Anlaşmalı boşanma protokolü, eşlerin boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu üzerinde uzlaşarak imzaladıkları ve hâkim onayıyla mahkeme kararının bir parçası haline gelen yazılı bir sözleşmedir. Türk Medeni Kanunu’nun 166/3. maddesi uyarınca en az bir yıl süren evliliklerde geçerli olan bu belge, basit bir form değildir; boşanma sonrası mali ve kişisel hayatın çerçevesini çizer. Protokolde net ve eksiksiz düzenlenmeyen her husus, ileride yeni davalara ve telafisi güç hak kayıplarına yol açabilir. Bu nedenle protokolün hangi unsurları zorunlu içerdiğini, ne zaman bağlayıcı hale geldiğini ve hangi hataların geri dönülmez sonuçlar doğurduğunu hukuki çerçevesiyle ele alıyoruz.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nedir, Nasıl Hazırlanır?
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nedir?
Anlaşmalı boşanma protokolü, tarafların boşanma ile birlikte velayet, kişisel ilişki, nafaka, tazminat ve mal paylaşımı gibi sonuçlarda anlaştıkları hususları yazıya döken sözleşmedir. Protokol yazılı veya sözlü olarak mahkemeye sunulabilir; ancak uygulamada hâkimin dosyayı değerlendirmesini kolaylaştırmak ve ileride çıkacak ihtilafları önlemek için yazılı ve ıslak imzalı düzenlenmesi tercih edilir. Önemli olan, tarafların metni hâkim huzurunda kendi iradeleriyle onaylamasıdır.
Protokolün asıl gücü tarafların imzasından değil, hâkimin onayından gelir. Hâkim tarafından uygun bulunup boşanma kararının hüküm fıkrasına geçirilen protokol, ilam niteliği kazanır; yani kesinleştikten sonra aynen bir mahkeme kararı gibi bağlayıcı ve icra edilebilir hale gelir.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nasıl Hazırlanır?
Anlaşmalı boşanmada protokol nasıl hazırlanır? Anlaşmalı boşanmada protokol hazırlamak sanıldığı kadar basit bir işlem değildir. Protokolde en ufak bir detay sizin gelecekte dava açma hakkınızı elinizden alabilir.
Boşanma protokolü nasıl yazılır? Boşanma protokolünün ileride sorunlara yol açmaması için son derece özenle ve detaylı yazılması gerekmektedir. Örneğin; boşanma protokolünde nafaka ile ilgili madde yazılırken nafakanın ne kadar ödeneceği, hangi tarihte ödeneceği, hangi banka hesabına ödeneceği gibi detayların yazılması son derece mühimdir.
Bu nedenle boşanma protokolü hazırlarken uzman boşanma avukatından hukuki destek almanız son derece önemlidir.
Anlaşmalı Boşanmada Protokol Zorunlu mu?
Anlaşmalı boşanmada protokol şart mı? Hayır anlaşmalı boşanma için protokol hazırlanması şart değildir. Ancak davaya bakacak olan hakimin dosya hakkında önceden bilgi sahibi olması ve işini kolaylaştırması amacıyla anlaşmalı boşanma dava dosyalarımızda mutlaka protokol hazırlamaktayız.
“Boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hakkındaki düzenlemelere” ilişkin olarak taraflar mahkemeye bir protokol sunabilecekleri gibi, belirtilen tüm bu hususlarda mahkemeye sözlü olarak da beyanda bulunabilirler.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Zorunlu Unsurlar
Protokolde dört konu zorunlu olarak ele alınmalıdır: maddi-manevi tazminat, yoksulluk nafakası, varsa çocukların velayeti ve velayeti almayan eşin çocukla kişisel ilişkisi. Bu hususların talep edilse de edilmese de protokolde açıkça düzenlenmesi gerekir.
- Maddi ve manevi tazminat (TMK m. 174): talep varsa miktar, yoksa açıkça “talep yoktur / feragat edilmiştir” yazılmalıdır.
- Yoksulluk nafakası (TMK m. 175): kime, ne miktar, hangi aralıkla ve hangi artış oranıyla ödeneceği; talep yoksa feragat açıkça belirtilmelidir.
- Velayet: müşterek çocuk varsa velayetin kimde olacağı; ortak velayet kararlaştırılıyorsa çocuğun fiilen kimde kalacağı.
- Kişisel ilişki: velayeti almayan eşin çocukla göreceği gün, saat ve süreler açık, ölçülebilir biçimde.
Çocuk varsa iştirak nafakası için de mutlaka bir madde bulunmalıdır; aksi halde hâkim çocuğun üstün yararı gereği protokolü onaylamayabilir. Mal rejiminin tasfiyesi, ziynet ve ev eşyalarının paylaşımı ise zorunlu değil, ihtiyari unsurlardır; istenirse protokole eklenir, eklenmezse ayrı dava ile talep edilebilir.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Geçerlilik Şartları
Boşanma protokol hükümlerinin kamu düzenine, ahlaka ve adaba aykırı olmaması gerekmektedir. Ayrıca bu protokolün geçerli olabilmesi için de anlaşmalı boşanma davasının kesinleşmesi gerekmektedir.
TMK m. 166, f. 3’te aranan hâkimin anlaşmayı “uygun bulması” şartı da sözleşmenin hüküm doğurması için aranan kanuni bir şart niteliğindedir
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Kaç Nüsha
Anlaşmalı boşanma protokolünün belirli bir nüshada olmasının kesin bir kuralı yoktur. Ancak taraflarda ve tarafları temsil eden avukatlarda birer tane protokol örneğinin bulunması ve mahkemeye sunulması için bir tane daha protokol örneği bulunması iyi olacaktır.
Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Dikkat Edilmesi Gerekenler
Anlaşmalı boşanma protokolünde nafaka, maddi ve manevi tazminat, çocuk varsa velayet ve velayet sahibi olmayan tarafın çocuk ile şahsi ilişkisi mutlaka net ve detaylı bir biçimde yazılmalıdır. Ayrıca Protokol maddelerinin anlaşmalı boşanma davasının hüküm kısmında detaylı olarak yazılması da son derece önemlidir.
Anlaşmalı boşanma protokolünün uzman bir avukatla hazırlanması tarafları ileride oluşabilecek mağduriyetten koruyacaktır.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü 1 Yıl Dolmadan
TMK md.166/3 göre anlaşmalı boşanma davası 1 yıldan fazla süredir evli kalan kişilerce açılabilmektedir. Dolayısıyla evlilikte 1 yıl dolmadan kanunen anlaşmalı boşanmanın gerçekleşmesi mümkün değildir. Bir yıl dolmadan açılan anlaşmalı boşanma davasında hakim davayı reddetmez, dava çekişmeli boşanma davasına dönecektir.
Protokol Nerede Yapılır ve Mahkemeye Nasıl Sunulur?
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nerede Yapılır?
Anlaşmalı Boşanma Protokolü noterden yapılır mı? Anlaşmalı boşanma protokolünün noterden yapılmasına gerek yoktur. Çünkü taraflar zaten hazırladıkları sözleşmeyi mahkeme huzurunda kabul edip etmediğini açıkça belirtmektedir.
Anlaşmalı boşanma protokolü nereden alınır? Anlaşmalı boşanma protokolünü hazırlamak için uzman boşanma avukatından hukuki destek alarak hazırlayabilirsiniz.
Anlaşmalı Boşanmada Protokol Ne Zaman Verilir?
Anlaşmalı boşanmada protokol genellikle dava dilekçesinin verilmesiyle birlikte sunulmaktadır. Ancak dava açıldıktan sonra da protokol mahkemeye verilebilir. Mahkemeye anlaşmalı boşanma protokolünü verme zorunluluğu yoktur ancak protokolün hazırlanıp mahkemeye verilmesi hakimin işini kolaylaştıracaktır.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nereye Verilir?
Hazırlanan anlaşmalı boşanma protokolü anlaşmalı boşanma davasının açılacağı mahkemeye verilecektir. Hazırlanacak olan anlaşmalı boşanma dilekçesi ile birlikte protokol de dilekçeye ek olarak eklenebilir.
Anlaşmalı Boşanma Protokolüne Hakimin Müdahalesi
Hakim anlaşmalı boşanma protokolünü değiştirebilir mi?
Hakim, tarafların yaptığı anlaşmayı uygun bulmaması halinde, müşterek çocuğun menfaatlerini göz önünde bulundurarak gerekli olan değişiklikleri yapabilir. Ancak bu değişiklikleri de tarafların kabul etmesi gerekmektedir. Aksi takdirde anlaşmalı boşanma gerçekleşmeyecektir.
Anlaşmalı Boşanma Protokol Ücreti 2026
Boşanma protokolü hazırlama ücreti için ofisimizle iletişime geçerek detaylı şekilde ücreti bilgisi alabilirsiniz.
Anlaşmalı boşanma protokolü avukat ücreti için ofisimizle iletişime geçerek fiyat bilgisi alabilirsiniz.
Anlaşmalı boşanma protokolü hazırlama ücreti için iletişim sayfamızda bulunan numaradan bize ulaşarak net bir ücret bilgisi alabilirsiniz.
Protokolde Çocuklara İlişkin Düzenlemeler
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Ortak Velayet
Çocuğun velayeti, eşlerden birisine verilebileceği gibi eşler arasında da paylaştırılabilir. Dolayısıyla anlaşmalı boşanma protokolüne çocuğun velayetinin ortak kullanılması konusunda düzenleme yapabilmektedir. Ortak velayete karar verilen durumlarda çocuğun fiili olarak hangi eşte kalacağı da mutlaka belirlenmelidir. Ortak velayete sahip olan anne ve baba, çocukla gerçekleştireceği kişisel görüşmeleri anlaşmalı boşanma protokolünde belirtmesi gerekmektedir. Kişisel ilişkinin kapsamında, ilişkinin kurulacağı zaman dilimi, süresi, ilişkinin niteliği açık, net ve kesin bir şekilde protokolde yer almalıdır.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Kişisel İlişki
Anlaşmalı boşanma protokolünde velayeti almayan taraf ile müşterek çocuk arasında kişisel ilişkiye ilgili madde hükmü bulunması zorunludur. Taraflar her ne kadar istedikleri gibi kişisel ilişkiyi düzenleyebilse de mahkeme hakimi bu duruma müdahale edebilir. Yani protokoldeki kişisel ilişki maddesi hakim tarafından kabul edilmeyebilir. Kişisel ilişki belirlenirken çocuğun eğitim ve sosyal hayat düzeninin sekteye uğramamasını dikkat edilmesi gerekmektedir.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü İştirak Nafakası
Anlaşmalı boşanma protokolünde müşterek çocuk var ise mutlaka iştirak nafakası ile ilgili bir madde düzenlenmelidir. Bununla ilgili bir madde olmaması halinde hakim protokolü onaylamayabilir.
Protokolde iştirak nafakası istenmemesi mümkün müdür? Evet bu mümkündür. Ancak hakimin de bunu onaylaması gerekmektedir. Çünkü burada çocuğun üstün yararı korunmaktadır.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Eğitim Masrafları
Anlaşmalı boşanma protokolünde çocuğun eğitim masraflarına da yer verilebilir. Anlaşmalı boşanma protokolünde çocuğun eğitim giderlerinin miktarı ve süresi belirlenmelidir. Aksi takdirde infazda sorunlarla karşılaşılabilir. Bu nedenle eğitim masrafıyla ilgili olan maddenin detaylı olarak yazılması daha iyi olacaktır.
Protokolde Nafaka, Tazminat ve Cezai Şart
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Yoksulluk Nafakası
Anlaşmalı boşanma protokolünde yoksulluk nafakası belirlenirken, eşlerden hangisine bu nafakanın verileceği, nafakanın miktarı, miktarın artış oranı, ne şekilde ve hangi aralıklarla ödeneceği gibi bilgilere yer verilmelidir. Protokolde yoksulluk nafakası için bir başlangıç tarihi belirtilmek zorunlu olmadığından, belirlenmemesi halinde başlangıç tarihi, boşanma davasının kesinleşmesi olarak esas alınır. Başlangıç tarihi gibi, bitiş tarihinin de belirtilmesi zorunlu değildir.
Anlaşmalı boşanma protokolü nafaka artırımının da belirlenmesi son derece önemlidir. Nafaka artış oranı ÜFE’ye göre mi TÜFE’ye göre mi yoksa başka bir oranda mı artırılacak, bu durum mutlaka boşanma protokolüne yazılmalıdır. Aksi takdirde ileride nafakanın artırılması davası açılmasına sebep olabilecektir.
Anlaşmalı Boşanmada Tedbir Nafakası
Anlaşmalı boşanmada tedbir nafakası istenmez diye bir kural yoktur. Ancak anlaşmalı boşanma davaları çoğu zaman 1 ay dolmadan sonuçlandığı için tedbir nafakasının yazılmasını çok uygun görmemekteyiz.
Anlaşmalı Boşanma Protokol Tazminat
Anlaşmalı boşanma protokolünde maddi manevi tazminat ile ilgili mutlaka hüküm bulunmalıdır. Taraflardan biri diğer tarafa maddi ve manevi tazminat ödeyecekse, tazminatın miktarı, tazminatın ne zaman ödeneceği, nasıl ödeneceği, ödenmediği takdirde herhangi bir cezai işlemin uygulanıp uygulanmayacağı konusunda taraflar net bir şekilde anlaşmalıdır. Protokolde maddi tazminat miktarının ayrı manevi tazminat miktarının ayrı belirlenmesi daha iyi olacaktır.
Taraflar anlaşmalı boşanma protokolünde tazminat hususunda da anlaşmışlar ise TMK m.178’deki bir yıllık süre içinde veya sonrasında tazminat talep edebilmeleri mümkün değildir. Ancak yoksulluk nafakasında da belirttiğimiz üzere taraflar bu konuda da ihmal göstermişler ve hâkim de bu hususu gözden kaçırmışsa TMK m.178’deki bir yıllık süre içinde maddi ve manevi tazminat talebinde bulunabilirler. Çünkü maddi ve manevi tazminat talepleri anlaşmalı boşanmanın zorunlu mali unsurlarındandır, talep edilme veya edilmeme şeklinde mutlaka ele alınmaları gerekir.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Cezai Şart
Boşanma protokolünde cezai şart olabilir mi? Anlaşmalı boşanma protokolüne cezai şart konulabilir. Türk Borçlar Kanunu’nun 177–182. maddeleri kapsamında taraflar, bir yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde ödenecek cezayı serbestçe belirleyebilir. Ancak TBK m. 182/son uyarınca hâkim, aşırı bulduğu cezai şartı re’sen (kendiliğinden) indirebilir; bu nedenle fahiş tutarlar belirlemek pratikte koruma sağlamaz.
Aşağıdaki tablo, uygulamada en sık karşılaşılan hataları ve hukuki sonuçlarını özetler:
| Hukuki Durum | Değerlendirme | Sonuç |
|---|---|---|
| Nafakanın yalnızca “nafaka verilecektir” diye yazılması | Miktar, ödeme tarihi ve artış oranı belirsiz | İcra güçleşir; nafaka artırım davası gündeme gelir |
| Bir hakkın protokolde hiç düzenlenmemesi | Açıkça yazılmayan haktan feragat varsayılamaz | Hak korunur; ancak ayrı dava gerekebilir |
| Eşin malvarlığını gizlemesi (hile) | Genel ibra/feragat, kötü niyetli gizlemeyi kapsamaz | Gizlenen değer için ayrı talep ileri sürülebilir |
| Hükmün şarta bağlanması | Boşanma kararı şarta bağlanamaz; hâkim müdahale eder | İlgili hüküm uygulanamaz hale gelir |
| Fahiş cezai şart | Hâkim TBK 182/son’a göre re’sen indirebilir | Caydırıcılık beklenenden düşük kalır |
| Protokol maddesinin hükme geçmemesi | İlam niteliği oluşmaz | Doğrudan icra yerine yeni dava gerekir |
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Şarta Bağlanabilir mi?
Anlaşmalı boşanma protokolünde şarta bağlı bir hüküm bulunmamalıdır. Çünkü ileriye dönük ne zaman gerçekleşeceği belli olmayan bir şart protokolde belirsizliğe neden olacak ve protokolün uygulanması sırasında ihtilaflara neden olacaktır.
Boşanma kararı şarta bağlı olarak verilemez. Mahkemece protokole müdahale edilmesi gerekir. (Yargıtay 2. HD Esas:2005-6126 Karar:2005-7139)
Protokolde Mal Paylaşımı, Ziynet ve Tapu Devri
Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Mal Paylaşımı
Tarafların anlaşmalı boşanma protokolünde mal paylaşımına ilişkin bir düzenleme yapmak zorunda değildirler. Ancak genellikle taraflar daha sonra ek bir dava ile uğraşmak istemedikleri için boşanma protokolüne mal rejimi ile ilgili hükümler de eklemektedir.
Tarafların anlaşmalı boşanmada, mal rejiminin tasfiyesi konusunda anlaşmaları durumunda eşler arasındaki anlaşmada tek tek malvarlıklarının yazılmasının gerekli olup olmadığının belirlenmesi gerekmektedir. Bir görüş uyarınca taşınmazların ada ve parsel numaraları ile bağımsız bölüm numaraları, iş yeri gibi mallar ile araçların plakaları, taşınır malların nitelikleri gibi hususların anlaşmada yer alması gerekmektedir
Eğer eşler protokolde mal paylaşımına ilişkin birbirlerinden talepte bulunmayacakları belirtilmiş ise, bu durumda hakim eşleri de dinleyerek gerçekten iradelerinin bu doğrultuda olduğuna kanaat getirirse, anlaşmalı boşanma kararı verecektir. Bu durumda eşlerin sonradan birbirlerinden mal varlığı ile ilgili talepte bulunmaları söz konusu olmayacaktır.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Ziynet Eşyaları
Boşanma protokolünde ziynet eşyalarının kime bırakılacağına dair de madde konulabilir. Bu zorunlu değildir ancak taraflar ileride bir anlaşmazlık yaşanmamasından dolayı protokole altınlarla ilgili bir maddenin bulunmasını istemektedirler.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Ev Paylaşımı
Anlaşmalı boşanma protokolünde taraflardan birine ait olan ev hakkında da taraflar anlaşarak bir madde bulunabilir. Evde hangi tarafın kalacağı, ne kadar kalacağı veya evde bulunan eşyaların ne şekilde paylaşılacağı yazılabilir. Bu maddelerin tartışmaya yer bırakmayacak şekilde açık, net ve anlaşılabilir olması gerekmektedir.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Tapu Devri
Boşanma protokolünde taşınmazın devri konusunda uzlaşılmış, boşanma protokolüne yazılarak duruşma tutanağına ve gerekçeli karara geçirilmiş irade beyanları açık, anlaşılır, icra edilebilir bir kısa karar halini almışsa, ayni hak, kararın kesinleşmesiyle diğer eş tarafından tescilsiz olarak kazanılmış olur. Çünkü artık bu “anlaşma”, “ilam” haline gelmiştir. TMK m. 705/2 uyarınca mahkeme kararı, taşınmaz mülkiyetinin tescilsiz kazanıldığı hallerden biridir. Boşanma kararının şekli anlamda kesinleşmesi ile birlikte doğrudan doğruya tescil işlemini yaptırabilir (TMK m. 716/2, TMK m. 1013/3).
Boşanma kararını veren mahkemenin, ilam belgesini ilgili tapu sicil müdürlüğüne kendisi göndermelidir. Tapu müdürlüğü de bu tescil işlemini resen yapması gerekmektedir. (İİK m. 28)
Uygulamada tapu sicil müdürlüklerince de anlaşmalı boşanma davasının duruşma tutanağında yer almayan, ancak kararın eki haline gelmiş olan ve taşınmaz üzerinde sınırlı ayni hak kurulmasını veya mülkiyetin devrini içeren protokol hükümlerinin gereği olarak tescil işlemi yapmaktan imtina edilmektedir. Yani, tapu sicil müdürlükleri tarafından ister kısa kararda sadece yollama yapılmış olsun, ister kısa kararda hiç yer verilmemiş olsun fark gözetilmeksizin, ayni hak kurulmasına veya devrine ilişkin protokol hükümleri gereğince tescil işlemi yapılmamaktadır.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Hukuk Müşavirliği tarafından yapılan değerlendirmeye göre kısa kararda “tescil” ifadesi yer almadıkça tapu sicil müdürlükleri boşanma kararı uyarınca tescil işlemi yapmamalıdır. (Sayı : B.09.1.TKG.061-647-03-01-10-210/ / /2010)
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Tapu İptal ve Tescil Davası
Boşanma protokolünden kaynaklanan tapu iptal ve tescil davası açılabilmesi için boşanma protokolünde taşınmazın devrinin yapılacağı açık ve net bir şekilde yazılmalıdır. Aksi takdirde böyle bir dava açmanın hukuki yararı bulunmamaktadır.
Boşanma protokolünden kaynaklanan tapu iptal ve tescil davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemesidir. Protokolün uyarlanmasından kaynaklanan tapu iptal ve tescil davası maktu harca tabidir.
Protokolde yer aldığı gibi tapu kaydının iptali ile davacı adına tesciline dair dava açıldığının beyan edildiği, protokolde Ankara ili, Sincan ilçesi, Sincan Mahallesi, 4202 ada, 1 Parsel, C Blok, 3. Kat, 13 nolu bağımsız bölüm sayılı taşınmazın üzerindeki ipoteğin davalı tarafından kaldırılması ile boşanma kararı kesinleştiğinde davacıya devredileceğinin kararlaştırıldığı, boşanma dosyasında da davalının bunu ikrar ettiği ancak taşınmazın davacıya devrinin yapılmadığının anlaşıldığı, mülkiyetin kazanılmasına esas olacak bir hukuki sebebe dayanılarak malikten mülkiyetin kendi adına tescilini isteme hususunda kişisel hakka sahip olan kişinin, malikin kaçınması halinde hakimden mülkiyetin hükmen geçirilmesini 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (4721 sayılı Kanun) 716 ncı maddesinin birinci fıkrasına göre talep edebilecektir. (Yargıtay 2. HD Esas:2023-3040 Karar:2024-1623)
Anlaşmalı boşanma protokolünden kaynaklı tapu iptal ve tescil davalarında zamanaşımı yoktur. İlamların 10 yıllık zamanaşımına tabi olması kuralının bazı istisnaları vardır. Taşınmazın mülkiyetine ve taşınmaz üzerindeki ayni haklara ilişkin ilamlar zamanaşımına tabi değildir; çünkü, ayni haklar zamanaşımına uğramaz. Taşınır mallar üzerindeki ayni haklar da zamanaşamına uğramaz. Bu nedenle, taşınır mülkiyetine ve taşınırlar üzerindeki diğer ayni haklara ilişkin ilamlar da zamanaşımına tabi değildir. Ayrıca, şahıs ve aile hukukuna ilişkin ilamlar da zamanşamına uğramazlar.” (Yargıtay 2. HD Esas:2022-10242 Karar:2023-3344)
Boşanma protokolü nedeniyle tapu iptal ve tescil davalarında yetkili mahkeme genel yetki kuralına göre belirlenecektir. Anlaşmalı boşanma davalarında boşanma protokolünden kaynaklı anlaşmazlıklar da taşınmazının aynının bulunduğu yer mahkemesi yetkili olmayıp genel yetki kuralı geçerlidir. (Yargıtay 5. HD Esas:2022-1696 Karar:2022-2635)
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Tescile Zorlama Davası
Doktrindeki diğer bir görüşe göre boşanma protokolünde taşınmaz devri olmasına rağmen buna uymayan borçlu eşe karşı “tescile zorlama davası” açılması gerektiği belirtilmiştir. Protokol Eşlerden birine ait taşınmazın mülkiyetini diğerine geçiren ya da bir eş lehine sınırlı ayni hak kurulmasını içeren boşanma protokolünün hakim tarafından uygun bulunmuş fakat kısa kararda protokol hükümlerine açıkça yer verilmeyip yollama yapılmakla yetinilmişse, ayni hakkın tescilsiz olarak (mahkeme kararıyla) kazanılamadığını belirtmiştik. Böyle bir durumda devir borçlusu eş, taşınmazın devrine yanaşmazsa alacaklı eşin ikinci bir dava yani “tescile zorlama davası” açmaktan başka bir seçeneği kalmamaktadır.
Tescile zorlama davasının “tapu iptal ve tescil davası” olduğu da birtakım yazarlar tarafından belirtilmiştir.
Protokolün Bağlayıcılığı, Değiştirilmesi ve İptali
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Bağlayıcılığı
Anlaşmalı boşanma protokolünün tek başına, mahkeme onayından önce, bağlayıcılığı yoktur. Protokol; tarafların hâkim huzurunda dinlenmesi, boşanma iradelerini ve anlaşmayı teyit etmesi ve boşanma kararının kesinleşmesiyle birlikte bağlayıcı hale gelir. O andan itibaren eşlerden hiçbiri anlaşmadan tek taraflı olarak serbestçe dönemez.
Hüküm fıkrasına geçirilen protokol ilam niteliği kazandığından, ödenmeyen nafaka için icra takibi başlatılabilir; tapu veya araç devri gibi taahhütler için zorunlu tescil sağlanabilir. Kesinleşme, tarafların istinaf/temyiz hakkından feragat etmesiyle aynı gün, aksi halde tebliğden itibaren iki haftalık sürenin itirazsız geçmesiyle gerçekleşir.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Geçerlilik Süresi
Anlaşmalı boşanma davasında dava kesinleştikten sonra protokol geçerli hale gelecektir. Dava kesinleşmeden protokol geçerli olmayacaktır.
Anlaşmalı boşanma protokolünün geçerlilik süresi “anlaşmalı boşanma protokolünün geçersiz kılınması” davasında anlaşmalı boşanma davasının kesinleşmesi anına kadardır. Protokolün geçersiz kılınması davası kesinleştiği anda anlaşmalı boşanma protokolü geçersiz hale gelecektir.
Anlaşmalı Boşanma Protokolünden Dönülebilir mi?
Protokolden, boşanma kararı kesinleşene kadar dönülebilir; kesinleşmeden sonra ise kural olarak dönülemez. Karar kesinleşmeden önce taraflar anlaşmalarını her zaman değiştirebilir veya protokolden vazgeçebilir; bu durumda dava çekişmeli boşanmaya dönüşebilir.
Kesinleşmeden sonra ise hükümler arasında ayrım yapmak gerekir. Mali nitelikli hükümler (tazminat, mal paylaşımı, yoksulluk nafakasının varlığı) kural olarak değiştirilemez. Buna karşılık çocuğun üstün yararını ilgilendiren velayet, iştirak nafakası ve kişisel ilişki düzenlemeleri, koşulların değişmesi halinde sonradan açılacak bir dava ile yeniden düzenlenebilir. Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre, çocuğun menfaatine ilişkin bu hususlar protokolde yer alsa dahi mahkemece her zaman gözden geçirilebilir.
Anlaşmalı Boşanmada Protokolden Cayma
Anlaşmalı boşanma davası kesinleşene kadar taraflardan her biri bağımsız olarak anlaşmalı boşanmadan vazgeçtiklerini beyan edebilirler. Böyle bir durumda boşanma protokolü geçersiz sayılacak ve anlaşmalı boşanma gerçekleşmeyecektir.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Sonradan Değiştirilebilir mi?
Anlaşmalı Boşanma Protokolü değiştirilir mi? Anlaşmalı boşanmada protokol değişikliği anlaşmalı boşanma davasının görülmesinden önce değiştirilebilir.
Anlaşmalı boşanma davasının kesinleşmesinden sonra ise Anlaşmalı boşanma protokolünün değiştirilebilmesi için dava açılması gerekmektedir. Anlaşmalı boşanma protokolünün uyarlanması davası ile protokoldeki bazı hükümlerin değiştirilme ihtimali vardır.
Anlaşmalı Boşanma Protokolüne Ek Protokol
Anlaşmalı boşanma protokolünde eksik bir maddenin olması veya bazı maddelerde değişiklik yapılmasını isteyen taraflar ek protokol hazırlayarak bunu mahkemeye sunabilirler.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Uyarlama Davası
Boşanma protokolündeki bazı hükümler zamanla taraflardan biri için olumsuz durumlar oluşturabilmektedir. Örneğin: çok yüksek miktarda çocuk için eğitim masrafının belirlenmesi halinde ödeme yükümlüsü kişinin de maddi durumunda azalma meydana gelmesi sonucu “anlaşmalı boşanma protokolünün uyarlanması davası” açabilecektir.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü İptali
Anlaşmalı boşanma protokolünde eşler, hakim sözleşmeyi henüz onaylamamışsa veya anlaşmalı boşanma davası henüz kesinleşmemişse anlaşmalı boşanma protokolünün iptalini talep edebilirler. Daha doğrusu kesinleşmeden önce anlaşmalı boşanmadan vazgeçtiklerini beyan etmeleri halinde anlaşmalı boşanma gerçekleşmez ve protokol kendiliğinden hükümsüz kalacaktır. Boşanma kararı ile birlikte eşlerin yapmış oldukları anlaşma artık sözleşme karakterini kaybeder; mahkeme kararının bir parçasını oluşturur. Bu sebepledir ki, hakimin onayından ve davanın kesinleşmesinden sonra boşanma protokolünün iptali ancak dava yoluyla olabilir. Fakat Yargıtay tarafların, anlaşmalı boşanma protokolünden boşanma kararı kesinleşinceye kadar serbestçe dönebilecekleri görüşündedir.
Hile yoluyla veya fiziksel ve psikolojik baskı kurularak kişinin iradesinin sakatlanması neticesinde anlaşmalı boşanma protokolünün imzalanması halinde anlaşmalı boşanma protokolünün geçersiz olduğunu ve anlaşmalı boşanma protokolünün iptali davası açılabilecektir.
Davacı, bu protokolün davalının aldatması (hilesi) sonucu tarafından imzalandığını iddia ederek yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunmaktadır. HMK’nın 375/h fıkrasına göre lehine karar verilen tarafın, karara tesir eden hileli bir davranışta bulunmuş olması yargılamanın yenilenmesi sebebidir. (Yargıtay 2. HD Esas:2022-9307 Karar:2024-755)
Türk Medeni Kanunu’nun 166/3. maddesi kapsamında yer alan protokolde taraflardan birinin edimini yerine getirememesi veya getirmemesi, boşanma kararının dayanağı olan protokolün geçersizliği ile diğer tarafın edimlerinin iptalini isteme hakkını vermez. (Yargıtay 2. HD Esas:2020-1714 Karar:2020-5488)
Boşanma protokolünde yer alan bazı hükümlerin iptaline karar verilmesi de talep edilebilir. Protokol hükümlerinin davacıyı katlanılmaz duruma düşürüp düşürmediği, dürüstlük kuralı gereği uyarlama gerekip gerekmediği araştırılıp ona göre karar verilecektir. (Yargıtay 2. HD Esas:2023-8505 Karar:2024-149)
Eşlerin hazırlamış oldukları protokolde bir diğer geçersizlik hali muvazaadır. Eşlerin düzenlediği protokolün muvazaalı olması halinde ise ancak bu işlemden zarar görecek üçüncü kişiler açısından muvazaanın ileri sürülmesi ve söz konusu tasarrufun iptal edilmesi mümkün olacaktır. Özellikle eşlerden birinin, alacaklılarından mal kaçırmak amacıyla eşine mal varlığını devrettiği muvazaalı bir işlemde, alacaklı üçüncü kişi kesinleşmiş hükmün ilgili kısmını HMK m.376 yargılamanın iadesine dayanarak iptal ettirebilmelidir.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Delil Olur mu?
Anlaşmalı boşanma protokolünün onaylanması ve anlaşmalı boşanma davasının kesinleşmesinden sonra protokole dayanarak açılacak bir davada protokol ve dava dosyası tabi ki delil olacaktır.
Protokole Uyulmazsa Ne Olur? İcra ve Dava Yolları
Anlaşmalı Boşanma Protokol Hükümlerinin Yerine Getirilmemesi
Anlaşmalı boşanma protokolündeki hükümlerin, yükümlüsü tarafından yerine getirilmemesi halinde söz konusu hükümlerin yerine getirilmesi için dava açılması veya icra takibi yapılması gerekmektedir. Protokoldeki maddeler hüküm tutanağına tek tek yazılmışsa icra takibi yapılması daha uygun olacaktır.
Anlaşmalı Boşanma Protokolüne Uyulmazsa Ne Olur?
Protokol hükümlerini yerine getirmeyen tarafa karşı icra takibi başlatılabilir veya dava açılabilir; hangi yolun izleneceği, hükmün karara nasıl geçtiğine bağlıdır. Protokol maddeleri hüküm tutanağına tek tek yazılmışsa, doğrudan icra takibi yapmak en hızlı yoldur. Hüküm fıkrasında açıkça yer almayan bir taahhüt için ise çoğunlukla ayrı bir eda davası açmak gerekir.
Bu noktada protokolün yorum yoluyla genişletilemeyeceği ilkesi belirleyicidir: açıkça yazılmayan bir haktan feragat edildiği varsayılamayacağı gibi, açıkça kararlaştırılmayan bir borç da taraftan istenemez. Bu yüzden protokoldeki her hak ve yükümlülüğün baştan açıkça yazılması, ileride icra edilebilirliğin tek güvencesidir.
Anlaşmalı Boşanma Protokolüne Aykırılık
Anlaşmalı Boşanma Protokolü yerine getirilmemesi halinde yükümlü kişiye karşı dava veya icra takibi başlatılabilir.
Anlaşmalı boşanmada protokole aykırılık halinde anlaşmalı boşanma protokolüne aykırı davranan kişiye karşı hukuki işlem başlatılabilecektir.
Anlaşmalı Boşanma Protokolüne Aykırılık Görevli Mahkeme
Protokoldeki düzenlemelere uymamaktan kaynaklanan ihtilaflar Borçlar Kanunu hükümleri çerçevesinde çözümleneceğinden görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi’dir. (Yargıtay 17. HD Esas:2012-13701 Karar:2012-14836)
Anlaşmalı Boşanma Protokolü İcraya Konulabilir mi?
Anlaşmalı boşanma protokolünde belirlenen nafaka, maddi manevi tazminat veya protokoldeki diğer hükümler için icraya başvurulabilecektir. Ancak unutulmamalıdır ki protokoldeki maddelerin icra yoluyla uygulanabilmesi için hüküm tutanağında mutlaka yer alması gerekmektedir.
Anlaşmalı Boşanma Protokolünün İcrası
Hakimin, boşanma protokolünü uygun bulmuş olmasına rağmen kısa kararda protokole yer vermemiş olması ihtimalinde mahkeme kararının icrasının nasıl gerçekleşeceği tartışmalıdır.
Her hüküm gibi anlaşmalı boşanma hükmünün de tereddüte yer bırakmayacak biçimde tam, açık ve anlaşılır olması gerekmektedir. Bir mahkeme kararının muhatabı sadece davanın tarafları olmayabilir. Tapu sicil müdürlükleri ya da nüfus müdürlükleri gibi kararın icrasıyla görevli merciler bakımından da kararın açık, anlaşılır ve net olması önem taşımaktadır.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Avukat Desteği
Anlaşmalı boşanmada dava, eşlerden birinin yerleşim yeri veya son altı aydır birlikte oturdukları yer Aile Mahkemesinde açılabilir; Aile Mahkemesi bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi görevlidir. İstanbul Avrupa Yakası’nda ikamet eden taraflar için süreç çoğunlukla Bakırköy Aile Mahkemesi nezdinde yürütülür. Anlaşmalı davalarda taraflar yetki konusunda anlaşabildiğinden, uygun mahkemenin seçimi de protokol hazırlığının bir parçasıdır.
Öner Hukuk ve Danışmanlık olarak Bakırköy’de, anlaşmalı boşanma protokollerinin tarafların haklarını eksiksiz koruyacak biçimde hazırlanması ve maddelerinin kararın hüküm fıkrasına doğru geçirilmesi konusunda çalışmalarımızı yürütüyoruz. Protokolün titizlikle düzenlenmesi, hızlı ve sorunsuz bir boşanma sürecinin temelidir.
Hukuki Uyarı: İşbu içerik genel bilgilendirme amaçlı olup, somut olayın özellikleri ve güncel mevzuat değişiklikleri uyarınca farklı sonuçlar doğabilir. Belirli bir uyuşmazlık veya hukuki süreç için profesyonel avukatlık hizmeti almanız önerilir.