Muris Muvazaası Davası 2026: Şartlar ve İspat Yöntemi

Muris muvazaası, halk arasındaki adıyla mirastan mal kaçırma, mirasbırakanın mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla gerçekte bağışladığı tapulu taşınmazını tapuda satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi gibi göstermesidir. Miras hakkı zedelenen her mirasçı, 01.04.1974 tarihli ve 1/2 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca miras payı oranında tapu iptali ve tescil davası açabilir. Dava zamanaşımına tabi değildir; asliye hukuk mahkemesinde, taşınmazın bulunduğu yerde açılır ve muvazaa tanık dâhil her türlü delille ispatlanabilir. Bu yazıda muris muvazaasının şartları, davanın kimler tarafından kime karşı açılacağı, ispat, tenkis farkı, masraflar ve Yargıtay kararları anlatılmaktadır.

Muvazaa Nedir ?

Muvazaa, tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla, gerçek iradelerine uymayan bir görünüş yaratmak konusunda anlaşmalarıdır. Yanlışlık (hata) muvazaa değildir; muvazaada taraflar neyi gizlediklerini bilerek ve birlikte hareket eder. Türk Borçlar Kanunu m. 19 uyarınca bir sözleşmenin yorumunda tarafların yanlışlıkla veya gerçek amaçlarını gizlemek için kullandıkları sözcüklere değil, gerçek ve ortak iradelerine bakılır. Muvazaanın iki türü vardır :

1-) Mutlak Muvazaa - Tarafların, üçüncü kişileri aldatmak amacıyla gerçek iradelerine uymayan, aralarında hüküm ve sonuç doğurmayan bir durum yaratmak için anlaşarak sözde bir sözleşme yapmalarıdır. Arkada gizlenen başka bir işlem yoktur.

2-) Nispi Muvazaa - Tarafların gerçek iradelerine uygun olarak yaptıkları gizli sözleşmeyi, iradelerine uymayan görünüşteki başka bir sözleşmeyle gizlemeleridir. Örneğin gerçekte bağış yapılırken tapuda satış gösterilmesi nispi muvazaadır.

Muris Muvazaası Nedir?

Muris muvazaası ne demek? Mirasbırakanın (murisin), mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak amacıyla gerçek iradesini gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını tapuda satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi gibi göstererek devretmesine muris muvazaası denir. Toplumda “mirastan mal kaçırma” veya “mirasçıdan mal kaçırma” olarak bilinir.

Yargıtay’a göre muris muvazaası, niteliği itibarıyla nispi (vasıflı) muvazaa türüdür: mirasbırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek ister; ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği taşınmazı tapuda yaptığı resmî sözleşmede “satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda” açıklanmış iradeyle devreder (Yargıtay 1. HD, 01.07.2021, E. 2021/2011, K. 2021/3686; 1. HD, 20.04.2016, E. 2016/798, K. 2016/4844).

Muris muvazaası kanunda ayrı bir maddeyle düzenlenmemiştir; kurum, 01.04.1974 tarihli ve 1/2 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ile şekillenmiştir. Bu karara göre görünürdeki satış sözleşmesi tarafların gerçek iradesine uymadığından, gizli bağış sözleşmesi de TMK m. 706, TBK m. 237 ve Tapu Kanunu m. 26’daki resmî şekil koşullarından yoksun olduğundan geçersizdir; bu nedenle saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak tapu kaydının iptalini isteyebilir (Yargıtay 1. HD, 15.02.2022, E. 2021/10175, K. 2022/1185).

Muris Muvazaasının Şartları (Unsurları)

Muris muvazaası şartları nelerdir? Bir devrin muris muvazaası sayılabilmesi için şu unsurların birlikte bulunması gerekir:

1. Tapulu bir taşınmazın devri: Mirasbırakanın mülkiyetindeki, tapuya kayıtlı bir taşınmazın (veya taşınmaz payının) devredilmiş olması.
2. Görünürdeki işlem: Devrin tapuda satış, ölünceye kadar bakma sözleşmesi gibi karşılıklı (ivazlı) bir işlem olarak gösterilmesi.
3. Gizli işlem: Tarafların gerçek iradesinin karşılıksız bir kazandırma, yani bağış olması.
4. Muvazaa anlaşması: Mirasbırakan ile devralanın, görünürdeki işlemin gerçek olmadığı konusunda anlaşması.
5. Mirastan mal kaçırma kastı: Mirasbırakanın asıl amacının mirasçılarını (veya bir kısmını) miras hakkından yoksun bırakmak olması. Bu kast, muris muvazaasını genel muvazaadan ayıran belirleyici unsurdur; ispatlanamazsa dava reddedilir.

Mirastan Mal Kaçırma Kastı Nasıl Belirlenir?

Mal kaçırma kastı mirasbırakanın iç dünyasına ilişkin olduğundan doğrudan kanıtlanması güçtür. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, gerçek irade ve amacın tespiti için şu olgulardan yararlanılmasının zorunlu olduğunu belirtmektedir: “ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, mirasbırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alım gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile miras bırakan arasındaki beşeri ilişki” (Yargıtay HGK, 08.12.2022, E. 2020/569, K. 2022/1709).

Uygulamada mahkemelerin en çok baktığı sorular şunlardır:

• Mirasbırakanın taşınmazı satmasını gerektiren bir ihtiyacı (borç, tedavi gideri, geçim sıkıntısı) var mıydı?
• Devralanın, tapuda gösterilen bedeli ödeyebilecek geliri ve birikimi var mıydı; bedel gerçekten ödendi mi?
• Tapudaki bedel ile taşınmazın o tarihteki gerçek değeri arasında açık bir fark var mı?
• Mirasbırakan malvarlığının tamamını veya büyük kısmını tek bir mirasçıya mı devretti; terekede başka mal kaldı mı?
• Mirasbırakan ile davalı ve diğer mirasçılar arasındaki ilişki nasıldı; yörede kız çocuklarını mirastan dışlama eğilimi var mı?

Bu ölçütlerin hiçbiri tek başına belirleyici değildir. Örneğin Yargıtay, akitte gösterilen bedel ile gerçek bedel arasındaki farkın tek başına muvazaanın kanıtı sayılamayacağını vurgulamıştır (Yargıtay 1. HD, 19.04.2016, E. 2014/16648, K. 2016/4755).

Muris Muvazaası Kabul Olmayan Haller?

Muris muvazaası hangi hâllerde kabul edilmez? Aşağıdaki durumlarda kural olarak muris muvazaasına dayalı tapu iptali istenemez; ancak her durumda işlemin gerçek niteliği ve somut olayın özellikleri ayrıca değerlendirilir:

• Ölüme Bağlı Tasarruflar - Muvazaa, iki taraflı işlemler için söz konusudur. Tek taraflı irade beyanı olan vasiyetname gibi ölüme bağlı tasarruflarda muvazaadan söz edilemez; bu tasarruflara karşı vasiyetnamenin iptali veya tenkis davası açılır.
• Tapuda Açıkça Yapılan Bağış - Mirasbırakan taşınmazı tapuda açıkça bağış olarak devretmişse görünürdeki işlem ile gerçek irade örtüşür; gizlenen bir işlem olmadığından muris muvazaası oluşmaz. Bağış saklı payı ihlal ediyorsa tenkis davası gündeme gelir.
• Murisin Parasıyla Başkası Adına Satın Alma - Mirasbırakanın bedelini ödeyerek üçüncü kişiden satın aldığı taşınmazı doğrudan bir mirasçısı adına tescil ettirmesi, mirasbırakan tarafından kayda dayalı bir devir olmadığından 1974 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı kapsamında değildir; bu durum gizli bağış iddiası niteliğindedir ve koşulları varsa tenkis istenebilir (Yargıtay 1. HD, 13.02.2020, E. 2016/15460, K. 2020/873).
• İntifa Hakkı Tesisi - Belli bir kişi yararına sınırlı süreyle intifa hakkı kurulması, mülkiyeti devretmediğinden kural olarak muris muvazaası davasının konusu olmaz. Buna karşılık intifa hakkı saklı tutularak yapılan satışlarda devrin gerçek niteliği ayrıca incelenir.
• Paylaştırma Amacı - Mirasbırakan sağlığında malvarlığını mirasçıları arasında makul ve hakkaniyete uygun biçimde paylaştırmışsa mal kaçırma kastı bulunmaz.
• Minnet ve Bakım Karşılığı Devir - Yıllarca bakımını üstlenen kişiye duyulan minnetle yapılan devirlerde Yargıtay, gerçek amacın mal kaçırma olmadığını kabul edebilmektedir (Yargıtay 1. HD, 20.04.2016, E. 2016/798, K. 2016/4844). Ancak “minnet” savunması her zaman sonuç vermez: malvarlığının tamamına yakını tek bir mirasçıya bedelsiz devredilmiş ve terekede mal kalmamışsa minnet iddiası mal kaçırma kastını ortadan kaldırmayabilir (Yargıtay 1. HD, 05.11.2024, E. 2023/5742, K. 2024/5992).

Muris Muvazaası Hangi Mallarda Uygulanır? Banka Parası, Tapusuz Taşınmaz ve Bağış

1974 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı yalnızca tapulu taşınmazların devrine uygulanır; çünkü sonuç doğuran unsur, gizli bağışın tapudaki resmî şekle uyulmadan yapılmış olmasıdır.

• Tapusuz taşınmazlar: Tapuda kayıtlı olmayan taşınmazlar taşınır mal niteliğindedir; zilyetliğin devri suretiyle yapılan elden bağışlama biçim koşuluna bağlı olmadığından geçerlidir ve bu durumda 1974 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararının uygulama yeri yoktur (Yargıtay 1. HD, 28.09.2021, E. 2020/788, K. 2021/4800).
• Bankadaki para, taşınırlar ve şirket payları: Aynı mantıkla mirasbırakanın sağlığında bir mirasçısına verdiği para veya taşınırlar tapu iptali davasının konusu olmaz; saklı pay ihlal edilmişse tenkis, mirasçılar arasında denkleştirme şartları varsa denkleştirme istenebilir. Mirasbırakanın ölümünden sonra hesabından para çekilmesi ise ayrı bir konudur; bu konuda miras kalan paranın bankadan çekilmesi yazımıza bakabilirsiniz.
• Ölünceye kadar bakma sözleşmesi: Tapuda ölünceye kadar bakma sözleşmesiyle yapılan devirler de muris muvazaası iddiasına konu olabilir; bakım ediminin gerçekten üstlenilip ifa edilip edilmediği ve sözleşmenin gerçek amacı incelenir. Ayrıntılar için ölünceye kadar bakma sözleşmesi nedeniyle tapu iptal ve tescil davası yazımıza bakabilirsiniz.

Muris Muvazaası Tapu İptali ve Tescil Davası

Miras hakkı çiğnenen mirasçılar, murisin muvazaalı işlemine karşı TBK m. 19 ve 1974 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararına dayanarak muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil davası açabilir. Davada, tapudaki resmî sözleşmenin muvazaa nedeniyle geçersiz olduğunun tespiti ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptali istenir.

Mirasçı, davayı kendi miras payı oranında açabilir. Mahkeme davayı kabul ederse tapu kaydını tamamen değil, davacının miras payı oranında iptal edip bu payı davacı adına tescil eder; kalan pay davalı üzerinde kalır. Yargıtay, tapu kaydının davacıların miras payı oranında iptali gerekirken tamamının iptaline karar verilmesini hatalı bulmuştur (Yargıtay 1. HD, 17.11.2020, E. 2018/2995, K. 2020/6056). Uygulamada çoğu zaman “muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil, olmadığı takdirde tenkis” şeklinde terditli dava açılır (Yargıtay 1. HD, 02.12.2025, E. 2024/1230, K. 2025/5576).

Muris Muvazaası Davasını Kimler Açabilir?

Saklı payı olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar muris muvazaası davası açabilir (Yargıtay 1. HD, E. 2021/10175, K. 2022/1185). Bu yönüyle muris muvazaası, yalnızca saklı paylı mirasçıların açabildiği tenkis davasından ayrılır; örneğin altsoyu bulunmayan mirasbırakanın kardeşleri de dava açabilir.

Mirasçılık sıfatını kaybedenler ise kural olarak dava açamaz: mirası reddeden (TMK m. 611), mirastan feragat eden (TMK m. 528), mirasçılıktan çıkarılan (TMK m. 511) veya mirastan yoksun olan kişi mirasçı sayılmadığından, terekeye ilişkin bu davayı da açamaz. Dava açarken mirasçılık sıfatı ve paylar veraset ilamı (mirasçılık belgesi) ile ispatlanır.

Muris Muvazaası Davası Kime Karşı Açılır?

Dava, mirasbırakandan taşınmazı muvazaalı işlemle devralan kişiye karşı açılır. Devralan bir mirasçı olabileceği gibi gelin, damat, torun veya tamamen yabancı bir üçüncü kişi de olabilir; bu kişinin mirasçı olmaması davayı engellemez. Devralan ölmüşse dava onun mirasçılarına yöneltilir.

Taşınmaz devralan tarafından başka birine satılmışsa durum, sonraki malikin iyiniyetine göre değişir. Tapu siciline dayanarak iyiniyetle mülkiyet kazanan üçüncü kişinin kazanımı korunur (TMK m. 1023); bu durumda tapu iptali yerine devralandan tazminat istenir. Sonraki malik kötüniyetliyse ona karşı da tapu iptali istenebilir. Yargıtay, ilk temlikin muris muvazaası olup olmadığı ve muvazaa varsa sonraki iktisap edenin iyiniyetli bulunup bulunmadığı incelenmeden karar verilmesini bozma nedeni saymıştır (Yargıtay 1. HD, 26.04.2023, E. 2022/5573, K. 2023/2436).

Muris Muvazaası Davası Ne Zaman Açılır?

Muris muvazaası davası mirasbırakanın ölümünden sonra açılabilir. Miras ölümle açılır ve mirasçılar tereke üzerinde ancak ölümle hak sahibi olur (TMK m. 575, 599); mirasbırakan hayattayken mirasçılar henüz mirasçı sıfatını kazanmadığından muris ölmeden dava açılamaz. Ölümden sonra ise kural olarak herhangi bir süre sınırı yoktur (bkz. zamanaşımı başlığı). Taşınmazın devredilme ihtimaline karşı dava açılırken ihtiyati tedbir istenmesi yerinde olur.

Muris Muvazaası Tapu İptali ve Tescil Davasında Görevli Mahkeme

Muris muvazaası nedeniyle açılan tapu iptali ve tescil davalarında görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Mirasçılık belgesi veya ortaklığın giderilmesi gibi sulh hukuk mahkemesinin görev alanındaki işlerden farklı olarak bu dava, taşınmaz mülkiyetine ilişkin çekişmeli bir davadır.

Muris Muvazaası Tapu İptali ve Tescil Davasında Yetkili Mahkeme

Muris muvazaası nedeniyle açılan tapu iptali ve tescil davalarında yetkili mahkeme, HMK m. 12’deki kesin yetki kuralına göre taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir. Kesin yetki nedeniyle taraflar başka bir yer mahkemesini yetkilendiremez; mahkeme yetkisini kendiliğinden gözetir. Dava birden fazla taşınmaza ilişkinse, taşınmazlardan birinin bulunduğu yerde diğerleri hakkında da açılabilir. Örneğin Bakırköy Adliyesi’nin yargı çevresinde bulunan bir ev için dava açılacaksa görevli ve yetkili mahkeme Bakırköy Asliye Hukuk Mahkemesi’dir.

Muris Muvazaasında Arabuluculuk Zorunlu mu?

Hayır. Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m. 18/B, dava açılmadan önce arabulucuya başvurmayı kira, kat mülkiyeti, komşu hakkı ile taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ve ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında dava şartı yapmıştır. Muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil davası bu listede yer almadığından, arabuluculuğa başvurulması zorunlu değildir; taraflar isterse ihtiyari arabuluculuğa gidebilir.

Muris Muvazaasında Zorunlu Dava Arkadaşlığı Var mı?

Muris muvazaası davasında zorunlu dava arkadaşlığı yoktur: her mirasçı, diğer mirasçıları davaya katmadan kendi miras payı oranında tek başına dava açabilir. Bu, muris muvazaasına özgü bir kolaylıktır. Buna karşılık mirasbırakanın ehliyetsizliği veya sahtecilik gibi başka sebeplere dayanılarak tapunun iptali isteniyorsa, tereke elbirliği mülkiyetine tabi olduğundan (TMK m. 701-702) mirasçının tek başına ve kendi payı oranında dava açma imkânı yoktur; bu durumda tüm mirasçıların birlikte dava açması veya diğerlerinin muvafakati ya da tereke temsilcisi atanması gerekir (Yargıtay 1. HD, E. 2021/10175, K. 2022/1185).

Muris Muvazaası İspat

Muris muvazaasında ispat yükü davacı mirasçıdadır: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na göre mirasbırakan tarafından yapılan temlikin muvazaalı ve terekeden mal kaçırma amacıyla yapıldığını ispat yükü davacı tarafa aittir (Yargıtay HGK, E. 2020/569, K. 2022/1709).

Muris muvazaası nasıl ispatlanır? Dava açan mirasçılar mirasbırakan ile davalı arasındaki sözleşmenin tarafı olmadıklarından üçüncü kişi konumundadır; bu nedenle muvazaayı senetle ispat zorunluluğu olmaksızın tanık dâhil her türlü delille kanıtlayabilirler (aynı karar). Başlıca deliller şunlardır:

• Tanık beyanları: Mirasbırakanın devrin nedenine ilişkin sözleri, aile içi ilişkiler, bakımı kimin yaptığı, satış ihtiyacının bulunup bulunmadığı.
• Banka kayıtları: Satış bedelinin gerçekten ödenip ödenmediği, mirasbırakanın hesabına para girip girmediği.
• Devralanın gelir durumu: Vergi, SGK ve banka kayıtlarıyla alım gücünün bulunup bulunmadığı.
• Bilirkişi ve keşif: Taşınmazın devir tarihindeki gerçek değeri ile tapudaki bedel arasındaki fark.
• Mirasbırakanın durumu: Yaşı, sağlık durumu, geliri, emekli maaşı ve terekede kalan malvarlığı.

Muvazaalı satış olmadığı nasıl ispat edilir? Davalı açısından en güçlü savunma, bedelin gerçekten ödendiğini (tercihen banka kaydıyla), mirasbırakanın satış için haklı ve makul bir nedeni bulunduğunu, paylaştırma veya bakım-minnet gibi mal kaçırma dışında bir amacın varlığını göstermektir.

Muris Muvazaası ve Tenkis Davası Farkı

Muris muvazaası ve tenkis davası birlikte açılabilir mi? Evet. Uygulamada asıl talep muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil, bu talep kabul edilmezse terditli (kademeli) olarak tenkis şeklinde dava açılır. Tenkis davası hak düşürücü süreye bağlı olduğundan, muvazaanın ispatlanamaması ihtimaline karşı tenkis talebinin de süresi içinde ileri sürülmesi hak kaybını önler. Saklı pay oranları için mirasta saklı pay yazımıza bakabilirsiniz.

Muris Muvazaası Davasında İhtiyati Tedbir

Dava devam ederken davalının taşınmazı üçüncü kişilere devretmesi veya ipotek ettirmesi, davacının hakkını elde etmesini zorlaştırır; iyiniyetli üçüncü kişiye devir hâlinde tapu iptali yerine tazminata razı olmak gerekebilir. Bu nedenle dava dilekçesinde HMK m. 389 uyarınca taşınmazın tapu kaydına devir ve temlik yasağı şeklinde ihtiyati tedbir konulması istenmelidir. Mahkeme tedbir kararını kural olarak teminat karşılığında verir.

Muris Muvazaası Davasında Zamanaşımı

Muris muvazaasında zamanaşımı var mı? Hayır. Yargıtay’a göre muris muvazaası iddiasına dayalı davalar, terekeye karşı yapılan haksız fiil ve yolsuz tescil niteliğinde olduğundan, herhangi bir zamanaşımı veya hak düşürücü süreye tabi olmaksızın her zaman açılabilir (Yargıtay 1. HD, 04.02.2016, E. 2015/12727, K. 2016/1139). Bu nedenle “muris muvazaası zamanaşımı 10 yıl” gibi bir kural yoktur; tenkis davasındaki 1 ve 10 yıllık süreler muris muvazaasına uygulanmaz. Aynı nedenle devrin üzerinden ne kadar zaman geçtiği de (geriye dönük kaç yıl olduğu) davayı kendiliğinden engellemez.

Muris muvazaasında hak düşürücü süre yalnızca bir istisnai durumda gündeme gelir: mirasbırakan taşınmazın kadastro tespitinden önce ölmüşse, mirasçıların davayı kadastro tespitinin kesinleşmesinden itibaren 3402 sayılı Kadastro Kanunu m. 12/3’teki 10 yıllık hak düşürücü süre içinde açması gerekir (Yargıtay 1. HD, 12.01.2016, E. 2014/6108, K. 2016/165).

Süre sınırı olmaması, davanın gecikmeden açılmasının önemsiz olduğu anlamına gelmez: zaman geçtikçe tanıklara ulaşmak ve bedelin ödenip ödenmediğini ispatlamak zorlaşır. Uygulamada devirden çok uzun süre sonra açılan bir davada ilk derece mahkemesinin dürüstlük kuralını (TMK m. 2) da gerekçeye dayanak yaptığı görülmüştür (Yargıtay 1. HD, 24.02.2022, E. 2021/10615, K. 2022/1489 sayılı kararda aktarılan ilk derece gerekçesi).

Muris Muvazaası Davası Kaç Yıl Sürer? Kazanılırsa veya Kaybedilirse Ne Olur?

Muris muvazaası davası kaç yıl sürer? Kesin bir süre yoktur. Tanıkların dinlenmesi, keşif ve bilirkişi incelemesi, banka ve tapu kayıtlarının getirtilmesi gerektiğinden ilk derece yargılaması ile istinaf ve temyiz aşamaları birlikte uygulamada çoğu dosyada birkaç yıl sürebilmektedir.

Muris muvazaası davası kazanılırsa ne olur? Mahkeme tapu kaydını davacının miras payı oranında iptal ederek bu payı davacı adına tescil eder. Karar kesinleştikten sonra tapu müdürlüğünde tescil yapılır; yargılama giderleri ve karşı vekâlet ücreti davalıya yükletilir.

Muris muvazaası davası kaybedilirse ne olur? Dava reddedilirse tapu kaydı olduğu gibi kalır; davacı yargılama giderlerinden ve davalı lehine hükmedilecek vekâlet ücretinden sorumlu olur. Terditli olarak tenkis istenmişse mahkeme bu talebi ayrıca inceler; saklı pay ihlali varsa tenkise karar verilebilir.

Muris muvazaası davası nasıl kazanılır? Davanın sonucunu belirleyen, mirasbırakanın gerçek amacının mal kaçırma olduğunun somut olgularla ortaya konmasıdır: satış ihtiyacının yokluğu, devralanın alım gücünün bulunmaması, bedelin ödenmediği, değer farkı ve terekenin boşaltıldığı gibi olguların banka kayıtları, tanıklar ve bilirkişi raporuyla birlikte ispatlanması gerekir. Bildirilen tanıkların tümü dinlenmeden karar verilmesi Yargıtay tarafından bozma sebebi yapılmıştır (Yargıtay 1. HD, E. 2021/2011, K. 2021/3686).

Muris Muvazaası Nedeniyle Tazminat Davası

Muvazaalı olarak devredilen taşınmaz, devralan tarafından iyiniyetli üçüncü kişilere satılmışsa tapu iptali artık mümkün olmayabilir. Bu durumda mirasçılar, muris muvazaası hukuki nedenine dayanarak devralandan veya onun mirasçılarından, miras paylarına düşen değer oranında tazminat isteyebilir. Yargıtay uygulamasında taşınmazların üçüncü kişilere temlik edilmesi üzerine açılan “muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tazminat” davaları ile “tapu iptali ve tescil, olmazsa tazminat” şeklinde açılan davalar incelenmektedir (Yargıtay 1. HD, 26.11.2019, E. 2017/4096, K. 2019/6077; 1. HD, 28.01.2021, E. 2020/3561, K. 2021/464).

Muris Muvazaası Davası Masrafları: Dava Değeri, Harç ve Avukatlık Ücreti

Muris muvazaası dava değeri nasıl hesaplanır? Yargıtay’a göre muris muvazaasına dayalı davalarda dava değeri, mirasbırakan tarafından temlik edilen payın dava tarihindeki değeri üzerinden, davayı açan mirasçının miras payına isabet eden kısımdır; davanın kabulü hâlinde bu değer üzerinden nispi karar ve ilam harcı alınır (Yargıtay 1. HD, 30.03.2021, E. 2019/1202, K. 2021/1878).

Muris muvazaası harç hesaplama: Dava açılırken başvurma harcı ile dava değeri üzerinden nispi peşin harç yatırılır; taşınmazın gerçek değeri keşif ve bilirkişi incelemesiyle belirlendiğinde eksik harç tamamlatılır. Bunlara tanık, keşif, bilirkişi ve tebligat giderlerini karşılayan gider avansı eklenir. Harç oranları ve maktu tutarlar her yıl Harçlar Kanunu Genel Tebliği ile belirlenir.

Muris muvazaası avukatlık ücreti: Avukatlık ücreti, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin altında olmamak üzere avukat ile müvekkil arasında kararlaştırılır. Dava sonunda haklı çıkan taraf lehine, tarifeye göre dava değeri üzerinden hesaplanan nispi vekâlet ücretine hükmedilir.

Muris Muvazaası Dava Dilekçesi ve Cevap Dilekçesi

Muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil davası dava dilekçesinde şu unsurlar bulunmalıdır: taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesi; tarafların kimlik bilgileri; mirasbırakanın ölüm tarihi ve mirasçılar (mirasçılık belgesi); taşınmazın ada-parsel bilgileri, devir tarihi ve tapudaki işlem türü; mal kaçırma kastını gösteren olgular (satış ihtiyacının yokluğu, alım gücü, bedel farkı, aile ilişkileri); deliller (tapu kayıtları, banka kayıtları, tanıklar, keşif ve bilirkişi); ihtiyati tedbir talebi; miras payı oranında tapu iptali ve tescil, olmadığı takdirde tenkis talebi; dava değeri.

Muris muvazaası cevap dilekçesinde ise davalı; satışın gerçek olduğunu ve bedelin ödendiğini, mirasbırakanın satış için haklı nedeni bulunduğunu, devrin paylaştırma veya bakım-minnet amacıyla yapıldığını, varsa taşınmazın mirasbırakanın mülkiyetinde olmadığını veya tapusuz olduğunu, davacının mirasçılık sıfatını kaybettiğini ileri sürebilir ve bunlara ilişkin delillerini bildirir.

Muris Muvazaası Olmaması İçin Ne Yapılmalı?

Mirasbırakan sağlığında bir mirasçısına taşınmaz vermek istiyorsa, ileride muris muvazaası iddiasıyla karşılaşmamak için işlemin gerçek niteliğini açıkça ortaya koymalıdır:

• Gerçek bir satış yapılıyorsa bedelin gerçek değere yakın olması ve banka aracılığıyla ödenmesi, ödemenin kaydının saklanması gerekir.
• Karşılıksız vermek isteniyorsa devrin tapuda açıkça bağış olarak yapılması, gizlenen bir işlem bulunmadığından muris muvazaası riskini ortadan kaldırır; ancak saklı payı ihlal eden bağışlar tenkise tabidir.
• Bakım karşılığı devir yapılacaksa ölünceye kadar bakma sözleşmesinin gerçekten uygulanması ve bakımın belgelendirilmesi önemlidir.
• Malvarlığının mirasçılar arasında dengeli paylaştırılması ve devir nedeninin diğer mirasçılara açıklanması, ileride mal kaçırma kastı iddiasını zayıflatır.

Bu tür planlamalarda saklı pay sınırlarının ve vergi sonuçlarının da birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Muris Muvazaası Yargıtay Kararı

Aşağıda muris muvazaası davalarında yol gösterici Yargıtay kararları, olay–değerlendirme–sonuç düzeninde özetlenmiştir. İlk iki karar mal kaçırma kastının bulunmadığı (davanın reddi gerektiği), üçüncü karar ise mal kaçırma kastının öne çıktığı yöndedir.

1-) Yargıtay 1. Hukuk Dairesi Esas: 2014/16648, Karar: 2016/4755, Karar Tarihi: 19.04.2016

Olay: Mirasbırakan, taşınmazını satış göstererek ikinci eşine devretmiş; ilk evliliğinden olan çocukları devrin mal kaçırma amaçlı olduğunu ileri sürerek tapu iptali ve tescil, olmadığı takdirde tenkis istemiştir. Değerlendirme: “…miras bırakanın dava konusu taşınmazı temlikinde gerçek irade ve amacının davacılardan mal kaçırma olmadığı, çocuğu olmayan eşini korumaya almak olduğu anlaşılmaktadır. Diğer taraftan akitte gösterilen bedel ile gerçek bedel arasındaki farkın tek başına muvazaanın kanıtı sayılamayacağı da açıktır.” Sonuç: Davanın reddi gerekirken kabulüne karar verilmesi bozulmuştur. Karar iki ilkeyi ortaya koyar: eşi koruma amacı mal kaçırma kastı sayılmaz; bedel farkı tek başına yeterli değildir.

2-) Yargıtay 1. Hukuk Dairesi Esas: 2016/798, Karar: 2016/4844, Karar Tarihi: 20.04.2016

Olay: Mirasbırakan, taşınmaz payını satış göstererek, yıllarca birlikte yaşadığı ve ölene kadar bakımını üstlenen ikinci eşine devretmiştir; ilk derece mahkemesi davayı kabul etmiştir. Değerlendirme: “… davalının 12 yıl süre ile muris ile birlikte yaşadığı, tanık beyanlarına göre murisin ölene kadar bakımının davalı tarafından yapıldığı, bakım karşılığı olarak dava konusu yerlerin davalıya devredildiği anlaşılmaktadır. Hemen belirtilmelidir ki; satışa konu edilen bir malın devrinin belirli bir semen karşılığında olacağı kuşkusuzdur. Semenin bir başka ifade ile malın bedelinin ise mutlaka para olması şart olmayıp belirli bir hizmet ya da emek de olabileceği kabul edilmelidir. … miras bırakanın dava konusu taşınmazdaki payını temlikinde gerçek irade ve amacının diğer mirasçılardan mal kaçırma olmadığı, yıllardır kendisi ile ilgilenen, bakımını yapan (eşine) duyduğu minnet sonucu devri yaptığı sonucuna varılmaktadır.” Sonuç: Davanın reddi gerekirken kabulüne karar verilmesi bozulmuştur. Bakım ve emek de semen (bedel) sayılabilir; minnet duygusuyla yapılan devir mal kaçırma kastı taşımaz.

3-) Yargıtay 1. Hukuk Dairesi Esas: 2023/5742, Karar: 2024/5992, Karar Tarihi: 05.11.2024

Olay: Mirasbırakan, ölmeden önceki süreçte malvarlığının tamamına yakınını oğluna devretmiş; davalı, devrin bakım karşılığı ve minnet duygusuyla yapıldığını savunmuştur. Değerlendirme: Daire, murisin malvarlığının tamamına yakın kısmını davalı oğluna bedelsiz olarak devrettiğini ve terekesinden mal çıkmadığını gözeterek minnet savunmasını yeterli görmemiştir. Sonuç: Temyiz eden üç davacı yönünden hüküm bozulmuştur. Karar, minnet savunmasının terekenin boşaltıldığı durumlarda tek başına sonuç doğurmayabileceğini gösterir.

Daha fazla karar için tenkis davası Yargıtay kararları sayfamıza ve terditli taleplerde tenkis davası yazımıza bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Muris muvazaası nedir?

Mirasbırakanın mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla gerçekte bağışladığı tapulu taşınmazını tapuda satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi gibi göstermesidir. Halk arasında “mirastan mal kaçırma” olarak bilinir ve 01.04.1974 tarihli 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı ile düzenlenmiştir.

2. Babam sağlığında evini kardeşime satmış gösterdi, dava açabilir miyim?

Babanızın ölümünden sonra, satışın gerçekte bağış olduğunu ve mirasçılardan mal kaçırma amacıyla yapıldığını ileri sürerek miras payınız oranında tapu iptali ve tescil davası açabilirsiniz. Saklı pay sahibi olmanız şart değildir.

3. Muris muvazaası muris ölmeden açılır mı?

Hayır. Mirasçılık sıfatı ve tereke üzerindeki haklar ölümle doğduğundan dava ancak mirasbırakanın ölümünden sonra açılabilir.

4. Muris muvazaası zamanaşımı 10 yıl mı?

Hayır. Muris muvazaası davası zamanaşımına veya hak düşürücü süreye tabi değildir. 1 ve 10 yıllık süreler tenkis davasına aittir. Tek istisna, mirasbırakanın kadastro tespitinden önce ölmesi hâlinde Kadastro Kanunu m. 12/3’teki 10 yıllık süredir.

5. Satış bedeli düşük gösterilmişse muvazaa kanıtlanmış olur mu?

Tek başına hayır. Yargıtay’a göre akitte gösterilen bedel ile gerçek bedel arasındaki fark tek başına muvazaanın kanıtı değildir; satış ihtiyacı, alım gücü, aile ilişkileri ve terekenin durumu birlikte değerlendirilir.

6. Muris muvazaası üçüncü kişiye açılır mı?

Evet. Taşınmazı mirasbırakandan doğrudan devralan kişi mirasçı olmasa bile davalı gösterilebilir. Taşınmaz sonradan başkasına satılmışsa, sonraki malik kötüniyetliyse ona karşı da dava açılır; iyiniyetliyse kazanımı korunur ve devralandan tazminat istenir.

7. Muvazaa ispatlanamazsa tenkis istenebilir mi?

Evet, tenkis talebi terditli olarak ileri sürülmüşse ve davacı saklı paylı mirasçıysa mahkeme tenkis talebini inceler. Tenkis 1 ve 10 yıllık hak düşürücü sürelere tabi olduğundan bu talebin süresinde ileri sürülmesi gerekir.

8. Muris muvazaasında arabuluculuk zorunlu mu?

Hayır. Muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil davası, arabuluculuğun dava şartı olduğu uyuşmazlıklar arasında yer almaz.

9. Bankadaki para için muris muvazaası davası açılır mı?

Hayır. 1974 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı yalnızca tapulu taşınmazlara uygulanır. Mirasbırakanın sağlığında verdiği para veya taşınırlar için şartları varsa tenkis ya da denkleştirme istenebilir.

Muris Muvazaası Davasında Avukat Desteği

Muris muvazaası davaları, mirasbırakanın gerçek amacının yıllar sonra tanıklar, banka kayıtları ve bilirkişi incelemesiyle ortaya konmasını gerektiren, ispatı güç davalardır. Davanın terditli olarak tenkisle birlikte açılması, ihtiyati tedbir istenmesi ve dava değerinin doğru gösterilmesi gibi usul tercihleri sonucu doğrudan etkiler. Dosyanızın değerlendirilmesi için İstanbul’da faaliyet gösteren Öner Hukuk ve Danışmanlık ile iletişime geçebilir, ücretsiz kısa ön görüşme talep edebilir ve miras hukuku hizmetlerimizi inceleyebilirsiniz.

Hukuki Uyarı; İşbu içerik genel bilgilendirme amaçlı olup, somut olayın özellikleri ve güncel mevzuat değişiklikleri uyarınca farklı sonuçlar doğabilir. Belirli bir uyuşmazlık veya hukuki süreç için profesyonel avukatlık hizmeti almanız önerilir.