Yabancı bir ülke mahkemesi tarafından verilen boşanma kararı, kural olarak yalnızca o ülkenin sınırları içinde hüküm ve sonuç doğurur. Yurtdışında boşanmış olmak, Türk hukuku bakımından kişinin kendiliğinden boşanmış sayılması anlamına gelmez; nüfus kayıtlarında evlilik devam ediyor görünür. Bu kararın Türkiye’de geçerlilik kazanması, boşanma tanıma tenfiz davası açılmasına veya yürürlükteki düzenleme uyarınca nüfus müdürlüğü aracılığıyla idari tescil yoluna başvurulmasına bağlıdır. Sürecin doğru yöntemle ve eksiksiz belgeyle yürütülmesi, hak kayıplarının önlenmesi açısından belirleyicidir. Aşağıda tanıma ve tenfiz kavramları, davanın şartları, gerekli belgeler ve 2026 itibarıyla güncel uygulama hukuki değerlendirme çerçevesinde ele alınmaktadır.
Yurt dışı boşanma kararı Türkiye’de nasıl tanınır? Yurt dışında verilen boşanma kararı Türkiye’de kendiliğinden geçerli olmaz. Karar kesinleşmişse ve şartlar varsa, Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 27/A uyarınca nüfus müdürlüğüne veya yurt dışında Türk dış temsilciliğine başvurularak dava açılmadan nüfus kütüğüne tescil ettirilebilir. İdari yol bir seçenektir; Yargıtay 2. Hukuk Dairesi idari başvurunun tüketilmesinin dava şartı olmadığına ve dava açmakta hukuki yarar bulunduğuna karar vermiştir (2022/5479 E., 2022/6321 K.). Nafaka, velayet, tazminat gibi hükümlerin Türkiye’de uygulanması için ise MÖHUK uyarınca tenfiz davası gerekir. Tanıma ve tenfizin genel şartları için tanıma ve tenfiz davası, Almanya’da verilen kararlar için Almanya boşanma kararının Türkiye’de tanınması yazılarına bakabilirsiniz.
Tanıma ve Tenfiz Nedir, Aralarındaki Fark Nedir?
Tanıma, yabancı mahkeme kararının Türkiye’de kesin hüküm ve kesin delil etkisi kazanmasını sağlar; karar, Türk mahkemesinden verilmiş bir karar gibi sonuç doğurur. Tenfiz ise bunun ötesine geçerek karara Türkiye’de icra edilebilirlik niteliği kazandırır ve bu yönüyle tanımayı da kapsar. Yalnızca boşanma hükmü içeren, icra gerektirmeyen kararlar için tanıma yeterlidir. Buna karşılık karar; nafaka, velayet, tazminat veya mal paylaşımı gibi icrai nitelikte hükümler de içeriyorsa, bu hükümlerin Türkiye’de uygulanabilmesi için tenfiz kararı gerekir. Tanıma ve tenfizin hukuki çerçevesi 5718 sayılı MÖHUK’un 50 ila 59. maddelerinde düzenlenmiştir.
Boşanma Kararının Tanınması ve Tenfizi Şartları
Tanıma ve tenfiz davasının kabulü, kanunda öngörülen ön koşulların ve esasa ilişkin koşulların birlikte sağlanmasına bağlıdır. Uygulamada davanın esastan değerlendirilebilmesi için aşağıdaki şartlar aranır:
- Boşanma tanıma tenfiz davasında ilk olarak bir yabancı mahkeme tarafından verilmiş bir karar olmalı
- Bu karar kesinleşmiş olmalıdır
- Tenfiz için, kararı veren yabancı ülke ile Türkiye arasında karşılıklılık bulunmalıdır (MÖHUK m. 54/1-a). Bu karşılıklılık anlaşma, kanun hükmü ya da fiili uygulama ile sağlanabilir. Tanımada ise karşılıklılık aranmaz (m. 58/1).
- Karar Türk münhasır yetkisini aşmayan bir konuda verilmiş olması gerekmektedir. Boşanma ve ferileri konusunda genellikle münhasır yetki aşılmaz.
- Yabancı ülke mahkemesi tarafından verilen karar Türk kamu düzenine aykırı olmamalıdır.
- Davacı ve davalının savunma hakkının ihlal edilmemiş olması gerekmektedir.
Tanıma talebinde karşılıklılık şartı aranmaz: MÖHUK m. 58/1 uyarınca tanımada 54’üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi (karşılıklılık) uygulanmaz. Diğer şartlar (münhasır yetki, kamu düzeni, savunma hakkı) tanıma bakımından da aranır.
Dava Yolu mu, Nüfus Müdürlüğü Yoluyla İdari Tescil mi?
Yurtdışında verilen boşanma kararının Türkiye’de geçerli kılınması için iki ayrı yol bulunur. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 27/A maddesi ve ilgili Yönetmelik uyarınca, belirli şartların varlığı halinde dava açılmaksızın nüfus müdürlüğü veya dış temsilcilik aracılığıyla idari tescil mümkündür. Ancak bu yol her durumda yeterli olmaz: Türk vatandaşı eşlerin birlikte başvurması gereken hallerde eşlerden biri başvuruya katılmazsa mahkeme yoluna başvurmak gerekir; karardaki nafaka, velayet gibi fer’i hükümlerin Türkiye’de uygulanması için de tenfiz davası gerekir. Hangi yolun uygun olduğu, somut olayın özelliklerine göre belirlenmelidir.
| Hukuki durum | Değerlendirme | Uygun yol |
|---|---|---|
| Karar yalnızca boşanma hükmü içeriyor; eşler uzlaşı içinde | İdari tescil şartları sağlanabilir | Nüfus müdürlüğü / konsolosluk (idari tescil) |
| Eşlerden biri başvuruya yanaşmıyor, aralarında çekişme var | Birlikte başvuru tamamlanamaz (eşlerden biri yabancıysa Türk vatandaşı eş tek başına başvurabilir) | Aile Mahkemesinde tanıma davası |
| Karar nafaka, velayet, tazminat veya mal paylaşımı içeriyor | Boşanma hükmü idari yolla tescil edilebilir; fer’i hükümler idari yolla tescil edilemez | Tenfiz davası |
| İdari tescil talebi şartlar oluşmadığından reddedildi | NHK m. 27/A-3 yolu açar | MÖHUK uyarınca tanıma davası |
Nüfus Müdürlüğü Yoluyla İdari Tescil ve 27/A Şartları
Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 27/A, yabancı adlî veya idarî makamlarca boşanmaya, evliliğin butlanına veya iptaline ilişkin verilen kararların, dava açılmaksızın aile kütüğüne tescil edilmesine imkân tanır. Yürürlükteki düzenleme uyarınca tescil için kararın yetkili makamca verilmiş ve usulen kesinleşmiş olması ile Türk kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması gerekir. Başvuru bakımından temel kural eşlerin bizzat veya vekilleri aracılığıyla birlikte başvurmasıdır. Taraflardan birinin ölmüş veya yabancı uyruklu olması halinde Türk vatandaşı olan diğer taraf ya da vekili tek başına başvurabilir. Şartlar gerçekleşmediği için tescil talebi reddedilirse, kararın tanınması MÖHUK çerçevesinde dava yoluyla sağlanır.
Başvurunun yapılacağı makamlar
- Yurtdışında: kararın verildiği ülkedeki Türk dış temsilcilikleri (konsolosluk veya büyükelçilik).
- Yurtiçinde: taraflardan birinin yerleşim yeri il nüfus müdürlüğü; Türkiye’de yerleşim yeri yoksa Bakanlıkça belirlenen il nüfus müdürlüklerinden biri (İstanbul dâhil).
Nafaka Kararının Tenfizi
Türk hukuk sistemindeki nafaka türleri: İştirak nafakası, tedbir nafakası, yoksulluk nafakası ve yardım nafakasıdır. Fakat belirtmek gerekir ki, tedbir nafakası boşanma davası devam ederken verilen bir nafaka türüdür. Dolayısıyla tedbir nafakasında boşanma kararı henüz kesinleşmiş olmadığı için, boşanmanın tanıması veya tenfizi davasının konusunu oluşturamaz.
Fakat eşe verilen yoksulluk nafakası ve çocuğa verilen iştirak nafakası türleri boşanmanın tenfizi ile Türkiye’de geçerlilik kazandırılabilecektir.
Tenfiz işleminden sonra nafaka kararları Türk mahkemelerinden verilmiş ilamlar gibi icra olunur (MÖHUK m. 57) ve Türkiye’de icra edilebilir nitelik kazanır. Dolayısıyla nafakanın ödenmemesi halinde tazyik hapsi söz konusu olabilecektir.
Velayet Kararının Tenfizi
Yabancı mahkeme ilamı, çocuğun velayetini ister eşlerden birine vermiş olsun ister her iki eşe birlikte vermiş olsun bunun tenfizi sağlanabilecektir. Yabancı ülke mahkemesince tesis edilen kararda çocuğun velayetinin ortak kullanılacağı hükmü de yer alabilir. Bunun da tenfizi mümkündür.
Yabancı ilamdaki velayet hükmü de diğer hükümler gibi MÖHUK m. 54’te sayılan şartlar (karşılıklılık, münhasır yetki, kamu düzeni, savunma hakkı) yönünden incelenir.
Maddi- Manevi Tazminat Kararlarının Tenfizi
Mahkemelerimizde boşanma dolayısıyla maddi ve manevi tazminat hükmü kurulur ve çoğu zaman bu davalara ziynet eşyaları da konu edilir.
Eğer yabancı mahkeme ilamı doğrudan boşanmaya bağlı tazminat hükmü içeriyorsa, boşanmanın tenfizi davası ile bu kararın Türkiye’de geçerliliği sağlanabilecektir.
Mal Paylaşımı Kararının Tenfizi
Türk hukukunda mal paylaşımı ancak boşanma davasından sonra yapılabilir. Dolayısıyla boşanma kararı kesinleşmeden önce açılan davalarda mal paylaşımı “bekletici mesele” yapılır.
Bu nedenle Türk mahkemelerinde açılan boşanmanın tanıma-tenfizi davalarında mal paylaşımı tenfize konu edilebilecektir. Bu kararın icra edilebilmesi için malvarlıklarının Türkiye’de olması büyük önem taşır. Zira tenfiz sonrasında malların paylaşımı Türk icra hukuku kurallarına göre gerçekleştirilebilir.
Boşanma Kararının Tanınması ve Tenfizi Ne Kadar Sürer?
Boşanma kararının tanınması ve tenfizi davasının süresi için kanunda sabit bir süre öngörülmemiştir; süreyi esas olarak tebligatın tamamlanması, belgelerin eksiksizliği ve davalının itiraz edip etmemesi belirler. Davalı yurt dışındaysa yurt dışı tebligat süreci dosyayı uzatabilir. Genel olarak tanıma ve tenfiz davalarının süresini belirleyen etkenler için tanıma ve tenfiz davası ne kadar sürer bölümüne, Almanya’da verilen kararlar için Almanya boşanma kararının tanınması yazısına bakabilirsiniz. Yurtdışında almış olduğunuz boşanma kararının Türkiye’de tanınması ve tenfizi için, Türkiye’de bulunan bir avukata vekaletname verdiğiniz takdirde, dava için Türkiye’ye gitmenize gerek yoktur. Tarafların Türkiye’de birer avukata vekalet vermesi tebligat sürecini kolaylaştırabilir.
Özellikle davalı eşin yurt dışında bulunması halinde tebligat süreci uzar; davalının Türkiye’de bir vekille temsil edilmesi tebligatı kolaylaştırabilir.
Boşanma Kararının Tanınması ve Tenfizi Zamanaşımı
Boşanma kararlarını tanıtmak için kanun tarafından öngörülen bir süre bulunmamaktadır. Fakat taraflar yurt dışındaki herhangi bir ülkeden aldıkları boşanma kararlarının tanıma ve tenfiz işlemlerini Türkiye’de belirli bir süre içerisinde gerçekleştirmediklerinde çeşitli hak kayıpları yaşayabilmektedirler.
Bundan dolayı tanıma ve tenfiz davasının yabancı mahkeme ilamının kesinleşmesinin ardından bir an önce açılması tarafların lehine olacaktır.
Boşanma Tanıma Tenfiz Yetkili Mahkeme
Yetkili mahkeme; davalının Türkiye’deki yerleşim yeri mahkemesidir. Eğer davalının Türkiye’de yerleşim yeri bulunmuyorsa bu sefer Türkiye’de sakin olduğu yer, bu da yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden birinde bu dava açılacaktır (MÖHUK m. 51/2).
Boşanma Kararının Tanınması ve Tenfizi Görevli Mahkeme
MÖHUK m. 51/1 uyarınca tenfiz kararları hakkında görevli mahkeme asliye mahkemesidir. Boşanma, velayet, nafaka gibi aile hukukuna ilişkin yabancı ilamlarda ise bu davalar uygulamada Aile Mahkemelerinde görülmektedir; Aile Mahkemesi bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi bu sıfatla bakar.
Boşanma Tanıma Tenfiz Gerekli Belgeler
Davanın usulden reddedilmemesi için belgelerin eksiksiz ve usulüne uygun hazırlanması büyük önem taşır. 2026 itibarıyla uygulamada aranan temel belgeler (MÖHUK m. 53) şunlardır:
- Yabancı Mahkeme boşanma kararı aslı
- Kararın kesinleşme şerhi
- Apostil şerhi (Apostil tasdiki, Yabancı Resmi Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesi’ne taraf devletler tarafından verilen, ilgili ülke mahkemesi tarafından verilmiş olan kararın resmiyetini gösteren özel bir tasdiktir.)
- Karar, kesinleşme şerhi ve Apostil şerhinin tamamı Yurtdışında Konsolosluk tasdikli yeminli tercümesi veya Türkiye’de Noter tasdikli yeminli tercümesi
- Taraflardan biri Türk vatandaşı değil ise ve konsolosluğa başvuru yapmıyorsa bu durumda eski eşinizin kimlik kopyası veya pasaport kopyası (yeminli tercümeli olarak).
Sürecin en sancılı aşaması tebligattır. Davalı yurtdışında ise tebligat, Adalet Bakanlığı ve Dışişleri Bakanlığı kanalıyla yapılır ve bu durum süreci uzatabilir. Davalının Türkiye’de geçerli bir adresinin bulunması veya kendisini bir avukatla temsil ettirmesi süreci hızlandırır. Türkiye’deki bir avukata tanıma ve tenfiz yetkisi içeren vekaletname verildiğinde, tarafların dava için Türkiye’ye gelmesi gerekmez.
Boşanma Tanıma Tenfiz Nüfus Müdürlüğü
Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 27/A ile yabancı mahkeme boşanma kararlarının Türkiye’de tanınması kolaylaştırılmıştır. Bu düzenleme uyarınca dava açmaksızın nüfus müdürlüklerine veya yurt dışında dış temsilciliklere başvurarak boşanma kararlarının nüfus kütüğüne tescili sağlanabilmektedir. Boşanmanın dışında evlilik iptali, geçersizliği ya da mevcut olmadığı da aynı şekilde nüfus kayıtlarına işletilebilmektedir.
- Boşanan her iki tarafın bizzat veya vekilleri tarafından yurtiçinde yetkili Nüfus Müdürlüklerine, yurt dışında ise kararın verildiği ülkenin Türk Konsolosluğu veya Büyükelçiliğine başvuruda bulunması gerekir. Taraflar başvuru esnasında aynı anda birlikte yetkili mercide hazır bulunmaları gerekmez; ancak iki başvuru arasındaki süre 90 günü geçemez (Yönetmelik m. 6). Taraflardan biri yabancı uyrukluysa veya ölmüşse Türk vatandaşı olan taraf (veya vekili) tek başına başvurabilir (NHK m. 27/A; Yönetmelik m. 6/2).
- Kararın verildiği ülke hukukuna göre “kesinleşmiş” olması gerekmektedir.
Fakat nafaka, velayet, mal paylaşımı, tazminat gibi boşanmanın fer’i (boşanmaya bağlı) hükümleri nüfus müdürlüğü aracılığıyla tenfiz ettirilemez. Kararda bu hükümlerden biri varsa ve Türkiye’de uygulanması isteniyorsa, bunlar için nüfusa ya da konsolosluğa değil, Türkiye’de tenfiz davası açılmalıdır; boşanma hükmünün nüfusa tescili ise idari yoldan talep edilebilir.
Başvuru İçin Gerekli Evraklar
- Yabancı ülke mahkemesince verilmiş nüfus kütüğüne tescil edilmesi talep edilen boşanma kararı aslı ve onaylı bir örneği
- Yabancı ülke mahkemesince verilmiş nüfus kütüğüne tescil edilmesi talep edilen boşanma kararının kesinleştiğine dair kesinleşme şerhi
- Yabancı ülke mahkemesince verilmiş nüfus kütüğüne tescil edilmesi talep edilen boşanma kararının kesinleştiğine dair kesinleşme şerhinin onanmış belgenin onaylı tercümesi
- Yabancı ülke mahkemesince verilmiş nüfus kütüğüne tescil edilmesi talep edilen boşanma kararının noter veya konsolosluk onaylı bir tercümesi
- Taraflar Türk vatandaşı ise kimlikleri, yabancı ülke vatandaşı ise pasaportları
- Eğer daha önce herhangi bir Türk mahkemelerinde boşanma kararının tanınması için açılmış bir dosyaları var ise bu dosya bilgileri, yok ise daha önce davanın açılmadığına ilişkin adli makamlardan alınacak belge
- Nüfus kütüğüne ilgili yabancı mahkeme boşanma kararının tescili talebini içerir dilekçe/Bakanlık tarafından tanzim edilmiş matbu form
- Taraflardan biri ölmüşse, ölüm olayına ilişkin usulüne uygun şekilde onaylanmış belge ve onaylı Türkçe tercümesi (Yönetmelik m. 7/1-e)
Nüfus müdürlükleri bazı özel durumlarda ek belgeler talep edebilmektedir.
Başvuru şayet olumsuz sonuçlanırsa, taraflar Türk Aile Mahkemelerinde dava açma yoluna giderek, yabancı mahkeme boşanma kararlarının tanınmasını sağlamalıdırlar.
Nafaka, çocuk ile kişisel ilişki kurulması, çocuğun velayeti, mal rejimi, tazminat gibi hususlarda taraflar, yetkili Türk Mahkemelerinde açılacak bir dava ile yabancı mahkeme kararlarının tanınmasını ve tenfizini talep edebileceklerdir.
Boşanma Tanıma Davası Dilekçe Örneği
Boşanmanın tanınması ve tenfizi dilekçesinde tarafların ve varsa temsilcilerinin kimlik ve adresleri, yabancı mahkemenin adı ile ilamın tarih ve numarası ve hükmün özeti, tenfiz hükmün bir kısmı için isteniyorsa o kısım belirtilir; ekleri yukarıdaki belge listesinde sayılan evraktır. Dilekçe unsurlarının ayrıntısı için tanıma ve tenfiz dava dilekçesi bölümüne bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Yurtdışında boşandım, Türkiye’de boşanmış sayılır mıyım?
Hayır. Yabancı mahkeme kararı kural olarak yalnızca verildiği ülkede sonuç doğurur. Türkiye’de boşanmış sayılmak için kararın tanınması veya tenfizi ya da yürürlükteki düzenleme uyarınca nüfus müdürlüğünce idari tescili gerekir. Bu işlem yapılmadığı sürece nüfus kayıtlarında evlilik devam ediyor görünür.
2. Tanıma davası için Türkiye’ye gelmem gerekir mi?
Hayır. Tanıma ve tenfiz yetkisini açıkça içeren bir vekaletname düzenlemeniz yeterlidir. Vekaletname, bulunduğunuz ülkedeki Türk konsolosluğundan veya apostil şerhi eklenmek kaydıyla yetkili bir noterden alınabilir. Süreç, Türkiye’deki avukat tarafından yürütülür.
3. Tanıma ile tenfiz arasındaki fark nedir?
Tanıma, yabancı karara Türkiye’de kesin hüküm ve kesin delil etkisi kazandırır. Tenfiz ise karara ayrıca icra edilebilirlik niteliği verir ve tanımayı da kapsar. Sadece boşanma hükmü için tanıma yeterliyken; nafaka, velayet veya tazminat gibi icrai hükümler için tenfiz gerekir.
4. Eski eşim başvuruya katılmıyorsa ne yapabilirim?
Eski eşiniz Türk vatandaşı ise ve idari tescile yanaşmıyorsa, birlikte başvuru tamamlanamayacağından nüfus müdürlüğü yoluyla işlem mümkün olmaz; bu durumda yetkili mahkemede tanıma davası açılması gerekir. Eski eşiniz yabancı uyrukluysa Türk vatandaşı olarak tek başınıza başvurabilirsiniz (NHK m. 27/A). Dava yolunda davalıya usulüne uygun tebligat yapılmışsa, davalı katılmasa da şartlar sağlandığında dava sonuçlanabilir.
5. Tanıma tenfiz davası ne kadar sürer?
Süre, büyük ölçüde tebligatın ne kadar hızlı tamamlandığına bağlıdır; kanunda sabit bir süre öngörülmemiştir. Davalının Türkiye’de geçerli bir adresi varsa veya kendisini avukatla temsil ettiriyorsa süreç kısalır. Yurtdışı tebligat gereken hallerde bürokratik işlemler nedeniyle süre uzayabilir. Ayrıntı için tanıma ve tenfiz davası ne kadar sürer bölümüne bakabilirsiniz.
6. Apostil ve yeminli tercüme zorunlu mu?
Evet. Lahey Sözleşmesi’ne taraf ülkelerde verilen kararlarda apostil şerhi aranır. Karar, kesinleşme şerhi ve apostilin tamamının yeminli tercümesi ile noter veya konsolosluk onayı gerekir. Eksik veya hatalı belge, davanın gecikmesine ya da reddine yol açabilir.
7. Tanıma davası açmak için süre sınırı var mıdır?
Tanıma davası için kanunda öngörülmüş bir hak düşürücü süre bulunmamaktadır. Bununla birlikte işlemin uzun süre ertelenmesi miras, yeniden evlenme ve mal paylaşımı gibi konularda hak kayıplarına neden olabileceğinden, kararın kesinleşmesinin ardından sürecin gecikmeksizin başlatılması tarafların lehinedir.
Boşanma Tanıma Tenfiz Avukatı Hukuki Destek
Boşanma tanıma ve tenfizi; yabancı hukuk, milletlerarası usul kuralları, tebligat prosedürleri ve belge düzeni gibi çok sayıda teknik unsuru bir arada barındıran bir süreçtir. Dava yolu ile idari tescil arasındaki seçimin somut olaya göre doğru yapılması, belgelerin usulüne uygun hazırlanması ve gerektiğinde ihtiyati tedbir gibi koruyucu taleplerin zamanında ileri sürülmesi, sürecin sağlıklı ilerlemesi açısından belirleyicidir. Yurtdışında verilen boşanma kararının Türkiye’de geçerli kılınması sürecinde hukuki değerlendirme ihtiyacı duyan kişiler, İstanbul ve Bakırköy çevresinde aile hukuku alanında çalışan Öner Hukuk ve Danışmanlık ile iletişime geçerek profesyonel destek alabilir.
Hukuki Uyarı; İşbu içerik genel bilgilendirme amaçlı olup, somut olayın özellikleri ve güncel mevzuat değişiklikleri uyarınca farklı sonuçlar doğabilir. Belirli bir uyuşmazlık veya hukuki süreç için profesyonel avukatlık hizmeti almanız önerilir.