu içerik genel bilgilendirme amaçlı olup, somut olayın özellikleri ve güncel mevzuat değişiklikleri uyarınca farklı sonuçlar doğabilir. Belirli bir uyuşmazlık veya hukuki süreç için profesyonel avukatlık hizmeti almanız önerilir.