Eşler arasında uygulanacak mal rejimi, evlilik birliğinin sona ermesi halinde yapılacak paylaşımın hukuki çerçevesini doğrudan belirlemektedir. Edinilmiş mallara katılma rejimi, Türk Medeni Kanunu m. 202 uyarınca eşler arasında uygulanan yasal mal rejimidir. 1 Ocak 2002’den itibaren, eşler farklı bir mal rejimi seçmedikçe TMK m. 218-241 hükümleri uyarınca bu rejim kendiliğinden uygulanmaktadır. Bu yazıda hangi malın edinilmiş, hangisinin kişisel mal sayıldığını, rejimin ne zaman başlayıp ne zaman sona erdiğini ve katılma alacağının nasıl hesaplandığını kanun maddeleriyle açıklıyoruz.
Edinilmiş Mal Nedir?
Edinilmiş mal ne demek? Edinilmiş mal, her eşin bu mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir (TMK m. 219). Maaş, emekli ikramiyesi ve kişisel malların kira geliri gibi değerler edinilmiş maldır; miras kalan ya da bağışlanan mallar ile evlenmeden önce sahip olunan mallar ise kişisel maldır (TMK m. 220).
Edinilmiş Mal mı, Kişisel Mal mı? Özet Tablo
| Malvarlığı değeri | Grubu | Dayanak |
|---|---|---|
| Maaş, ücret ve diğer çalışma karşılıkları | Edinilmiş mal | TMK m. 219, bent 1 |
| Sosyal güvenlik kurumlarının ve personel yardım sandıklarının ödemeleri | Edinilmiş mal | TMK m. 219, bent 2 |
| Çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar | Edinilmiş mal | TMK m. 219, bent 3 |
| Kişisel malların gelirleri (kira, faiz, kâr payı) | Edinilmiş mal; sözleşmeyle aksi kararlaştırılabilir | TMK m. 219, bent 4; m. 221 |
| Edinilmiş malların yerine geçen değerler | Edinilmiş mal | TMK m. 219, bent 5 |
| Yalnız kişisel kullanıma yarayan eşya | Kişisel mal | TMK m. 220, bent 1 |
| Mal rejimi başlarken (evlenmeden önce) eşe ait olan mallar | Kişisel mal | TMK m. 220, bent 2 |
| Miras kalan ve bağışlanan mallar | Kişisel mal | TMK m. 220, bent 2 |
| Manevi tazminat alacakları | Kişisel mal | TMK m. 220, bent 3 |
| Kişisel malların yerine geçen değerler | Kişisel mal | TMK m. 220, bent 4 |
Bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir (TMK m. 222/3). Bir malın kişisel mal olduğunu ileri süren eş bunu ispat etmelidir.
Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi Nedir?
Edinilmiş mallara katılma rejimi nedir? Bu rejim, hukukumuzda geçerli olan yasal mal rejimidir: eşler mal rejimi sözleşmesiyle başka bir rejim seçmemişlerse kendiliğinden uygulanır (TMK m. 202). Rejim, edinilmiş mallar ile eşlerden her birinin kişisel mallarını kapsar (TMK m. 218). Evlilik sürerken her eş kendi mallarının sahibidir; rejim sona erdiğinde ise her eş, diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibi olur (TMK m. 236). Bu hakka katılma alacağı denir.
Diğer mal rejimleri ve genel çerçeve için Mal Rejimi Nedir? yazımıza bakabilirsiniz.
Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi Ne Zaman Başlar?
Edinilmiş mallara katılma rejimi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun yürürlüğe girdiği 1 Ocak 2002’den beri yasal mal rejimidir. Bu tarihten sonra evlenenler için, başka bir rejim seçilmemişse, rejim evlenme tarihinde başlar.
1 Ocak 2002’den önce evlenen eşler arasında bu tarihe kadar tabi oldukları rejim (başka bir rejim seçilmemişse mal ayrılığı) devam eder; eşler bir yıl içinde başka bir rejim seçmemişlerse 1 Ocak 2002’den itibaren edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır (4722 sayılı Kanun m. 10). Başka bir rejim seçmiş olan eşler de sonradan mal rejimi sözleşmesiyle edinilmiş mallara katılma rejimine geçebilir (TMK m. 203).
Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi Ne Zaman Sona Erer?
Edinilmiş mal rejimi ne zaman sona erer? Rejim, eşlerden birinin ölümü veya başka bir mal rejiminin kabul edilmesiyle sona erer. Mahkemece evliliğin iptaline, boşanmaya veya mal ayrılığına geçilmesine karar verilmesi hâlinde ise dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer (TMK m. 225).
Eşler Mallarını Nasıl Yönetir, Borçlardan Kim Sorumludur?
Her eş, yasal sınırlar içinde kişisel mallarını ve edinilmiş mallarını kendisi yönetir, bunlardan yararlanır ve bunlar üzerinde tasarrufta bulunur. Aksine anlaşma olmadıkça eşlerden biri, diğerinin rızası olmadan paylı mülkiyet konusu maldaki payı üzerinde tasarrufta bulunamaz (TMK m. 223).
Eşlerden her biri kendi borçlarından bütün malvarlığıyla sorumludur (TMK m. 224). Evlilik birliğini temsil yetkisinin kullanıldığı hâllerde ise eşler üçüncü kişilere karşı müteselsilen sorumlu olur (TMK m. 189).
Hangi Mallar Edinilmiş Maldır?
TMK m. 219, bir eşin edinilmiş mallarını özellikle beş grup hâlinde saymıştır.
Evlilikte Edinilmiş Mallar Nelerdir?
- Çalışmanın karşılığı olan edinimler,
- Sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurum ve kuruluşlarının veya personele yardım amacı ile kurulan sandık ve benzerlerinin yaptığı ödemeler,
- Çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar,
- Kişisel malların gelirleri,
- Edinilmiş malların yerine geçen değerler.
Çalışmanın Karşılığı Olan Edinimler
Bir eşin çalışmasının (emeğinin) karşılığı olarak edinilen malvarlığı edinilmiş mal kabul edilecektir. Bu çalışma bedenen veya fikren olabilecektir. Elde edilen gelirin veya kazancın eşin mesleğine ilişkin olup olmaması önem arz etmez.
Çalışma karşılığı edinilmiş mallara örnek olarak; işçinin ücreti, memurun maaşı, ikramiye, sözleşme neticesi elde edilen gelirler, tarlada/bağda çalışan eşin elde ettiği üründen aldığı pay veya el işinden alınan gelir verilebilir.
Kıdem tazminatı edinilmiş mal mıdır? Yargıtay, edinilmiş mallara katılma rejiminin geçerli olduğu dönemdeki çalışmanın karşılığı olan kıdem tazminatını ve diğer işçilik alacaklarını, çalışma karşılığı elde edilen gelir olarak TMK m. 219 uyarınca edinilmiş mal saymıştır (Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 2016/11047 E., 2018/19698 K., 05.12.2018).
Çalışmayan eş de bu rejimde korunur. Ev işlerini gören ya da çocuklara bakan eşin katılma alacağı için ayrıca bir katkıyı ispat etmesi gerekmez; rejim sona erdiğinde diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibi olur (TMK m. 236).
Edinilmiş Malların Yerine Geçen Değerler
Eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejimi geçerli iken eşlerden biri adına edinilen edinilmiş mal niteliğindeki bir malvarlığının elden çıkarılması ve bu değer ile yeni bir malvarlığı edinilmesi halinde, yeni edinilen mal da edinilmiş mal sayılacaktır.
Örneğin edinilmiş mal olan bir arsanın kat karşılığı inşaat sözleşmesine konu olması nedeniyle karşılığında elde edilen bağımsız bölümler yine edinilmiş mal olarak değerlendirilecektir.
Sosyal Güvenlik veya Sosyal Yardım Kurum ve Kuruluşlarının veya Personele Yardım Amacı ile Kurulan Sandık ve Benzerlerinin Yaptığı Ödemeler
Sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurum ve kuruluşlarının veya personele yardım amacı ile kurulan sandık ve benzerlerinin yaptığı ödemeler edinilmiş mal olarak kabul edilecektir. Emekli ikramiyesi ve personel yardım sandıklarının ödemeleri bu gruba örnektir.
Bu ödemelerde bir sınır vardır: toptan ödemenin mal rejiminin sona ermesinden sonraki döneme ait kısmı, tasfiyede kişisel mal olarak hesaba katılır (TMK m. 228/2).
Çalışma Gücünün Kaybı Nedeniyle Ödenen Tazminatlar
Çalışma gücünün kısmen veya tamamen kaybedilmesi nedeniyle ödenen tazminatlar edinilmiş mal sayılır. Tazminata neden olan olayın türü mal grubunu değiştirmez; iş kazası nedeniyle ödenen tazminat ile trafik kazası sonucu ödenen tazminat arasında bu bakımdan fark yoktur.
Maddi tazminat edinilmiş mal mıdır? Çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen maddi tazminat edinilmiş maldır (TMK m. 219); ancak bu tazminatın mal rejiminin sona ermesinden sonraki döneme ait kısmı tasfiyede kişisel mal olarak hesaba katılır (TMK m. 228/2). Manevi tazminat edinilmiş mal mıdır? Hayır, manevi tazminat alacakları kişisel maldır (TMK m. 220).
Kişisel Malların Gelirleri
Kişisel malların gelirleri edinilmiş mal mıdır? Evet, kişisel malların gelirleri edinilmiş mal kabul edilir (TMK m. 219). Bunlara örnek olarak; ziraat ve hayvancılıktan kaynaklanan doğal ürünler, taşınır-taşınmaz eşyadan elde edilen kira, sermaye alacağından gelen faiz, şirket hisselerinden elde edilen kâr payı verilebilir. Şirket hisseleri ile ilgili detaylı bilgi için Edinilmiş Mal Rejiminde Şirket Hisseleri yazımıza bakabilirsiniz.
Kişisel malların gelirlerinin edinilmiş mal sayılabilmesi için mal rejiminin devamı sırasında elde edilmesi gerekir. Eşler, mal rejimi sözleşmesiyle kişisel malların gelirlerinin edinilmiş mallara dahil olmayacağını kararlaştırabilir (TMK m. 221/2).
Hangi Mallar Edinilmiş Mal Değildir? (Kişisel Mallar)
Katılma alacağının hesabına girmeyen mallara “kişisel mal” denir. TMK m. 222/3’e göre “Bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir.” Bu nedenle bir malın kişisel mal olduğunu ileri süren eşin bunu ispat etmesi gerekir.
Türk Medeni Kanunu’nun 220. maddesinde kanun gereğince kişisel mal sayılan malvarlığı değerleri tek tek sayılmıştır.
Kişisel mallar nelerdir?
- Eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşya (makyaj malzemesi, ayakkabı, tıraş takımı vb.),
- Mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan veya bir eşin sonradan miras yoluyla ya da herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla elde ettiği malvarlığı değerleri (örneğin babadan kalan taşınmaz veya eşlerden birine yapılan bağışlama),
- Manevi tazminat alacakları,
- Kişisel mallar yerine geçen değerler (örneğin kişisel mal niteliğindeki aracın satılarak yerine alınan arsa).
Eşler, mal rejimi sözleşmesiyle, bir mesleğin icrası veya işletmenin faaliyeti sebebiyle doğan edinilmiş mallara dahil olması gereken malvarlığı değerlerinin kişisel mal sayılacağını kabul edebilirler (TMK m. 221/1). Aynı şekilde kişisel malların gelirlerinin edinilmiş mallara dahil olmayacağını da kararlaştırabilirler (TMK m. 221/2).
Miras edinilmiş mal mıdır? Hayır, miras yoluyla elde edilen malvarlığı değerleri edinilmiş mal değil, kişisel maldır (TMK m. 220).
Miras kalan mal boşanmada paylaşılır mı? Miras kalan mal kişisel maldır; katılma alacağının hesabına girmez. İki durumda diğer eş lehine bir hak doğabilir:
- Diğer eş bu malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunmuşsa değer artış payı isteyebilir (TMK m. 227).
- Malın tadilatı ya da borcu mal sahibi eşin edinilmiş mallarından (örneğin maaşından) karşılanmışsa tasfiyede denkleştirme yapılır ve bu tutar artık değerin hesabına girer (TMK m. 230).
Evlilikten Önce Edinilmiş Mallar
Evlilik öncesi edinilmiş mallar, mal rejiminin başlangıcında eşe ait olduğu için kişisel maldır (TMK m. 220). Yani evlenmeden önce alınan mal katılma alacağının hesabına girmez. Ancak evlenmeden önce alınan malın kredisi evlilik içinde edinilmiş mallardan ödenmişse, ödenen kısım için tasfiyede denkleştirme yapılır (TMK m. 230).
Evlilik Birliği İçinde Edinilmiş Mallar
Taraflar evlenirken herhangi bir mal rejimi seçmemişse aralarında yasal mal rejimi (edinilmiş mallara katılma rejimi) geçerli olur. Evlilik tarihinden itibaren karşılığı verilerek edinilen mallar edinilmiş maldır. Bu mallar ortak mülkiyete girmez; malın sahibi yine onu edinen eştir, diğer eş ise rejim sona erdiğinde artık değerin yarısı üzerinde alacak hakkı kazanır (TMK m. 236).
Katılma Alacağı Nedir? Nasıl Hesaplanır?
Katılma alacağı, mal rejimi sona erdiğinde her eşin diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde sahip olduğu alacak hakkıdır (TMK m. 236/1). Hesap şu sırayla yapılır:
- Mallar ayrılır. Eşlerin kişisel malları ile edinilmiş malları, mal rejiminin sona ermesi anındaki durumlarına göre ayrılır (TMK m. 228/1).
- Eklenecek değerler katılır. Mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmadan yapılan, olağan hediyeler dışındaki karşılıksız kazandırmalar ile katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan devirler edinilmiş mallara değer olarak eklenir (TMK m. 229).
- Denkleştirme yapılır. Kişisel mallara ilişkin borçlar edinilmiş mallardan ya da edinilmiş mallara ilişkin borçlar kişisel mallardan ödenmişse denkleştirme istenebilir (TMK m. 230).
- Artık değer bulunur. Artık değer, eklenecek değerler ve denkleştirme dahil edinilmiş malların toplam değerinden bu mallara ilişkin borçlar çıkarıldıktan sonra kalan miktardır; değer eksilmesi göz önüne alınmaz (TMK m. 231).
- Yarısı hesaplanır, alacaklar takas edilir. Her eş diğerinin artık değerinin yarısı üzerinde hak sahibidir; karşılıklı alacaklar takas edilir (TMK m. 236/1).
Değerlemede malların sürüm değeri esas alınır (TMK m. 232). Mal rejiminin sona erdiği sırada mevcut olan edinilmiş mallar tasfiye anındaki değerleriyle, eklenecek değerler ise malın devredildiği tarihteki değerle hesaba katılır (TMK m. 235).
Örnek: Rejim sona erdiğinde (A) eşinin artık değeri 1.000.000 TL, (B) eşinin artık değeri 400.000 TL olsun. (B), (A)’ya ait artık değerin yarısı olan 500.000 TL üzerinde; (A) ise (B)’ye ait artık değerin yarısı olan 200.000 TL üzerinde hak sahibidir. Alacaklar takas edildiğinde (A), (B)’ye 300.000 TL öder.
Katılma alacağı para olarak ya da ayın olarak ödenebilir. Derhâl ödeme borçlu eş için ciddi güçlükler doğuracaksa ödemenin uygun bir süre ertelenmesi istenebilir; aksine anlaşma yoksa tasfiyenin sona ermesinden başlayarak faiz yürütülür (TMK m. 239).
Zina veya hayata kast nedeniyle boşanma hâlinde hâkim, kusurlu eşin artık değerdeki pay oranının hakkaniyete uygun olarak azaltılmasına veya kaldırılmasına karar verebilir (TMK m. 236/2).
Bir eşin diğerine ait bir mala karşılıksız katkısı ayrıca değer artış payı alacağı doğurur (TMK m. 227); ayrıntı için Mal Rejiminde Değer Artış Payı yazımıza bakabilirsiniz. 1 Ocak 2002 öncesi döneme ait katkılar için Katkı Payı Alacağı Davası yazımız incelenebilir.
Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi Denkleştirme
Bir eşin kişisel mallarına ilişkin borçları edinilmiş mallarından ya da edinilmiş mallarına ilişkin borçları kişisel mallarından ödenmişse, mal rejiminin tasfiyesi sırasında denkleştirme istenebilir (TMK m. 230/1).
Denkleştirme, eşin kendi iki mal grubu arasındaki değer kaymasının karşılığıdır. Her borç, ilişkin bulunduğu mal kesimini yükümlülük altına sokar; hangi kesime ait olduğu anlaşılamayan borç edinilmiş mallara ilişkin sayılır (TMK m. 230/2). Bir mal kesiminden diğer kesimdeki malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına katkıda bulunulmuşsa denkleştirme, katkı oranına ve malın tasfiye zamanındaki değerine göre yapılır (TMK m. 230/3).
Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminin Tasfiyesi
Tasfiye, mal rejimi sona erdikten sonra yapılır; mal rejimi sona ermeden tasfiye istenmesi mümkün değildir. Tasfiyede önce her eş, diğer eşte bulunan mallarını geri alır (TMK m. 226/1); ardından yukarıdaki sırayla katılma alacağı ve varsa değer artış payı hesaplanır.
Edinilmiş malların tasfiyesi anlaşma yoluyla, örneğin anlaşmalı boşanmada protokol ile yapılabilir. Anlaşma sağlanamazsa tasfiye dava yoluyla gerçekleştirilir. Dava süreci, zamanaşımı, görevli ve yetkili mahkeme için Mal Rejiminin Tasfiyesi Davası yazımıza bakabilirsiniz.
Edinilmiş Mal Rejimi Davasında İspat Yükü
Belirli bir malın eşlerden birine ait olduğunu iddia eden kimse iddiasını ispat etmekle yükümlüdür. Eşlerden hangisine ait olduğu ispat edilemeyen mallar eşlerin paylı mülkiyetinde sayılır. Bir eşin bütün malları ise aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir (TMK m. 222).
Yeni Evlenen Kişilerin Mal Rejimi
Yasal mal rejimimiz edinilmiş mallara katılma rejimidir. 1 Ocak 2002 ve sonrasında evlenenler için evlendikleri tarih bu mal rejiminin başlangıç tarihidir. Eşler aksine bir sözleşme yapmadıkça tasfiye bu rejimin kurallarına göre yapılır.
Edinilmiş Mallardan Feragat
Açılmış olan mal rejimi tasfiyesi davasından, katılma alacağı davasından veya değer artış payı alacağı davasından feragat edilebilir.
Eşler ayrıca yazılı bir anlaşmayla değer artışından pay almaktan vazgeçebilir veya pay oranını değiştirebilir (TMK m. 227/3). Artık değere katılmada mal rejimi sözleşmesiyle başka bir esas da kabul edilebilir (TMK m. 237). Sözleşmenin şekli ve koşulları için Mal Rejimi Sözleşmesi yazımıza bakabilirsiniz.
Eşin Ölümü Hâlinde Katılma Alacağı ve Aile Konutu
Mal rejimi eşlerden birinin ölümüyle de sona erer (TMK m. 225/1). Bu durumda artık değerin yarısı üzerindeki hak, sağ kalan eşe ve ölen eşin mirasçılarına aittir (TMK m. 236/1).
Sağ kalan eş, eski yaşantısını devam ettirebilmesi için, ölen eşine ait olup birlikte yaşadıkları konut üzerinde katılma alacağına mahsup edilmek, yetmezse bedel eklenmek suretiyle intifa veya oturma hakkı tanınmasını isteyebilir. Aynı koşullarla ev eşyası üzerinde mülkiyet hakkı tanınmasını da isteyebilir (TMK m. 240).
Edinilmiş Mallara Katılma Alacağı Dava Dilekçesi Örneği
Katılma alacağı talebini içeren örnek bir dava dilekçesi için Zina Sebebiyle Mal Rejimi Dava Dilekçesi sayfamıza; tasfiye davasının dava ve cevap dilekçeleri için Mal Rejiminin Tasfiyesi Davası yazımıza bakabilirsiniz. Her dosyanın malvarlığı ve delil durumu farklı olduğundan dilekçenin somut olaya göre hazırlanması gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Edinilmiş mallara katılma rejimi 2002 öncesi evliliklerde de uygulanır mı?
1 Ocak 2002’den önce evlenen eşler arasında bu tarihe kadar tabi oldukları rejim (başka bir rejim seçilmemişse mal ayrılığı) devam eder. Eşler bir yıl içinde başka bir rejim seçmemişlerse 1 Ocak 2002’den itibaren edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır (4722 sayılı Kanun m. 10). 2002 öncesi döneme ait katkılar katılma alacağına değil, katkı payı alacağına konu olur.
2. Miras kalan ev boşanma halinde paylaşılır mı?
Miras yoluyla elde edilen mal TMK m. 220 uyarınca kişisel maldır ve katılma alacağının hesabına girmez. Ancak diğer eş bu malın iyileştirilmesine veya korunmasına karşılıksız katkıda bulunmuşsa değer artış payı isteyebilir (TMK m. 227); malın tadilatı ya da borcu edinilmiş mallardan karşılanmışsa tasfiyede denkleştirme yapılır (TMK m. 230). Bu durumda paylaşıma konu olan taşınmazın kendisi değil, katkının karşılığıdır.
3. Kıdem tazminatı edinilmiş mal sayılır mı?
Edinilmiş mallara katılma rejiminin geçerli olduğu dönemdeki çalışmanın karşılığı olan kıdem tazminatı edinilmiş maldır (TMK m. 219; Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 2016/11047 E., 2018/19698 K., 05.12.2018).
4. Manevi tazminat edinilmiş mal mıdır?
Hayır. Manevi tazminat alacakları kanun gereğince kişisel maldır (TMK m. 220). Çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar ise edinilmiş maldır (TMK m. 219).
5. Kişisel malların gelirleri edinilmiş mal mıdır?
Evet. Kişisel malın kirası, faizi veya kâr payı gibi gelirleri edinilmiş maldır (TMK m. 219). Eşler mal rejimi sözleşmesiyle bu gelirlerin edinilmiş mallara dahil olmayacağını kararlaştırabilir (TMK m. 221/2).
6. Düğün takıları (ziynet eşyaları) katılma alacağına girer mi?
Düğün takılarına ilişkin talepler, mal rejiminin tasfiyesinden ayrı olarak ziynet alacağı davasında ele alınır. Takıların kime ait sayıldığı ve iadesinin koşulları için Ziynet Alacağı Davası yazımıza bakabilirsiniz.
7. Mal rejimi tasfiyesi davası ne zaman açılır?
Tasfiye, mal rejiminin sona ermesine bağlıdır. Boşanma hâlinde mal rejimi, boşanma kararıyla birlikte dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer (TMK m. 225/2); bu nedenle tasfiyenin yapılabilmesi için boşanma kararının kesinleşmesi beklenir.
8. Aldatan eş katılma alacağı talep edebilir mi?
Zina veya hayata kast nedeniyle boşanma hâlinde hâkim, kusurlu eşin artık değerdeki pay oranının hakkaniyete uygun olarak azaltılmasına veya kaldırılmasına karar verebilir (TMK m. 236/2). Kanun bu imkânı yalnızca bu iki boşanma sebebi ve artık değerdeki pay için öngörmüştür.
9. Eşim boşanma öncesi malları satarsa ne yapabilirim?
Mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmadan yapılan, olağan hediyeler dışındaki karşılıksız kazandırmalar ile katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan devirler edinilmiş mallara değer olarak eklenir (TMK m. 229). Borçlu eşin malvarlığı katılma alacağını karşılamazsa, eksik kalan miktar bu kazandırmalardan yararlanan üçüncü kişilerden istenebilir (TMK m. 241). Ayrıca ailenin ekonomik varlığının korunması gerektirdiği ölçüde hâkim, belirleyeceği malvarlığı değerleriyle ilgili tasarrufların ancak diğer eşin rızasıyla yapılabileceğine karar verebilir (TMK m. 199).
10. Eşimin borçlarından ben de sorumlu olur muyum?
Edinilmiş mallara katılma rejiminde eşlerden her biri kendi borçlarından bütün malvarlığıyla sorumludur (TMK m. 224). Evlilik birliğini temsil yetkisinin kullanıldığı hâllerde ise eşler üçüncü kişilere karşı müteselsilen sorumlu olur (TMK m. 189).
Sonuç ve Hukuki Destek
Edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesi, doğru hukuki nitelendirmenin doğrudan alacak miktarına yansıdığı teknik bir süreçtir. Bir malın kişisel mal mı edinilmiş mal mı sayılacağı, eklenecek değerlerin tespit edilip edilemeyeceği, kredili işlemlerde denkleştirmenin nasıl yapılacağı ve değer artış payının nasıl hesaplanacağı, her dosyanın somut özelliklerine göre değişen bir değerlendirme gerektirir. Tasfiye davalarında delil düzeni de aynı ölçüde önemlidir; banka hesap hareketleri, tapu kayıtları, kredi ödeme belgeleri ve bilirkişi incelemelerinin doğru yönetilmesi sonucu belirgin biçimde etkilemektedir.
İstanbul’da mal rejimi tasfiyesi, katılma alacağı veya değer artış payı talepleriyle ilgili profesyonel destek için İstanbul/Bakırköy merkezli Öner Hukuk ve Danışmanlık ofisimizle iletişime geçebilir, dosyanızın özel koşullarına uygun hukuki değerlendirme talep edebilirsiniz.
Hukuki Uyarı: İşbu içerik genel bilgilendirme amaçlı olup, somut olayın özellikleri ve güncel mevzuat değişiklikleri uyarınca farklı sonuçlar doğabilir. Belirli bir uyuşmazlık veya hukuki süreç için profesyonel avukatlık hizmeti almanız önerilir.