Maluliyet, Maluliyet Raporu ve Maluliyet Tazminatı: 2026 Hukuki Rehber

Maluliyet, bir kişinin hastalık, iş kazası, meslek hastalığı veya trafik kazası gibi nedenlerle çalışma ya da kazanç gücünde meydana gelen kalıcı eksilmedir. Hukuki açıdan maluliyet iki ayrı sonuç doğurur: bir yandan koşulları varsa Sosyal Güvenlik Kurumu nezdinde maluliyet aylığı gündeme gelir; diğer yandan kaza veya haksız fiil sonucu malul kalan kişi, kusurlu taraftan ve ilgili sigortadan maluliyet tazminatı talep edebilir. Süreçte maluliyet oranının doğru tespiti, raporun usulüne uygun alınması ve hesabın aktüeryal esaslara göre yapılması belirleyicidir. Aşağıda 2026 itibarıyla yürürlükteki düzenleme ve Yargıtay'ın yerleşik içtihadı ışığında bu sürecin tüm aşamaları ele alınmıştır.

Maluliyet Nedir ve Türleri Nelerdir?

Maluliyet, kişinin beden veya ruh sağlığındaki kalıcı bozulma sonucu çalışma gücünü tamamen ya da kısmen yitirmesidir. Uygulamada en sık karıştırılan ayrım, sürenin kalıcı olup olmamasına ilişkindir. Geçici maluliyet, tedavi süresince kişinin çalışamadığı, ancak iyileşme ihtimali bulunan dönemi ifade eder. Sürekli (kalıcı) maluliyet ise iyileşme ihtimali kalmadığında, çalışma gücündeki kaybın kalıcı hale gelmesidir. İkinci önemli ayrım ise hukuki sonuca ilişkindir: sosyal güvenlik hukukundaki maluliyet (SGK aylığı bakımından) ile sorumluluk/tazminat hukukundaki maluliyet (kusurlu taraftan tazminat bakımından) farklı kurallara ve farklı eşiklere tabidir. Uygulamada bir kazazedenin aynı olaydan hem SGK'ya hem de kusurlu tarafa karşı ayrı talepleri doğabilir; bu iki yolun birbirinden ayrı yürütülmesi gerekir.

Maluliyet Aylığı (SGK) ile Maluliyet Tazminatı Arasındaki Fark

Maluliyet aylığı bir sosyal güvenlik hakkıdır; maluliyet tazminatı ise kusurlu taraftan talep edilen bir zarar giderim alacağıdır. Bu iki kavramın karıştırılması, vatandaşın en sık yaptığı hatadır. Maluliyet aylığı, yürürlükteki düzenleme uyarınca SGK tarafından, belirli sigortalılık ve prim koşulları ile çalışma gücü kaybı eşiği sağlandığında bağlanan periyodik bir ödemedir. Maluliyet tazminatı ise 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ve trafik kazalarında 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu kapsamında, zarara yol açan kişiden ve onun zorunlu sigortasından talep edilen, kişinin yaşam boyu uğradığı gelir kaybını karşılamaya yönelik tazminattır.

Uygulamada dikkat İş kazası sonucu SGK'dan gelir bağlanmışsa, bu gelirin ilk peşin sermaye değeri, kusurlu işverenden istenecek tazminattan düşülür (mahsup). Yani SGK ödemesi ile tazminat tamamen birbirinden bağımsız değildir; aynı zararın iki kez tazmin edilmemesi için Yargıtay'ın yerleşik içtihadı bu mahsubu zorunlu kılar.

Maluliyet aylığının genel koşulları

Yürürlükteki düzenleme uyarınca maluliyet aylığı için aranan temel koşullar şunlardır:

  1. Çalışma gücünün veya meslekte kazanma gücünün en az %60 oranında yitirilmiş olması (kamu görevlileri yönünden çalışma gücünün en az %60'ını veya görevini yapamayacak durumda olmak).
  2. Kural olarak en az 10 yıllık sigortalılık süresi ve 800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi; başkasının sürekli bakımına muhtaç derecede malul olunması halinde sigortalılık süresi aranmaksızın 1.800 gün prim yeterli sayılır.
  3. Maluliyet durumunun Kurum sağlık kurullarınca tespit edilmesi ve SGK'ya yazılı (veya e-Devlet üzerinden) başvuru yapılması.

Güncel prim gün sayısı ve tutar bilgileri zaman içinde değişebileceğinden, somut başvuru öncesinde güncel mevzuatın ve SGK uygulamasının teyit edilmesi önerilir.

Maluliyet Aylığı Ne Kadar 2026? 

SSK (4/a) ve Bağ-Kur (4/b) kapsamında malullük aylığı alanlar için en düşük SSK ve Bağ-Kur emekli maaşı 20.000 TL'ye yükseltilmiştir. En düşük memur emeklisi maaşı ise 26.887,81 TL olmuştur. Bu taban, malullük aylıkları için de geçerli alt sınırdır.

Maluliyet Oranı Nedir? 

İş kazası, meslek hastalığı, trafik kazası veya başka bir nedenden ötürü vücut bütünlüğünde eksilme meydana gelen kişi için mesleğinde kazanma gücü kaybı oluşup oluşmadığını "Maluliyet oranı" belirleyecektir.

Meslekte kazanma gücü kayıp oranı % 60 ve üzerinde olan sigortalı kişi malul sayılır.

Maluliyet Oranı Nasıl Tespit Edilir?

Maluliyet oranı, yetkili sağlık kurullarınca düzenlenen sağlık kurulu raporu (maluliyet raporu) ile belirlenir. Oran, kişinin beden fonksiyonlarındaki kayıp dikkate alınarak yüzde olarak ifade edilir ve hem SGK aylığı hem de tazminat hesabının temel çarpanıdır. Tespitte uygulanacak yönetmelik, olayın/kazanın meydana geldiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre belirlenir; bu nokta Yargıtay'ın istikrarlı uygulamasıyla sabittir. Güncel dönemde değerlendirme, Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği ile 2019 sonrasında Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik çerçevesinde yapılmaktadır. Raporu düzenlemeye yetkili kuruluşlar genellikle Sağlık Bakanlığı eğitim ve araştırma hastaneleri, devlet üniversitesi hastaneleri ve Adli Tıp Kurumu'dur.

Maluliyet Raporu Nedir?

Sakatlık oranınızı belirten sağlık kurulu raporuna "maluliyet raporu" denilir.

Maluliyet Raporu Nasıl ve Nereden Alınır?

Maluliyet raporu, SGK veya e-Devlet üzerinden başvuru ile ya da açılmış bir dava varsa mahkeme aracılığıyla alınır. SGK aylığı amacıyla başvuruda yol, Kurum sağlık kurullarına sevk üzerinden ilerler. Tazminat davasında ise kişinin kusur ve maluliyet oranının kesin tespiti için mahkeme genellikle Adli Tıp Kurumu'ndan veya tam teşekküllü hastane sağlık kurulundan rapor ister; bu rapor, mahkeme ya da savcılık aracılığıyla talep edildiğinde delil değeri taşır.

Tipik başvuru adımları:

  1. Tedavinin tamamlanması veya kalıcı durumun netleşmesi beklenir (sürekli maluliyet ancak iyileşme ihtimali kalmadığında belirlenir).
  2. SGK il/merkez müdürlüğüne veya e-Devlet'teki "Maluliyet ve Hastaneye Sevk Talep Başvurusu" üzerinden başvuru yapılır.
  3. Sevk edilen yetkili hastanede sağlık kurulu muayenesi yapılır ve maluliyet oranı raporlanır.
  4. Tazminat süreci varsa, rapor mahkeme/savcılık talebiyle Adli Tıp Kurumu'na da gönderilebilir.

Uygulamada sık karşılaşılan sorun: kesin ve sürekli maluliyet oranını gösteren rapor çoğu kez olay tarihinden bir yıl kadar sonra netleşir. Bu gecikme, dava ve sigorta başvurusu sürelerinin yönetiminde avukatın titizlikle takip etmesi gereken bir husustur.

Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği

Maluliyet ve çalışma gücü kaybı tespiti işlemleri yönetmeliği, 19.02.2019 tarihinden sonra Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik’e uygun olarak düzenlenmesi gerekmektedir.

Maluliyet Tespiti İçin Nereye Başvuru Yapılmalıdır?

Bağlı bulunduğunuz sosyal güvenlik il ve merkez müdürlüğünün ilgili servislerine başvurarak maluliyet tespitini yapabilirsiniz. Maluliyet tespiti için e-devlet üzerinden de talepte bulunabilirsiniz.

Maluliyet Tazminatı Nedir?

İş kazası, meslek hastalığı, trafik kazası veya başka bir nedenden ötürü beden veya ruh sağlığında eksilme, bozulma meydana gelmiş olan kişinin sorumlulardan alacağı tazminata "maluliyet tazminatı" denilmektedir.

Maluliyet Tazminat Hesaplama

Maluliyet Tazminatı Nasıl Hesaplanır? Maluliyet tazminatı; mağdurun geliri, yaşı, maluliyet oranı, kusur durumu ve beklenen yaşam süresi esas alınarak aktüeryal yöntemle hesaplanır. Hesap, bilirkişiler tarafından güncel yaşam tablosu (TRH 2010) ve ekonomik veriler kullanılarak yapılır. Temel mantık şudur: kişinin kazanmaya devam edebileceği gelirin, maluliyet oranı kadar kısmı kaybedilmiş sayılır; bu kayıp aktif ve pasif çalışma dönemleri boyunca hesaplanır, kusur oranıyla indirilir ve varsa SGK'dan bağlanan gelirin peşin sermaye değeri mahsup edilir. 6098 sayılı TBK'nın bedensel zarar ve manevi tazminata ilişkin hükümleri (sırasıyla zarar kalemleri ve manevi tazminat) bu hesabın yasal çerçevesini oluşturur.

Tazminat hesabında dikkate alınan başlıca unsurlar:

Hukuki Durum / Unsur Değerlendirme Tazminata Sonucu
Maluliyet oranı Sağlık kurulu raporundaki kalıcı kayıp yüzdesi Tazminatın ana çarpanı; oran arttıkça tutar artar
Mağdurun geliri Kaza öncesi belgelenebilir gelir (bordro, beyanname) Hesabın başlangıç tabanını oluşturur
Yaş ve yaşam süresi Aktif/pasif çalışma dönemi, TRH 2010 tablosu Genç mağdurda süre uzun, tazminat yüksek
Kusur oranı Tarafların olaydaki sorumluluk payı Mağdurun kusuru tutardan orantılı indirim yapar
SGK ödemesi Bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değeri Tazminattan mahsup edilir (mükerrerlik önlenir)
Bakım ve tedavi giderleri Belgelenen tedavi, rehabilitasyon, protez, bakıcı Maddi zarara doğrudan eklenir

Maddi zarar yalnızca gelir kaybıyla sınırlı değildir; geçici iş göremezlik kaybı, sürekli gelir kaybı, tedavi ve rehabilitasyon giderleri, protez/ortez ve medikal cihaz bedelleri ile bakıcı giderleri de belgelendiği ölçüde talep edilebilir. Ayrıca olayın ağırlığına göre manevi tazminat ayrıca gündeme gelir.

Maluliyet Raporu Veren Hastaneler

Sosyal güvenlik il/merkez müdürlüğü tarafından size verilen sevk yazısında belirtilen, Devlet üniversite hastaneleri, Sağlık Bakanlığı Eğitim ve Araştırma Hastaneleri ile Askeri hastaneler sağlık kurulu raporu düzenleyebilir.

Maluliyet Raporu Sorgulama

Maluliyet raporunuzu maluliyet tespiti için başvurduğunuz hastaneden sorgulayabilirsiniz.

Maluliyet Raporu Ne Zaman Alınır? 

İş kazası, meslek hastalığı veya trafik kazası sonrası sakat kalan kişi tedavisinin bitmesiyle

Maluliyet Tespiti Nasıl Yapılır? 

Maluliyet tespiti için Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğine göre yapılacaktır. Maluliyet oranının tespiti için SGK'ya veya e-devlet üzerinden başvuru yaparak Üniversite veya Araştırma hastanesine giderek orada gerekli kontroller sağlandıktan sonra maluliyet tespiti yapılacaktır.

Maluliyet Tespiti Davası

Maluliyet tespiti için dava açılmasına gerek yoktur. E-devlet üzerinden veya SGK'ya başvuru yaparak maluliyetin tespiti istenebilecektir.

Maluliyet Tazminatı Mirasçılara Geçer mi? 

Davada davacının ölümü hâlinde HMK'nın 55. maddesi gereğince mahkemece, davacının mirasçılarının tamamı tespit edilerek davadan haberdar edilmeleri gerekir.

Maluliyet Raporuna İtiraz

Maluliyet raporuna, rapor sonucunun hatalı veya eksik olduğu düşünüldüğünde itiraz edilebilir. SGK sürecinde, Kurum sağlık kurullarınca malul sayılmayanlar dosyalarının bir kez de Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu'nca incelenmesini talep edebilir; itiraz dilekçesi bağlı bulunulan SGK il/merkez müdürlüğüne verilir. Tazminat davalarında ise Adli Tıp Kurumu veya hastane raporuna karşı, raporun usul ve esasına yönelik itirazlar mahkemeye sunulur ve gerekirse üst kurul ya da yeni bir bilirkişi heyetinden rapor istenir. İtiraz dilekçesinde raporun tarih ve numarası ile hatalı görülen noktalar somut biçimde gösterilmelidir.

0 0 votes
Article Rating
Subscribe
Bildir
guest

0 Yorum
Eskiler
En Yeniler Beğenilenler